1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست محیط زیست

نوع مطلب: خلاصه سیاستی

16 شهریور 1395 ساعت 10:53 شماره مسلسل: 1100233

صداوسیما و سه‌شنبه‌های بدون خودرو

صداوسیما و سه‌شنبه‌های بدون خودرو

از صداوسیما توقع می‌رود اگر خوش‌آموزی ندارد حداقل بدآموزی نداشته باشد. تبلیغات و در مرحله‌ای بحرانی‌تر برنامه‌های صداوسیما باید از ابعاد مختلف تجزیه‌وتحلیل شود؛ آنچه امروز از رسانه ملی کشور مشاهده می‌کنیم تنها دو جنبه دارد؛ محتوای این رسانه یا در حال تزریق نگاه خاص است یا تزریق مادی‌گرایی و سطحی‌نگری.

سرآغاز

سیاست کلی همه‌ی دستگاه‌های فرهنگی پس از انقلاب گام برداشتن در مسیر معنویت بود در آن زمان که سازمانی به «صداوسیما» معروف شد و جای «رادیوتلویزیون ملی ایران» را گرفت؛ همه بر این باور بودند که صداوسیما نباید به‌هیچ‌روی به ‌اصطلاح آن زمان آلوده‌ی مادی‌گرایی شود و به تبلیغات که از اندیشه‌های مذموم و پدیدآورنده‌ی اقتصاد رقابتی است و پایه‌گذار آن دنیای غرب است، رو کند. این باور چنان نفوذ داشت که روزنامه‌ی معروف «میزان» که به مرحوم بازرگان تعلق داشت را مورد شماتت قراردادند، چرا که در سرمقاله‌ای به حمایت از اقتصاد رقابتی پرداخته بود. اقتصاد رقابتی یعنی پیروی از شیوه‌های نوین تبلیغاتی که در دنیای کنونی بخشی از روانشناسی اجتماعی را شامل می‌شود.

با شروع فشارهای اقتصادی بر صداوسیما، عرصه برای تولیدات درخور توجه تغییر کرد و صداوسیما به دلیل رقابت‌هایی که به‌ناچار می‌بایست با شبکه‌های ماهواره‌ای و اینترنتی انجام دهد، با کمبود بودجه مواجه شد که از طریق سازوکارهای معمول رفع نمی‌شد. لذا رسانه‌ی ملی برای حل این مشکل معیارهای پیشین را به‌یک‌باره کنار گذاشت و چنان در ورطه‌ی تبلیغات مختلف، حتی آگهی‌های گمراه‌کننده غرق شد که اکنون برنامه‌های اصلی تحت تأثیر آگهی‌های تجاری قرارگرفته که به نظر می‌رسد چنین حجم تبلیغاتی حتی در رسانه‌های غربی نیز وجود ندارد.

امروزه دچار مسائل اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی بسیاری شده‌ایم؛ از مادی‌گرایی، از غلبه ارزش‌های مادی و آدم‌هایی که حاضرند در قبال مادیات فرهنگ و محیط‌زیست را به خاطر اقتصاد بفروشند. کمتر روزی است که حرف‌وحدیثی درباره اینکه جامعه ما کالایی شده است، نشنویم؛ حرف‌هایی که گاهی اتفاقاً درست هم هست. در دقیقه اکنون، کمتر تبلیغی حرف از اهدای خودرو به مصرف‌کننده خود نمی‌زند. از بانک‌ها گرفته تا تبلیغ برنج، چیپس و پفک. تبلیغاتی با این مضمون که «روزها برنج به کامت، شب‌ها سمند به نامت» و یا حتی در برنامه‌های پرمخاطب محیط زیستی نیز سخن از «جایزه نهایی یک ماشین گرون قیمت خیلی باحال» است. این جریان چنان پیش رفته است که اگر محصولی در تبلیغات خود صحبت از خودرو نکند گویی با شکست مواجه شده است.

امروز ایران، روزی است که آموزش در آن هرروز بیشتر به سمت تجاری و بازاری شدن پیش می‌رود و مسئولان آموزش‌وپرورش و آموزش عالی در آن از طرح‌هایی که پولی شدن آموزش، مدرک فروشی و حاکمیت ضابطه‌های مادی بر مدارج آموزشی را در پی‌دارند، دفاع می‌کنند، این مادی‌گرایی بعید هم نیست و اگر قرار است کسی پاسخ‌گوی این وضعیت باشد، مسئولان آموزشی کشور در ابتدای این صف ایستاده‌اند؛ اما در کنار همه این مباحث که در جای خود می‌تواند بررسی شود، یک نقد جدی نیز بر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران وارد است. نقدی که به دنبال پاسخ به این پرسش است که چرا هوای کلان‌شهرهای ما به‌اندازه ساکنینش هوای پاک برای تنفس ندارد و یا کمپین‌های محیط‌زیستی مثل سه‌شنبه‌های بدون خودرو آن‌چنان‌که باید و شاید نتوانسته است با اقبال فراگیر جامعه روبرو شود؟

در شرایطی به سر می‌بریم که وضعیت محیط‌زیست ایران چنگی به دل نمی‌زند. خوشحالیم از اینکه در این وانفسای محیط‌زیستی در کلان‌شهرهای ایران، کمپینی به نام سه‌شنبه‌های بدون خودرو به راه افتاده است تا شش‌هایمان را به دمی هوای تازه مهمان کند. در این راه بسیاری از نهادها و شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی همراه شده‌اند.

اما چنین کمپینی با وجود حجم بسیار بالای تبلیغاتی با هزینه‌های هنگفتی که برای خودرو سواری به راه افتاده است به نظر می‌رسد که نتواند به رسالت خود آن‌چنان‌که بایدوشاید عمل کند. امروزه اثبات‌شده است که تبلیغ روزانه یک کالا بیش از 5 بار می‌تواند به‌اندازه قابل‌توجهی توجه مخاطب را به نداشتن آن کالا جلب کند؛ یعنی ذهن مخاطب درگیر این مسئله شود که این کالا را ندارد و نبود آن کالا نوعی مشکل در زندگی او به وجود آورده است. با نمایان ساختن خودرو به‌عنوان کالایی لوکس، در جامعه ایرانی که اکثر افراد آن دارای اقتصاد متوسطی هستند، در بهترین حالت باعث افزایش خرید این کالا و پرترافیک‌تر و آلوده‌تر شدن شهرها خواهد شد و در بدترین حالت با عدم رسیدن به این کالا باعث سرخوردگی افراد خواهد شد که مسائلی از جمله، رها کردن شغل فعلی و گسست از خانواده از سوی مردان به دلیل احساس شکست، ایجاد نوعی بدبینی اجتماعی در افراد نسبت به دیگر اعضای جامعه و حتی تولید خشونت در فرد، گرایش به سمت برخی مسائل غیرهنجار برای رهایی از استرس سرخوردگی را به دنبال خواهد داشت.

از دیگر سو، کودکان سرزمینمان که می‌خواهند آینده‌سازان این مملکت باشند نیز در معرض چنین تبلیغاتی قرار دارند. آمارها از تأثیر 70 درصدی تبلیغات بر کودکان می‌گوید. در همین باره «لارم مان»، مشاور عالی وزارت فرهنگ سوئد عنوان می‌کند: کودکان توان درک موضوع تبلیغات را ندارند و تبلیغاتچی‌ها نیز از کودکی و ناپختگی آنها سوءاستفاده می‌کنند. در پستوی ذهن کودک چنین مفهومی پرورده می‌شود و راه را بر اجرای هنجارهای مطلوب اقتصادی، اخلاقی و محیط زیستی جامعه در بزرگ‌سالی کودک می‌بندد.

بر این باورم که نباید افراد را در موقعیت‌هایی قرار دهیم که با فشار تبلیغاتی و تحریک حس زیاده‌خواهی، حاضر به زیرپاگذاشتن هنجارهای مطلوب برای جامعه‌شان شوند. هرکسی ممکن است تحت تأثیر تبلیغات زیاد، ناهنجاری را برگزیند؛ اما این وظیفه ماست که افراد را در موقعیت‌هایی که انتخاب ناهنجاری در آن ممکن است، نگذاریم و بر انتخاب این ناهنجاری اصرار نورزیم.

سرانجام سخن آنکه...

از صداوسیما توقع می‌رود اگر خوش‌آموزی ندارد حداقل بدآموزی نداشته باشد. تبلیغات و در مرحله‌ای بحرانی‌تر برنامه‌های صداوسیما باید از ابعاد مختلف تجزیه‌وتحلیل شود؛ اما معتقدم آنچه امروز از رسانه ملی کشور مشاهده می‌کنیم تنها دو جنبه دارد؛ محتوای این رسانه یا در حال تزریق نگاه خاص است یا تزریق مادی‌گرایی و سطحی‌نگری. این‌چنین تبلیغات و برنامه‌هایی همان‌طور که مشخص هم هست نمی‌تواند چندان تأثیری در ارتقای کیفیت سطح زندگی، محیط‌زیست و فرهنگ مردم داشته باشد. به همین دلیل بیش از هر زمانی صداوسیما به آسیب‌شناسی نیاز دارد و ساخت و پخش تبلیغات و برنامه‌های این‌چنینی نیز در وضعیت صداوسیما تأثیرگذار نخواهد بود. بد نیست صداوسیما از خود بپرسد که برای ارتقا وضع محیط‌زیست این کشور جز پخش برنامه‌های محیط‌زیستی در واپسین ساعات شب چه‌کار دیگری انجام داده است؟!

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.
رضوی

16 شهریور 1395 ساعت 14:21

سلام ؛ با تایید مطلب بالا در مسابقات والیبال اخیر که همه منتظر نظر و تحلیل مسابقه بودند نیز موضوع مسابقات فرعی شده بود و برگزاری قرعه کشی مطلب اصلی اقایان بود . باعث تاسف است که جوانان قهر کرده از تلویزیون را داشته باشی و با اشاعه قرعه کشی و شانس و تبلیغات ؛ مجددا انها را عصبی کنید و فراری دهید ! یعنی تو 50 هزار نفر حقوق بگیر انجا کسی نیست که یک تذکر بدوستان بدهد ؟