1. اتاق فکر استان‌ها

نوع مطلب: خبر

اصفهان 11 مرداد 1395 ساعت 11:00

مسائل اجتماعی و فرهنگی استان اصفهان

مسائل اجتماعی و فرهنگی استان اصفهان

اتاق فکر استان اصفهان پس از شناسایی مسائل اجتماعی و فرهنگی به‌عنوان یکی از مسائل اصلی که در شرایط کنونی کشور و استان با آن روبرو است، اقدام به تشکیل «کانون هم‌اندیشی اجتماعی و فرهنگی» در بهمن‌ماه 1394 به‌عنوان چهارمین کانون هم‌اندیشی اتاق فکر استان اصفهان نمود و با دعوت از مجموعه‌ای از صاحب‌نظران حوزه‌های مربوطه ازجمله اساتید دانشگاه‌های استان و مدیران دستگاه های ذی‌ربط و برگزاری نشست تخصصی، مسائل کلی که استان با آن مواجه است را شناسایی و موردبررسی اجمالی قرارداد که در گزارش حاضر به‌اجمال معرفی می‌شوند.

مقدمه

اتاق فکر استان اصفهان پس از شناسایی مسائل اجتماعی و فرهنگی به‌عنوان یکی از مسائل اصلی که در شرایط کنونی کشور و استان با آن روبرو است، اقدام به تشکیل «کانون هم‌اندیشی اجتماعی و فرهنگی» در بهمن‌ماه 1394 به‌عنوان چهارمین کانون هم‌اندیشی اتاق فکر استان اصفهان نمود و با دعوت از مجموعه‌ای از صاحب‌نظران حوزه‌های مربوطه ازجمله اساتید دانشگاه‌های استان و مدیران دستگاه­ های ذی‌ربط و برگزاری نشست تخصصی، مسائل کلی که استان با آن مواجه است را شناسایی و موردبررسی اجمالی قرارداد که در گزارش حاضر به‌اجمال معرفی می‌­شوند.

حاضرین

جعفر شانظری (معاونت محترم فرهنگی و اجتماعی دانشگاه)، وحید قاسمی (دبیر علمی اتاق فکر استان)، سید علی هاشمیان فر (عضو هیئت‌علمی دانشگاه اصفهان)، سعید صادقی (مدیرکل بهزیستی استان)، مصطفی مرتضوی (رئیس پلیس فتا)، علی حاجی زکی (اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان)، احمد مهرشاد (مدرس دانشگاه و فعال کانون فرهنگی شهر)، حمید دهقانی (مدرس دانشگاه اصفهان)، سید محمد سجاد زاده (رئیس فرهنگسرای خانواده شهرداری اصفهان)، مرتضی پدریان (مدرس دانشگاه و مدیرمسئول هفته‌نامه تندر).

طرح مسئله

جامعه‌شناسی بحران، بی‌نظمی و تغییر یکی از اصلی‌ترین وجوه رشته جامعه‌شناسی دیده‌شده است. از زمانی که دورکیم به‌عنوان یک جامعه‌شناس حامی ثبات و نظم در جامعه به بحث جدی از آناتومی و ازهم‌گسیختگی اجتماعی پرداخت، مشخص گردید که حتی جامعه شناسان نظم و ثبات نیز به‌ناچار خود را مجبور به بحث از بحران‌ها و معضلات مناسبات انسانی دیده‌اند. در ابعاد کلی و تا آنجا که به مناسبات انسانی مربوط می‌شود می‌توان گفت که بحران‌ها و معضلات این حوزه حداقل دارای وجوه چندگانه سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیط زیستی هستند. بالطبع هر یک از این معضلات و بحران‌ها علل و پیامدهای متنوع و متعددی دارند یعنی وضعیتی که مطالعه هریک از آن‌ها را نیازمند منطق‌های علی الحده ای می‌سازد. بااین‌وجود تقریباً این دیدگاه امروزه قابل دفاع است که ریشه بسیاری از معضلات اقتصادی، سیاسی و حتی محیط زیستی مقولات اجتماعی و فرهنگی هستند. تحت تأثیر همین شیوه نگرش امروزه مطالعات فرهنگی و اجتماعی به بخش لایتجزای مطالعاتی تبدیل‌شده است که تلاش می‌کنند مقولات سیاسی، اقتصادی و محیط زیستی را بررسی نمایند. به‌زعم برخی تفوق مطالعات میان‌رشته‌ای از دهه 1970 به این‌سو تا حدی تحت تأثیر همین شیوه نگرش نضج گرفته است. علاوه بر درهم تنیدگی سایر بحران‌ها و معضلات با بحران‌ها و معضلات فرهنگی و اجتماعی یک موضوع بنیادی‌تر و مهم‌تری نیز وجود دارد که مطالعه معضلات فرهنگی و اجتماعی را بیش‌ازپیش تقویت می‌کند. این موضوع مانایی و اینرسی بالای بحران‌ها و مشکلات فرهنگی و اجتماعی است. در مقام مقایسه عموماً استدلال می‌شود که معضلات و بحران‌های اقتصادی و سیاسی نسبت به بحران‌ها و معضلات فرهنگی و اجتماعی موقتی، گذار و فاقد مانایی هستند. در آن‌سو بحران‌ها و معضلات اجتماعی و فرهنگی ریشه‌دار، پایدار و دارای اینرسی بالایی دیده‌شده‌اند. بدین‌سان و حداقل از این دو منظر، مطالعه و بررسی بحران‌ها و معضلات فرهنگی و اجتماعی موضوعی ضروری دیده می‌شود. بر همین اساس در این گزارش تلاش شده است تا در وهله اول برخی معضلات و بحران‌های دارای اولویت در حوزه‌های اجتماعی و فرهنگی کشور و به‌ویژه استان اصفهان به‌اختصار احصاء و معرفی گردند. سپس در مرحله بعد کوشش شده است تا برخی از این موضوعات از منظر آسیب‌شناسی تحلیل و بررسی شوند.

مقولات فرهنگی و اجتماعی دارای اولویت

  • حوزه فرهنگ عمومی: افت اعتماد اجتماعی، نهادینه شدن دروغ­گویی، پایین بودن احساس تعلق اجتماعی و تمایل به مهاجرت نخبگان، جامعه­‌پذیری غم دسته­‌جمعی و ناتوانی در شادی دسته‌­جمعی، پایین بودن امید اجتماعی
  • حوزه خانواده: بالا رفتن سن ازدواج، مسکن جوانان یا مسکن اجتماعی، پیشگیری از طلاق، تحکیم خانواده، خشونت­‌های خانوادگی
  • حوزه اشتغال: معلولین، جوانان، توسعه کسب‌وکار خانگی
  • حوزه رفاه اجتماعی: حمایت از اقشار آسییبپذیر، رفاه اجتماعی، بحث بیمه اجتماعی و حمایت­‌های جبرانی- زنان سرپرست خانوار
  • حوزه سلامت اجتماعی: پیشگیری از آسیب­های اجتماعی و معلولیت‌ها –مشاوره ژنتیک رایگان- حمایت‌­های بیمه درمان معتادین و آسیب دیدگان اجتماعی، حوادث و سوانح رانندگی، ایدز
  • حوزه زنان: سلامت روان، مشارکت اجتماعی و مدیریتی زنان، بررسی وضعیت زنان سرپرست خانوار
  • حوزه عمومی: اصل مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها و صنایع در پیشگیری از آسیب­های اجتماعی
  • حوزه حقوق شهروندی و صیانت از آن: آموزش حقوق شهروندی، شیوه‌های تقویت سرمایه اجتماعی، تقویت سازمان‌های مردم‌نهاد
  • حوزه آسیب­‌های نوپدید: اعتیاد به مواد مخدر صنعتی
  • نوع رویکرد و روش حل مسئله سیاستگزاران فرهنگی: نداشتن رویکرد اجتماع­‌محور، رویکرد مبارزه‌­ای، رویکرد غیرقابل انعطاف و نگاه فامیلی و قبیله ­ای

توصیفی کمّی از وضعیت آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی در استان اصفهان و کشور

برخی از آمار و اطلاعات استانی که سیمای استان اصفهان را در مقایسه با متوسط کشوری نمایان می­‌سازد به شرح زیر هستند:

  • جمعیت تحت پوشش سازمان بهزیستی در هزار نفر در سال 92 در اصفهان 40.41 نفر در هر صد هزار نفر و متوسط کشوری 71.98 در هر صد هزار نفر است. در این شاخص اصفهان با رتبه 28 پایین‌تر از متوسط کشوری قرار می‌گیرد.
  • جمعیت تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی در سال 1391 در اصفهان 33.96 به هر هزار نفر است درحالی‌که متوسط این شاخص در کشور 50.52 نفر در هر هزار نفر است. در اصفهان 167154 نفر تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی هستند و اصفهان با رتبه 27 در کشور بالطبع پایین‌تر از متوسط کشوری قرار می‌گیرد.
  • ضریب پرونده‌های تشکیل‌شده در خصوص ضرب‌وجرح و صدمه در اصفهان 92 67.7 در صد هزار نفر است درحالی‌که متوسط این شاخص در کشور 101.1 به صد هزار نفر است. رتبه اصفهان در این شاخص در کشور 18 و پایین‌تر از متوسط کشوری است.
  • نرخ اقدام به خودکشی در اصفهان در سال 1392، 2.74 و در کشور 4.78 در صد هزار نفر است که اصفهان با رتبه 27 پایین‌تر از متوسط کشوری قرار می‌گیرد.
  • متوفیات مشکوک به خودکشی در اصفهان در هر صد هزار نفر (پزشکی قانونی) 4.3 و متوسط کشوری 5.2 است. این شاخص نیز در اصفهان کمتر از متوسط کشوری است.
  • میزان مواد مخدر کشف‌شده در سال 1392 در اصفهان 38074 هست که رتبه اصفهان در کشور 5 است و نشان می‌دهد از حیث این شاخص اصفهان بسیار آسیب‌پذیر است.
  • دستگیرشدگان معتاد و مصرف‌کننده مواد مخدر در سال 1392 در اصفهان 203.56 به هر صد هزار نفر و متوسط کشوری 56.23 است. از حیث این شاخص اصفهان رتبه اول در کشور را دارد و مبین یک بحران در این شاخص است.
  • تعداد پرونده‌های تشکیل‌شده در حوزه استحفاظی نیروی انتظامی اصفهان در صد هزار نفر 89.75 و متوسط کشوری متوسط کشوری 135 به هر صد هزار نفر است. رتبه اصفهان در این شاخص در کل کشور 19 است.
  • سرقت‌های عادی انجام‌شده در اصفهان 1000 به هر صد هزار نفر و در کشور 875.82 است. اصفهان از حیث این شاخص با رتبه 4 بالاتر از متوسط کشوری قرار می‌گیرد.
  • معاینات نزاع در اصفهان 876 در صد هزار نفر و در کشور 780 به یک‌صد هزار نفر است. رتبه اصفهان در این شاخص در کشور 11 هست و بدین‌سان در مقایسه با متوسط کشوری بالاست.
  • متوفیات ناشی از سوءمصرف مواد مخدر در اصفهان 6.2 در صد هزار نفر و در کشور 3.8 است. رتبه اصفهان در این شاخص 2 و بالای متوسط کشوری است.

با این مقدمه اکنون وارد بحث آسیب‌شناسی معضلات فرهنگی و اجتماعی ایران به‌طورکلی و استان اصفهان به‌طور خاص می‌شویم.

آسیب‌شناسی مؤلفه‌های فرهنگ عمومی

جامعه ایران بر اساس معیارها و شاخص‌­های تب‌سنج یا آنومی اجتماعی که تعداد آمار زندانیان، تعداد افراد استخدام‌شده در نیروی انتظامی و فربه‌شدن آن و تعداد پرونده‌های ثبت‌شده در سیستم قضایی را شامل می‌شود، مبین بالا بودن شاخص بیماری یا آنومی اجتماعی است. به‌عنوان نمونه ثبت 15 میلیون پرونده در سیستم قضایی و رشد دفاتر مراکز قضایی شاخص مشخصی برای بالا بودن آنومی اجتماعی در ایران است.

همین‌طور افزایش میزان بی‌اعتمادی جامعه از آسیب­های جدی جامعه ما محسوب می‌­شود. بر اساس مطالعاتی که توسط سازمان‌های تنش نگری خارج از کشور صورت گرفته است میزان بی‌اعتمادی در جامعه ما بالاست.

همین وضعیت در مورد عدم وجود سیستم تخلیه هیجان نیز دیده می‌شود. در ایران در حال حاضر نوعی جامعه‌­پذیری غم دسته‌جمعی» شکل رایج فرایند جامعه‌پذیری است. به همین دلیل باید تمهیداتی اندیشید که فرهنگ شادی دسته‌جمعی نیز حاکم شود که لازمه آن گشودن راهکارهای سیستم تخلیه هیجانی است.

مسئله دیگر حاکمیت نظام دروغ در سیستم اجتماعی ما است. این موضوع بیانگر آن است که جامعه ما در حال فرایند جامعه‌پذیری دروغ است که به دنبال آن بی‌اعتمادی اجتماعی و بی‌اعتباری اجتماعی پدید خواهد آمد. اگر بپذیریم که حضرت محمد (ص) به منبع وحی متصل است و کلید همه بدی‌ها را در دروغ می­داند پس کلید همه خوبی­ ها در راستی است. لذا باید در تدوین قوانین، نهضت راست‌گویی در این کشور شروع شود.

همین‌طور کنش‌های عاطفی و احساسی در جامعه مغفول مانده است. حتی در سیستم آموزشی افراد را مسلح به سلاح علم می‌کنیم، اما سلاح انسانیت را به آنان آموزش نمی­‌دهیم. لذا در قوانین و اصول آموزشی جایگاهی باید برای آموزش انسانیت و کنش ­های عاطفی در نظر گرفته شود. جامعه در حال حاضر با یک احساس یاس و ناامیدی روبروست که متأسفانه از طرق مختلف ازجمله صداوسیما به این پدیده دامن زده می‌شود. باید راهکارهای مقابله با این احساس یاس و ناامیدی را موردبررسی قرارداد و تمهیداتی اندیشید.

همین‌طور پایین بودن احساس تعلق به‌نظام اجتماعی تا حدی زیادی مشهود است و نمونه بارز آن تمایل به مهاجرت در میان همه اعضای جامعه است. بالطبع بالا بردن احساس تعلق به‌نظام اجتماعی میزان هزینه­‌های اجتماعی اعم از مادی و غیرمادی مانند تضعیف سرمایه اجتماعی را کاهش خواهد داد و سرعت جامعه را به‌سوی توسعه افزایش خواهد داد.

آسیب‌شناسی نهاد خانواده

عوامل متنوع و متکثری به‌ویژه تغییر نگرش و محتوای فرهنگی و بافت ذهنی جامعه ما سبب شده است ارزش­‌های فرهنگی در میان جوانان تغییر کند. شواهد نشان می‌دهند ناهنجاری جنسی مخصوصاً در مدارس به‌شدت بالا رفته است. همین‌طور حجم آسیب‌­های اجتماعی در خانواده ­ها بالا است. باید به خاطر داشت که حوزه خانواده بستر توسعه است و کشوری که در زمینه‌­های اقتصادی و سیاسی توسعه پیدا کند، اما درزمینهٔ بستر و ملزومات یک خانواده سالم توسعه پیدا نکند قطعاً در حوزه‌های اجتماعی با مشکل روبه‌رو خواهد شد. بالطبع اگر کارکردهای خانواده مختل شود کارکردهای این نهاد آرام‌آرام تضعیف می‌شود و لاجرم جایگزین‌های آن رشد می‌کنند. بررسی‌ها نشان می‌دهند در ایران کارکرد خانواده امروز به‌شدت ضعیف شده است و خانواده در کارکردهای تأمین عاطفی، جنسی و تربیتی آرام‌آرام جای خود را به نهادهای موازی می‌دهد که در کنار خانواده قرارگرفته‌اند. همین‌طور به نظر می‌رسد در حوزه خانواده رصد کننده، هدایت‌کننده، نظارت‌کننده و سامان دهنده امور نداریم، به همین دلیل به‌شدت نیازمند ایجاد شوراهای اجتماعی و فهم بحران‌های اجتماعی برای رصد کردن مسائل اجتماعی هستیم.

آسیب‌شناسی وضعیت اشتغال: پدیده دکترهای خانه ­نشین

هرچند طی دو دهه اخیر به‌طورکلی نرخ بیکاری در جامعه بالا بوده است، اما پدیده­ای که به‌تازگی با آن مواجه شده‌ایم و مداوم رو به رشد است بیکاری افراد با تحصیلات عالی است. در حال حاضر ما با خیل عظیمی از جوانانی که در نظام‌های مختلف آموزش عالی و به‌ویژه دانشگاه ­های آزاد و پیام نور مدرک کارشناسی ارشد و دکترا اخذ کرده‌­اند روبه‌رو هستیم که به دلایل مختلف درونی و بیرونی جذب بازار کار نمی­‌شوند. بالطبع تداوم این روند به‌تدریج جامعه را با بحران دکترهای خانه­ نشین مواجه خواهد کرد.

آسیب‌شناسی فضای مجازی و رشد روزافزون جرائم اخلاقی

اولین موضوعی که باید به خاطر داشت این است که فنّاوری فی‌نفسه آسیب ­زا نیست، بلکه فنّاوری تشدیدکننده آسیب‌ها است. در کشور ما نیز ازآنجاکه بستر آسیب فراهم است مثلاً عدم فرهنگ صحیح استفاده از فضای مجازی این آسیب‌ها را تشدید می­ کند. امروزه هیچ نوع جرم و بحرانی نیست که در بطن جامعه رخ دهد و مانند آن در حوزه مجازی و یا منشأ آن در حوزه مجازی وجود نداشته باشد. همین‌طور متأسفانه قریب به‌اتفاق جوانان وزنان خانه‌دار اغلب اوقات فراغت‌شان را در اینترنت سپری می­ کنند که این به‌نوبه خود سبب بروز مشکلات و اختلافات زیادی در خانواده‌ها شده است. خانواده‌ها از فضای مجازی به‌شدت اثرپذیر و آسیب‌پذیر شده‌اند و به جرات می‌توان گفت بخشی از آمار طلاقی که ارائه می ­شود منشأ آن فضای مجازی است. بالطبع بخشی از این معضلات به نحوه آموزش و فرهنگ کاربران در استفاده از فضای مجازی برمی‌گردد که باید برای آن چاره‌اندیشی کرد.

تأثیر شبکه‌های مجازی بر جرائم اجتماعی و فرهنگی را آمارها نیز تائید می‌کنند. تحت تأثیر توسعه شبکه­ های اجتماعی، جرائم حوزه­ های فرهنگی و اجتماعی در اصفهان در سال 94 در مقایسه با سال 93 به‌شدت افزایش پیداکرده است. بر اساس فراوانی شاکیان یا افرادی که به نیروی انتظامی اصفهان مراجعه کرده­اند، 70 درصد جرائم در سال 93 اقتصادی و تنها حدود 20 درصد جرائم اخلاقی بوده است درحالی‌که در سال 94 میزان این جرائم همسنگ شده‌­اند. این بدان معناست که جرائم اخلاقی به‌شدت افزایش پیداکرده است. در حوزه‌های جرائم رصدی نیروی انتظامی نیز آمار جرائم اخلاقی و اجتماعی نسبت به سال قبل چندین برابر شده است.

آسیب‌شناسی مراکز و تولیدات فرهنگی

از حیث تاریخی در ایران و به‌طور خاص اصفهان مساجد کارکردهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی مهم و تأثیرگذاری داشته‌اند؛ اما متأسفانه بعد از انقلاب و به‌ویژه در دهه‌های اخیر نقش و گستره عمل آن‌ها در برخی از این حوزه‌ها کمرنگ شده است. برای نمونه امروزه در بافت شهرک‌­های جدید نمودی از معماری اسلامی و مذهبی نیست. در طرح‌­های تفصیلی شهرداری در هر محله بافتی مخصوص برای کاربری فرهنگی تعریف‌شده است، اما به دلیل عدم توانمندی دستگاه­ های فرهنگی به لحاظ اعتباری (نظیر آموزش‌وپرورش، ارشاد، تربیت‌بدنی) متأسفانه بسیاری از این مکان‌ها از کاربری مزبور خارج‌شده‌اند و یا به‌طور موقت کاربری تجاری یا مسکونی بالای 5 تا 10 گرفته‌اند و نهایتاً و بعد از مدتی هم اجازه ساخت‌وساز به آن‌ها داده‌شده است.

همین‌طور یکی از عمده‌ترین مباحث و مشکلاتی که در این زمان با آن مواجه هستیم، خلأ در محتوای تولیدات فرهنگی و تضادی است که در محتوای این تولیدات دیده می‌شود. محتوایی که در این سال‌ها تولیدشده است بعضاً با اهداف نظام و انقلاب فاصله داشته است. برای تولیدات فرهنگی ابزار و فن وجود دارد، اما محتوای مناسبی تولید نشده است. به‌عنوان نمونه فیلم هایی که در سینماها اکران می‌­شوند و یا جشنواره­ هایی که برگزار می­ گردد محتوای فرهنگی غنی و متناسبی برای حضور قابل‌توجه خانواده‌ها ندارند. البته این مشکل بیشتر ناشی از این است که هنوز برای واژه فرهنگ معنای درستی نداشته‌ایم.

آسیب‌شناسی شیوه شناخت مسئله و انتخاب رویکرد

بالطبع نمی‌توان در اینجا برای معضلات مزبور راه‌حل‌های تفصیلی ارائه نمود؛ اما نکته‌ای که پرداختن به آن کم‌اهمیت‌تر از ارائه راه‌حل نیست موضوع شیوه شناخت معضلات و انتخاب رویکرد مواجهه با آن‌هاست. باید به خاطر داشت در بحث شناخت مسئله اولین رکن پذیرش مسئله است و اینکه آیا ما قبول داریم که مسئله و مشکلی وجود دارد و یا اساساً قائل به وجود مشکل نیستیم. همین‌طور در رویکردهای جدید به حل مسائل اجتماعی دنیا نظریه­‌های مختلفی وجود دارد یکی از این مسائل مهم در حل مسئله مفهوم ­سازی است. دلوز معتقد است که دنیای امروز مفاهیم جدید برای حل مسائل می­ خواهد. برای اینکه باگذشت زمان با مفاهیم جدیدی روبرو می­ شویم که با مفاهیم قدیمی نمی‌­توان آن مسائل را حل کرد. در اینجا یک سیاست‌گذار یا قانون‌گذار باید علاوه بر هوش بالا قدرت تفکر و خلاقیت بالایی در مفهوم­ سازی داشته باشد؛ چراکه مفاهیم کاربرد دارند و وقتی در جامعه مطرح ­شوند می‌توانند در ساخت اجتماعی تبدیل به حرکت ­شوند. به‌عنوان‌مثال، پدیده‌­ای مثل ازدواج موقت در جامعه ما مقبول نیست، اما مفاهیمی نظیر دوستی با جنس مخالف و یا ازدواج سفید متضمن پرستیژ بالا و اصلی در حال پذیرش از سوی عناصری از اجتماع است. این پذیرش درواقع هنر نامیمون افرادی را نشان می‌دهد که این مفاهیم را ساخته ­اند و در حال اجتماعی کردن آن هستند. سیاست‌گذاران، کاندیداها و قانون‌گذاران باید پاسخگو باشند که چقدر در حل مسائل خلاقیت دارند و از چه مفاهیم جدیدی استفاده می­‌کنند که قابلیت پذیرش عمومی دارند. شناخت و شجاعت قانون‌گذار یا سیاست‌گذار در بیان مسئله، در مفهوم‌سازی و در حل مسائل موضوعی اساسی است.

همین‌طور امروزه در دنیا رویکرد پرداختن به حل مسئله رویکرد اجتماع‌محور است. بااینکه این نگاه به‌تازگی مطرح‌شده است اما در بسیاری از کشورهای دنیا در حل مسائل و مشکلات مختلف نظیر مشکلات شهرسازی، مشکلات محیط‌زیست و یا انحرافات اخلاقی و اجتماعی با این رویکرد به مسئله نگاه می­‌کنند؛ اما متأسفانه در کشور ما برنامه­‌ها از بالا به پایین دیکته می‌شود و همیشه در حل مسائل نگاه دستوری بوده است. به‌عنوان‌مثال در مسئله طلاق و جشن طلاق و مقولاتی ازاین‌دست نوع نگاهی که جوانان امروز به این مسئله‌دارند با نگاه برنامه ریزان در این مورد که عموماً میان‌سالان هستند تفاوت دارد. حال باید دید آیا قانون‌گذاران یا سیاست‌گذاران با این رویکرد اجتماع‌محور آشنا هستند و چه مکانیزم هایی برای مشارکت مردم در حل مسائل دارند؟ از این گذشته عنصری که در رویکرد اجتماع‌محور بر آن تأکید شده است اعتماد اجتماعی است؛ اما متأسفانه در کشور ما شاهد کاهش اعتماد اجتماعی به‌مرورزمان هستیم. اعتماد اجتماعی شاخصه اصلی سرمایه اجتماعی است و سرمایه اجتماعی نیز شاخص اصلی توسعه اجتماعی است.

رویکرد اصلی در طی 28 سال گذشته در ایران، رویکرد مبارزه و نه اجتماع‌محور بوده است یعنی رویکردی که تجارب موفق گذشته آن را تائید نمی‌کند. لذا باید در مواجه با معضلات فرهنگی و اجتماعی این رویکرد جای خود را به رویکرد اجتماع‌محور دهد. باید به خاطر داشت قانون‌گذاری درزمینهٔ مسائل فرهنگی و اجتماعی هرقدر منعطف‌تر باشد بیشتر در جامعه جواب می­دهد. در جوامع امروز نمی‌توان صرفاً با نگاه حاکمیتی و نهادی قوانین را اجرا کرد. ذات نگاه فرهنگی و اجتماعی صرفاً قابلیت قانون‌گذاری به این شکل را ندارد و قانون‌گذار در این مقولات تنها ریل‌گذار است و اگر بخواهد نگاهی فراتر از ریل‌گذاری داشته باشد و مثلاً بخواهد رفتارسازی کند بالطبع با نتایج معکوسی روبه‌رو خواهد شد.

تدوین: نسرین سعیدی (کارشناس ارشد علوم اقتصادی، مدیر داخلی اتاق فکر استان اصفهان)

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.