1. اتاق فکر استان‌ها

نوع مطلب: خبر

كرمان 9 تیر 1395 ساعت 13:43

مستند مادرکشی در کرمان اکران شد

مستند مادرکشی در کرمان اکران شد

اتاق فکر استان کرمان با همکاری دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان مستند مادر کشی را دوشنبه مورخ 27 اردیبهشت 95 اکران کرد. در این نشست که با حضور دانشجویان، متخصصین و علاقه‌مندان همراه بود، مسئله آب در استان و کشور نقد و تحلیل گردید.

توجه به مسئله آب و کمبود آن و اثرات مخرب اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی که در صورت کاهش منابع آب رخ می‌دهد کمتر موردتوجه فیلم‌سازان قرارگرفته است؛ بنابراین ساخت اثرات مستند از این‌ دست می‌تواند بسیار مفید و آگاهی‌بخش باشد.

باید به این نکته توجه داشت که بیشترین عامل در ایجاد مشکلات مربوط به بحران آب، عدم توجه به مسائل علمی در ارتباط با مهندسی و مدیریت منابع آب بوده است، بنابراین انتظار می‌رود یک فیلم مستند در این مورد در کنار اهدافی مانند آگاهی بخشی و هشدار در مورد مسائل آب یک مستند علمی نیز تلقی شود.

این فیلم از منظر علمی در این مجال بررسی‌شده است و موارد زیر بیان می‌گردد:

  1. تمرکز اصلی فیلم روی سدسازی است که تنها یکی از عوامل مؤثر در بحث بحران آب است، اما در این مستند به‌ عنوان عامل اصلی به آن پرداخته‌شده است. در این‌ بین پروژه‌های سد‌سازی صحیح و مؤثر نیز به‌ صورت منفی بیان‌شده است.
  2. در این مستند سعی شده در زمان محدود تمام عوامل مؤثر در ایجاد بحران آب بیان شود. این عجله منجر به خطا رفتن روند فیلم شده و فیلم بدون بیان صحیح مسئله در زمان کوتاهی پس از شروع، وارد بحث مشکلات پیش‌آمده، آن‌ هم از زبان مردم که غالباً با لهجۀ محلی صحبت می‌کنند، شده است که منجر به گنگی موضوع برای بیننده گشته است.
  3. برخی اصطلاحات علمی قبل از تعریف در بیان اشخاصی که در فیلم به‌عنوان کارشناس صحبت می‌کنند بکار گرفته‌شده است مانند آب قابل تنظیم».
  4. مسائل کیفی آب و مسائل کمی آب بدون نظم و ترتیب خاصی در فیلم بیان‌ شده است.
  5. اساسی‌ترین بحث در ایجاد بحران آب یعنی کارایی مصرف آب پایین در کشاورزی و برداشت بی­رویه از منابع آب زیرزمینی به‌صورت تلویحی و حاشیه­ای بیان‌شده است.
  6. برخی گفته‌ها در فیلم بر اساس نتایج تحقیقات نیست مانند تخلیه مردم تا زنجان در صورت خشک شدن دریاچه ارومیه.

در کنار نقدهای فوق اشاره به موارد زیر از نکات مثبت بیان‌شده در فیلم هست:

  • ساخت سد بدون مطالعه کافی و لحاظ کردن مسائل سیاسی در توسعه سدسازی بجای مسائل اصلی
  • بیان ارزش‌افزوده محصولات کشاورزی و عدم توجیه اقتصادی صادرات این محصولات.
  • اشاره به بحث انتقال آب بین حوضه‌ای که همان روند نادرست طی شده در ساخت سدها را پیش‌گرفته است.

درد و رنج روستائیان و اثرات مخرب استحصال بی‌رویه آب به‌خوبی بیان‌شده است ولی برخی از علل اصلی مشکلات به وجود آمده به‌خوبی آسیب‌شناسی نگردیده یا راهکار مناسب برای آن ذکر نشده است و اگر به همین روال پیش برود امیدی نیز به رفع مشکل کم‌آبی در شرایط کنونی یا در آینده نیست.

یکی از بزرگ‌ترین عوامل کم‌آبی در ایران و جهان تغییر اقلیم (climate change) است که بدون در نظر گرفتن آن حل مشکل کم‌آبی غیرممکن است . استفاده از افراد غیرمتخصص چه در این فیلم و چه در مراجع تصمیم‌گیری و مسئولین از موجبات اصلی مشکلات مربوطه است.

با نصیحت کردن که هندوانه این‌قدر آب استفاده می‌کند یا پسته گیاه مناسبی نیست نمی‌توان کشاورزان را قانع کرد. اگر آن‌ها این کار را نکنند نیاز به جایگزین مناسب دارند. این نیازها را متخصصین خبره می‌توانند تشخیص دهند و راه‌حل ارائه کنند باید با دانشمندان بزرگ بین‌المللی ارتباط داشت و از نظرات آن‌ها نیز با تائید متخصصین داخلی بهره برد. مثلاً می‌توان گیاهان مناسبی را معرفی کرد که حتی در ماسه‌هایی که از دریا وارد زمین‌های کشاورزی شده است ، مورداستفاده قرار گیرد.

در جشنواره اسکار 2007 ، فیلم مستندی درباره گرم شدن جهان و مشکلاتی مانند کم‌آبی در برخی از نقاط جهان نمایش داده شد ولی در ایران به هشدارهای این فیلم بسیار معروف توجهی نشد و آینده‌نگری وجود نداشت تا برای این مشکلات پیش‌بینی و راه‌حل ارائه شود.

به گفتۀ یکی از مستندسازان این فیلم دریاچه هامون خشک‌شده ولی علت اصلی آن‌که قطع آب رودخانه هیرمند در افغانستان است اشاره نشده است. حل این مشکل نیازمند عزم سیاسی است. کسانی که به اظهار این فیلم سد گتوند را بر روی کوه‌های نمک ساخته و موجب بدبختی هزاران کشاورز شدند هرگز مواخذه نشدند و برخی همچنان در پست قبلی یا بالاتر مشغول بکار هستند! چرا بودجه‌های پژوهشی بررسی و حل نابسامانی‌های معضل آب کشور فقط در اختیار برخی افراد خاص و عمدتاً فاقد توانایی قرار می‌گیرد ولی به اطلاع عموم متخصصین خبره نمی‌رسد؟ گوجه‌فرنگی و سایر محصولات کشاورزی که در این فیلم ذکرشده گاهی حتی به قیمت تولید نیز فروخته نشده و تلف می‌شوند. در کشوری مانند استرالیا برای جلوگیری از این اتفاق اغلب فروشگاه‌های زنجیره‌ای یا بخش‌های خصوصی و دولتی با کشاورزان قرارداد بسته و در ابتدای فصل کشت مشخص می‌کنند چه محصولی و به چه میزانی تولید کنند.

اثرات مضر طرح‌های انتقال آب نیز به‌ خوبی بررسی‌شده که یکی از جنبه‌های قوت این مستند است. در کشوری مانند چین یا برخی کشورهای دیگر ، در روستاها کشاورزان از طریق کاری به‌جز کشاورزی عمدتاً تأمین معاش می‌کنند (مانند برخی صنایع کوچک و مونتاژ کالاهای ساده یا تولید آن‌ها) ولی در ایران شاید نزدیک به 90% روستاها منبع درآمدشان محصولات کشاورزی است که بدون آب تولید آن غیرممکن است.

استفاده از آب‌های غیرمتعارف شور و سنگین نیز در این مستند اصلاً بررسی نشده درحالی‌که حتی در کشورهای فقیر آفریقایی برخی دولت‌ها با هزینه کردن در انرژی‌های تجدید پذیر مانند انرژی بادی و نوری (پتانسیل کاربردی بالایی در ایران دارند) سبب تولید محصول در روستاها و جلوگیری از مهاجرت روستائیان و مصائب همراه آن شده‌اند.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.