1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست محیط زیست
  4. >
  5. سمن‌های محیط زیستی
  6. >
  7. انتظارات و مسئولیت‌ها

نوع مطلب: خبر

28 بهمن 1394 ساعت 20:07 شماره مسلسل: 1100176

انتظارات محیط‌زیستی از مجلس دهم

انتظارات محیط‌زیستی از مجلس دهم

نمایندگانی می‌بایست به صندلی سبز بهارستان تکیه زنند که از دانش حداقلی لازم برای تصدی وظیفه نمایندگی در حوزه محیط‌زیست برخوردار باشند.

چکیده

سیاست‌گذاری برای جلوگیری از تخریب محیط‌زیست شامل راهبردهای سیاسی و حقوقی است. یکی از ملزومات این امر سیاست‌گذاری و تصویب مصوبات و اجرای آن‌ها در مجلس شورای اسلامی است. برای دانستن این راهبردها می‌بایست نمایندگانی به صندلی سبز بهارستان تکیه زنند که از دانش حداقلی لازم برای تصدی وظیفه نمایندگی در حوزه محیط‌زیست برخوردار باشند. بر همین اساس عرصه محیط‌زیست از جمله مواردی است که تمهیدات سیاسی و حقوقی می‌طلبد، چراکه تخریب محیط‌زیست یک مسئله کشوری است و محدود به حدود جغرافیایی خاص نیست و نگاه فرا استانی و فرا منطقه‌ای می‌طلبد. در این نوشتار می‌کوشیم تا بررسی عملکرد گذشته مجلس در حوزه محیط‌زیست، نقاط ضعف آن را شناسایی و آن‌ها را برطرف سازیم و به مردم کمک کنیم تا در انتخاب نماینده بهارستانی خود نکاتی را مدنظر قرار دهند.

مقدمه

یکی از مهم‌ترین مسائل حال و آینده مردم ایران، مشکل آلودگی و تخریب محیط‌زیست است که منشأ انسان‌زاد داشته و درنتیجه جامعه انسانی کشور را با مشکلات جدی روبرو کرده و خواهد کرد. تمام تصمیم‌سازی‌ها در حالی انجام‌شده است که هدف تمامی آن‌ها توسعه و رشد اقتصادی بوده است و لحاظ ملاحظات محیط‌زیستی در تصمیم‌سازی‌ها موجب شکل‌گیری این تصور غلط شده است که محیط‌زیست مخالف توسعه جوامع بوده و آن را به‌عنوان سدی در برابر توسعه می‌دانند و حتی گاهی آن را بانام محیط ایست می‌خوانند. درحالی‌که نه‌تنها رشد و توسعه جوامع با حفظ محیط‌زیست منافاتی ندارد، بلکه توسعه پایدار جز با صیانت از طبیعت امکان‌پذیر نیست و برای رسیدن به این مقصود راهی جز آگاهی مردم و تصمیم متعهدانه دولت و مجلس در اولویت دادن به حفظ محیط‌زیست وجود ندارد. فرهنگ اسلامی و سنت‌های ایرانی دست‌مایه‌های باارزشی برای رشد و توسعه‌این باورها دارد تا آنجا که تخریب محیط‌زیست از مصادیق فساد فی‌الارض محسوب و تخریب‌کنندگان آن مفسد فی‌الارض به شمار می‌آیند. خوشبختانه در حقوق اسلامی مبانی استواری برای رشد و توسعه حقوق محیط‌زیست وجود دارد و سزاوار است که جامعه ایرانی در زمینه‌ی صیانت از محیط‌زیست جزو پیشگامان این عرصه باشد.

یکی از ملزومات این امر سیاست‌گذاری و تصویب مصوبات و اجرای آن‌ها در مجلس شورای اسلامی است. سیاست‌گذاری برای جلوگیری از تخریب محیط‌زیست شامل راهبردهای سیاسی و حقوقی است و برای دانستن این راهبردها می‌بایست نمایندگانی به صندلی سبز بهارستان تکیه زنند که از دانش حداقلی لازم برای تصدی وظیفه نمایندگی در حوزه محیط‌زیست برخوردار باشند. بر همین اساس عرصه محیط‌زیست ازجمله مواردی است که تمهیدات سیاسی و حقوقی می‌طلبد، چراکه تخریب محیط‌زیست یک مسئله کشوری است و محدود به حدود جغرافیایی خاص نیست و نگاه فرا استانی و فرا منطقه‌ای می‌طلبد و به فرمایش رهبر معظم انقلاب مسئله محیط‌زیست، مسئله این دولت یا آن دولت، مسئله‌ این شخص یا آن شخص و مسئله این جریان و یا آن جریان نیست بلکه موضوعی کشوری و ملی است که باید برای حل مشکلات مرتبط با آن، همه دست‌به‌دست یکدیگر دهند.

در ایران به‌مانند دیگر کشورهای دنیا، برای جلوگیری از تخریب محیط‌زیست قوانین خاصی وضع و تصویب‌شده است و سیاست تقنینی جز سیاست و مدیریت جامعه محسوب می‌شود. تشکیل مجلسی آگاه و حساس به مسائل محیط‌زیست جز ضرورت‌های نظام جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود و همین امر کار رأی‌دهندگان برای انتخاب نمایندگان مردم را سخت‌تر می‌کند. در این نوشتار می‌کوشیم تا بررسی عملکرد گذشته مجلس در حوزه محیط‌زیست، نقاط ضعف آن را شناسایی و آن‌ها را برطرف سازیم و به مردم کمک کنیم تا در انتخاب نماینده بهارستانی خود نکاتی را مدنظر قرار دهند.

آسیب‌شناسی عملکرد مجلس نهم در حوزه محیط‌زیست

به‌منظور اصلاح و ارتقای مجلس دهم از منظر محیط‌زیستی می‌بایست به آسیب‌شناسی مجلس نهم بپردازیم. اگر تصویب پروتکل حفاظت از دریای خزر در برابر آلودگی‌های ناشی از منابع و فعالیت‌های مستقر در خشکی، موافقت‌نامه همکاری در مورد آب‌وهوا شناسی دریای خزر، الحاق دولت به پروتکل کنوانسیون پیشگیری از آلودگی‌های دریایی ناشی از تخلیه پسماند و سایر مواد آلاینده، کنوانسیون میناماتا در مورد کنترل آلودگی ناشی از جیوه، لایحه توسعه انرژی‌های تجدید پذیر، اصلاح کنوانسیون بازل در مورد کنترل انتقال برون‌مرزی مواد زائد و زیان‌بخش و دفع آن‌ها و مدرن سازی پالایشگاه‌ها را به‌عنوان عملکرد مثبت مجلس نهم قلمداد کنیم. با نگاهی به کارنامه 4 ساله مجلس نهم در حوزه محیط‌زیست می‌توان ردپای تصمیم‌های غیر کارشناسانه و غیرمسئولانه (همچون جمع‌آوری امضا برای احداث جاده جنگل ابر، ادغام سازمان حفاظت محیط‌زیست در وزارت کشاورزی، حذف بودجه 60 میلیاردی مقابله با ریز گردها و مصوبه بهره‌برداری از معادن در مناطق حفاظت‌شده) را دید که همگی بر خواسته از عدم جامع‌نگری، تخصص، درک حساسیت و اهمیت در این حوزه از جانب نمایندگان مردم است.

کم‌کاری در این حوزه بر خواسته از علل مختلفی است که ازجمله آن‌ها می‌توان به مصلحت‌اندیشی‌های سیاسی، حزبی، جناحی و شخصی در خصوص مسائل محیط‌زیست، حاکم شدن تفکر سازه‌ای مدیریت آب به‌عنوان نمودی ظاهری از عملکرد نمایندگان مردم برای انتخاب مجدد در حوزه انتخابیه خود، جذب حداکثری از بودجه عمومی مجلس و اختصاص آن به بودجه‌های عمرانی استان‌ها، تقلیل محیط‌زیست به مساله ای دست چندم و خارج از اولویت از جانب بهارستانی‌ها، عدم پیگیری اجرایی شدن اندک مصوبات محیط‌زیستی مجلس و برنامه پنجم توسعه و در نوبت بررسی ماندن لوایح متعدد محیط‌زیستی اشاره کرد.

انتظارات مردم از نمایندگان مجلس دهم

با بررسی عملکرد گذشته مجلس نهم به‌منظور داشتن مجلسی چابک‌تر و حساس‌تر نسبت به مسائل محیط‌زیستی می‌توان گفت که انتظار می‌رود نامزدهای انتخابات مجلس دهم موارد زیر را مدنظر قرار دهند و موضع خود را نسبت به آن‌ها در برنامه‌های انتخاباتی خود مشخص نمایند:

  • مساله محیط‌زیست از یک مسئله لوکس، دست چندم و تقلیل یافته به‌عنوان یکی از اولویت‌های مجلس دهم ارتقا یابد.
  • تصمیم‌سازی‌ها و قانون‌گذاری‌ها در حوزه محیط‌زیست به‌دور از هرگونه مصلحت‌اندیشی و تسویه‌حساب‌های سیاسی، گروهی، حزبی و شخصی باشد.
  • در تصویب، اصلاح و اجرای طرح‌ها و لوایح، حداکثر بهره‌گیری از توان صاحب‌نظران و سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی انجام شود.
  • روح حاکم تفکر سازه‌ای به‌عنوان نمود عملکردی یک نماینده به‌خصوص در حوزه آب از مجلس دهم رخت بربندد.
  • مصلحت‌اندیشی آینده‌نگر و ملی جایگزین مصلحت‌اندیشی‌های حزبی، استانی و منطقه‌ای در تصمیم‌سازی‌های محیط‌زیستی شود.
  • اصول قانون اساسی (از جمله اصل پنجاه قانون اساسی) را سرلوحه کار خود قرار دهند و نظارت بر اجرای برنامه‌ها و اسناد بالادستی کشور را به شکل جدی مدنظر قرار داده و هرگونه تخلف و کم‌کاری در این زمینه که به محیط‌زیست و پایداری سرزمین آسیب وارد نماید را به شکل شفاف به مردم گزارش دهند.
  • تمام تلاش خود را برای قانون‌گذاری و پیگیری اجرای مصوبات در خصوص جلوگیری از هرگونه تخریب، سوءاستفاده و فساد در حوزه منابع طبیعی و محیط‌زیستی کشور به کار گیرد.
  • در راستای تحقق اهداف و برنامه‌های ابلاغی سیاست‌های کلی محیط‌زیست کشور ابلاغیه مقام معظم رهبری و پایداری محیط‌زیستی این مرزو بوم قدم بردارند.

جان کلام آنکه...

به امید آنکه روزی مجلس شورای اسلامی به‌عنوان نهادی مولد، اصلاح‌گر وضعیت محیط و جایگاه آن در برنامه‌های توسعه‌ای باشد. این امر جز از طریق آگاهی مردم و کنش مردم مدار محقق نخواهد شد. امید آنکه نمایندگانی به مجلس راه یابند که محیط‌زیست را جز اولویت‌های آن‌ها باشد و تمام تلاش خود را به‌کارگیرند تا آن را از موضوع منافع استانی و منطقه‌ای، تعارض، رقابت و تسویه‌حساب‌ها و مصلحت‌اندیشی سیاسی و از همه مهم‌تر فساد خارج سازند.

لینک عضویت در کانال تلگرام شبکه مطالعات سیاست‌گذاری عمومی

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.