1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست اقتصادی
  4. >
  5. بازار مالی
  6. >
  7. بازار سرمایه

نوع مطلب: خلاصه سیاستی

14 شهریور 1394 ساعت 13:24 شماره مسلسل: 2200134

لزوم ایجاد دفاتر خارج از کشور برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی

لزوم ایجاد دفاتر خارج از کشور برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی

با حل و فصل تحریم‌ها، سرمایه‌گذاری خارجی به عنوان یکی از موضوعات و راهبردهای مهم می‌تواند در بهبود رشد اقتصادی کشور نقش ویژه‌ای را ایفا کند. موفقیت در جذب سرمایه‌گذاری خارجی نیازمند ابزارها و الزاماتی است که دفاتر بین‌المللی تشویق سرمایه‌گذاری یکی از این ابزارها به شمار می‌رود. در این مقاله به ضرورت این موضوع، مقایسه وضعیت با برخی کشورهای موفق و تعیین کشورهای هدف برای استقرار این دفاتر می‌پردازیم.


ضرورت و کارکرد دفاتر خارج از کشور

موضوع تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی در هر کشور به عهده آژانس تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری ([1]IPA) آن کشور قرار دارد. در ایران سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایران (زیرمجموعه وزارت اقتصاد) عهده‌دار این مسوولیت است. این آژانس‌ها برای ایفای نقش خود دارای ابزارها و امکاناتی هستند که یکی از آنها، دفاتر خارج از کشور است. همه آژانس‌های تشویق سرمایه‌گذاری موفق در دنیا دارای دفاتر بین‌المللی در کشورهای هدف هستند. منظور از کشورهای هدف، کشورهایی هستند که پتانسیل بالایی برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی از آنها متصور است. این دفاتر انجام وظایف زیر را به عهده دارند:

  1. ارتباط با سرمایه‌گذاران بالقوه خارجی و مذاکرات رودررو با آنها برای تشویق و جذب آنان
  2. ارائه اطلاعات و تسهیلات لازم به سرمایه‌گذاران بالقوه در کشور هدف
  3. برگزاری نشست‌ها و سمینارهای تخصصی برای ارائه توانمندی‌ها، پتانسیل‌ها و فرصت‌های سرمایه‌گذاری در خارج از کشور هدف
  4. انجام تحقیقات و بررسی‌های میدانی پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های موجود درکشورهای هدف و ایجاد بسترهای لازم برای استفاده از این ظرفیت‌ها
  5. ایجاد کانال ارتباطی نزدیک فیمابین سرمایه‌گذاران بالقوه خارجی و سرمایه‌گذاران داخلی و ایجاد زمینه‌های همکاری مشترک بین آنها
  6. برقراری ارتباط بین نهادهای ذیربط سرمایه‌گذاری کشور با نهادهای متناظر کشورهای دیگر و ایجاد و تقویت زمینه‌های همکاری مشترک اقتصادی دو کشور
  7. شناسایی بازارهای هدف برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و تعامل نزدیک با این بازارها

لزوم عملکرد مستقل از سفارتخانه‌ها

دفاتر جذب و تشویق سرمایه‌گذاری در دنیا معمولا دارای فعالیتی مستقل از سفارتخانه‌ها (که بُعد سیاسی در آنها غالب است) و دفاتر تجاری و بازرگانی (که بُعد تجاری در آنها غالب است) می‌باشند. به دلایل زیر در همه‌جای دنیا علاوه بر رایزنان اقتصادی سفارتخانه‌ها، آژانس‌های تشویق سرمایه‌گذاری نیز دارای نمایندگی هستند.

  • غالب بودن نگرش سیاسی و دیپلماتیک در سفارتخانه‌ها: رایزنان اقتصادی سفارتخانه‌ها بطور معمول با نگرش سیاسی و دیپلماتیک انتخاب می‌شوند و پایبند کامل پروتکل‌های دیپلماتیک و سیاسی هستند و تمایل ندارند جهت انجام بازاریابی بین‌المللی و مذاکره با شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران خارجی بالقوه خارج از محیط سفـارتخانه (که محیطی دیپلماتیک و سیاسی بوده و معمولاً سرمایه‌گذاران و شرکت‌های معتبر و بزرگ علاقه‌ای به حضـور در این فضاها نـدارند) اقدامی انجام دهند.
  • عدم ارتباط سیستماتیک سفارتخانه‌ها با متولی سرمایه‌گذاری: عدم ارتباط سیستمی و مناسبی رایزنان با متولی سرمایه‌گذاری خارجی کشور موجب می‌شود این رایزنان در خصوص اقدامات و عملکرد خود صرفاً به وزارت امورخارجه پاسخگو بوده و هیچ وظیفه‌ای برای اقدام و پیگیری امور محوله از سوی سازمان متولی سرمایه‌گذاری و انجام بازاریابی بین‌المللی برای جـذب سرمایه‌گذاری خارجی احسـاس نکنند.
  • عدم ارزیابی عملکرد:عملکرد رایـزنان اقتصادی در زمینه سرمایه‌گذاری خارجی مـورد ارزیـابی فنی و دقیق قـرار نمی‌گیـرد و نظـرات سازمان متولی سرمـایه‌گذاری در این خصوص اخذ نمی‌شود. لذا با توجه به ضعف‌های اساسی در این زمینه، ابزار موجود برای انجام بازاریابی سرمایه‌گذاری خارجی نامناسب و غیر قابل اتکا می‌باشد

مقایسه تطبیقی با برخی کشورها

همان‌گونه که اشاره شد همه کشورهای موفق در جذب سرمایه‌گذاری خارجی، دارای دفاتر خارج از کشور برای این منظور هستند. در جدول زیر برای نمونه تعداد دفاتر خارجی دستگاه‌های متولی سرمایه‌گذاری چند کشور منتخب مورد اشاره و مقایسه قرار گرفته است. لازم به ذکر است اطلاعات دفاتر از سایت آژانس تشویق سرمایه‌گذاری هر کشور اخذ شده است و آمار مربوط به مرداد 1394 می‌باشد.

بررسی تطبیقی دفاتر تشویق سرمایه‌گذاری خارج از کشور

نام کشور

تعداد دفاتر

نام کشورهای هدف

منبع: سایت آژانس تشویق سرمایه گذاری کشور مربوط

آلمان

10 دفتر

امریکا(4دفتر)،چین (2دفتر)، فرانسه، انگلستان، ژاپن، هند

www.gati.de

ایرلند

20 دفتر

چین(3دفتر)، استرالیا، هند، ژاپن، کره، سنگاپور، فرانسه، آلمان، روسیه، انگلیس، امریکا (7دفتر)، برزیل

www.idaireland.com

بحرین

6 دفتر

ژاپن، چین، امریکا، انگلستان، آلمان، هند

www.bahrainedb.com

ترکیه

11 دفتر

آمریکا، کانادا، چین، فرانسه، آلمان، هند، ژاپن، عربستان‌سعودی، اسپانیا، روسیه، انگلستان

www.invest.gov.tr

سنگاپور

21 دفتر

آمریکا (6 دفتر)، ژاپن (2دفتر)، چین (3دفتر)، انگلستان، فرانسه، آلمان، ایتالیا، سوئد، سوئیس، هندوستان، اندونزی، برزیل، کره

www.edb.gov.sg

مالزی

22 دفتر

آمریکا (5دفتر)، ژاپن (2دفتر)، چین (3دفتر)، انگلستان، فرانسه، آلمان (2دفتر)، ایتالیا، سوئد، امارات ‌‌متحده‌‌ عربی، هندوستان، کره‌جنوبی، تایوان و استرالیا، تایوان

www.mida.gov.my

ایران

ــــــ

ــــــــــــــ

www.investiniran.ir

منبع: تحقیقات نویسنده از سایت‌های آژانس‌های تشویق سرمایه‌گذاری

همان‌گونه که در جدول مشاهده می‌شود، با وجود ضرورت موضوع، در حال حاضر کشورمان فاقد دفاتر تشویق سرمایه‌گذاری در خارج از کشور و در کشورهای هدف می‌باشد.

تعیین کشورهای هدف

با توجه به محدودیت منابع، بدیهی است که دفاتر خارج از کشور باید در کشورهایی تأسیس شوند که دارای بیشترین ضرورت باشند. یعنی کشورهایی که اولاً به اصطلاح سرمایه فرصت باشند، ثانیاً به لحاظ پتانسیل و سطح روابط، امکان جذب سرمایه از آنها وجود داشته باشد. ثالثاً به لحاظ نوع سرمایه‌گذاری متناسب با سیاست‌ها و هدف‌گذاری‌های کلان اقتصادی کشور باشد.

نمودار زیر نمایی از 30کشور برتر دنیا برحسب سرمایه‌گذاری در سایر کشور در سال‌های اخیر را نشان می‌دهد. از آنجایی که آمار سرمایه‌گذاری سالیانه دارای نوسان است، متوسط سرمایه‌گذاری سال‌های 2010 تا 2014 را به عنوان معیار سرمایه فرصت‌بودن کشورها درنظر گرفته‌ایم. بدیهی است که صرفاً برحسب این آمارها نمی‌توان کشورها را برای تأسیس دفتر انتخاب کرد. به طور مثال باید به مقصد سرمایه‌گذاری‌ها نیز دقت کرد.

به عنوان نمونه بیشترین آمار سرمایه‌گذاری‌های چین و هنگ‌کنگ مربوط به سرمایه‌گذاری‌های متقابل است. اما به هرحال این نمودار می‌تواند دید خوبی از کشورهای هدف فراهم کند.

میانگین سرمایه‌گذاری مستقیم در خارج از کشور در فاصله سال‌های 2010 تا 2014 (میلیارد دلار)

منبع: محاسبات نویسنده از UNCTAD(World Investment Report 2015)

جمع‌بندی

هرچند موضوع تأسیس دفاتر خارج از کشور، سال‌هاست که مطرح است اما عملاً تاکنون به نتیجه‌ای نرسیده است. نحوه استقرار، عملکرد و نوع رابطه این دفاتر با سازمان متولی در کشورهای مختلف، متفاوت است و هر کشور رویه‌های گوناگونی برای خود دارد. یک فرصت مناسب برای کشورمان، می‌تواند استفاده از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های ایرانیان مقیم خارج از کشور باشد که البته نیازمند تعریف نحوه همکاری، فرآیند انتخاب داوطلبان و ارائه آموزش‌های لازم و بسیاری الزامات دیگر است. اما آنچه که مسلم است این است که تشویق، جذب و حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی دارای ابزارها و الزاماتی است. دفاتر خارج از کشور یکی از این ابزارهای متداول است و راه‌اندازی و تأسیس آنها در کشورهای هدف باید هرچه زودتر در دستورکار قرار گیرد.


[1] Investment Promotion Agency

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.