1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست بهداشت و سلامت
  4. >
  5. بهداشت و پیشگیری
  6. >
  7. غذا و تغذیه

نوع مطلب: مقایسه سیاستی

24 تیر 1398 ساعت 23:26 شماره مسلسل: ۵۵۰۰۸۲۹

دموکراسی غذایی: راهکاری برای بهبود نظام غذا و تغذیه‌ پایدار

دموکراسی غذایی: راهکاری برای بهبود نظام غذا و تغذیه‌ پایدار

در نوشتار حاضر، در ابتدا نظام های غذا و تغذیه فعلی تشریح می‌شود. در ادامه، تعاریف موجود در در حوزه دموکراسی غذایی و محیط زیست و راهکارهای دستیابی به آن مرور خواهد شد. در پایان به معرفی برخی تجربه های موجود در کشورهای مختلف در خصوص دموکراسی غذایی پرداخته خواهد شد

چکیده

در سال‌های اخیر، دموکراسی غذایی، به عنوان راهکاری در جهت بهبود نظام های غذا و تغذیه ناپایدار کنونی و تلاش در جهت دستیابی به رژیم های غذایی پایدار مطرح شده‌است. در نوشتار حاضر، در ابتدا نظام های غذا و تغذیه فعلی تشریح می‌شود. در ادامه، تعاریف موجود در حوزه دموکراسی غذایی، دموکراسی محیط زیست و راهکارهای دستیابی به آن مرور خواهد‌شد. در پایان به معرفی برخی تجربه های موجود در کشور‌های مختلف در خصوص دموکراسی غذایی پرداخته خواهدشد.

مقدمه

امروزه غذا و تغذیه، بیشتر از اینکه تنها ابزار زیستی در جهت تامین نیاز‌های فیزیولوژیک باشد، در گفتمان زندگی روزمره، به‌مثابه یک پدیده اجتماعی، سیاسی و زیست محیطی به آن پرداخته و نقد می‌شود. لیکن مصرف کنندگان غذا عمدتا، خود را در خصوص تاثیرگذاری بر نظام های غذا و تغذیه قدرتمند نمی‌دانند، نسبت به اثرات زیست محیطی انتخاب‌های غذایی شان احساس مسئولیت نمی‌کنند و منتظر اقدامات سیاستی بالا به پایین می‌باشند. در این مقاله به فرآیند دموکراسی غذایی و محیط زیست به عنوان راهکارهای پیشنهادی در جهت دستیابی به رژیم های غذایی پایدار پرداخته خواهد شد و سعی بر‌آن است که به سوالاتی همچون ارتباط بین سرمایه داری و نظام های غذا و تغذیه چگونه است؟ دموکراسی غذایی و محیط به چه معناست و چگونه می توان آن را در جهت بهبود نظام‌‌های غذا و تغذیه فعلی به کار‌برد ؟ پاسخ داده شود.

سرمایه داری و نظام های غذا و تغذیه کنونی

بازیگران و چرخش قدرت در نظام‌های غذا و تغذیه فعلی، در نگاه کلان، اندک و تحت تاثیر سازمان‌های چند ملیتی محدود می‌باشد. چنانکه بر طبق مستندات موجود و بر اساس آمارهای اخذ شده از بازارهایی غذایی جهان، دوازده شرکت اصلی که چهل شرکت واسطه را در زیر مجموعه خود دارد، کنترل زنجیره غذایی جهان را در دست گرفته‌اند و حاکمیت مطلق خود را بر بازار غله، گوشت، محصولات لبنی، روغن، چربی، میوه، سبزیجات، شکر و ادویه جهان، اعمال می‌کنند (1-2). به بیانی نظام‌های غذا و تغذیه در سطوح مختلف تولید، عرضه و مصرف علاوه بر این‌که در سطح ملی، تحت تاثیر وضعیت اجتماعی و فرهنگی است، در سطح کلان تر، متاثر از اقتصاد سیاسی، تعاملات برون مرزی و روابط فرهنگی، سیاسی، اقتصادی هر کشور با کشورهای دیگر است. جهانی شدن که محصول ادغام اقتصادها از راه بازارهای میان مرزی است، منجر به گسترش روابط اجتماعی، فرهنگی اقتصادی و سیاسی میان انسان‌ها از صورت ملی به صورت جهانی شده است، در زندگی روزمره و بر سر سفره غذایی مردم نیز نشت کرده است و نظام کشاورزی، تولیدات غذایی، عادات مصرفی و ذائقه افراد را در کشورها تحت تاثیر قرار داده‌است (3). لذا، نظام های غذا و تغذیه فعلی ماحصل نظام های سرمایه داری است که برای نیل به سود بیشتر همواره درصدد ارتقا توان تولیدی و مصرفی بدون توجه به اثرات زیست محیطی آن بوده اند و نسبت به تبعات زیست محیطی رژیم های غذایی بی تفاوت است و از تمامی ظرفیت های محیط زیستی استفاده کرده‌اند. افزون بر‌ این در چنین نظامی، روز به روز با تبدیل شدن غذا به یک تجارت جهانی و افزایش مصرف فست فودها، به تدریج فاصله میان مردم و کشاورزی کم شده و ارتباط بین مردم و غذا بیشتر در سطح یک مصرف کننده منفعل باقی مانده‌است (4-5).

دموکراسی غذایی و اهمیت آن

دموکراسی از واژه یونانی دموس به معنای مردم و کراتیا به معنی قدرت برآمده‌است. دموکراسی از آغاز شکل گیری در یونان باستان به صورت مشارکت مستقیم مردم در امور عمومی مطرح گشت، با گسترده شدن جوامع در دوران جدید دموکراسی به مشارکت غیر مستقیم مردم اشاره داشت و در واقع دموکراسی نمایندگی جای خود را به دموکراسی مستقیم یونانی داد. اما در اواخر قرن بیستم، در مبحث دموکراسی، شاهد یک تغییر پارادیم هستیم چنانچه موضوعات جدیدی همچون مسائل زیست محیطی و غذا در دموکراسی مطرح گشتند که هر دو به عنوان یک پتانسیل در جهت دستیابی به نظام‌های غذا و تغذیه و رژیم‌های غذایی پایدار می‌توانند کمک کننده باشد (8). رژیم‌های غذایی پایدار، الگوهای مصرفی می باشند که علاوه بر ملاحظات سلامت، نسبت به حفاظت از زمین و حیوانات دغدغه مند است، همچنین بر وجوه انسانی و مباحث چگونگی توزیع و عدالت در تولید و مصرف غذا در اقشار مختلف جامعه و ملاحظات اقتصادی توجه ویژه ای دارد. در دموکراسی محیط زیست، دولت ها ملزم به توجه به ترجیحات زیست محیطی مردم هستند و این مهم، نیازمند بهبود اصول شفاف سازی مدیریت ها و مشارکت عمومی در تصمیم گیری های محیط زیستی از سوی عموم جامعه می‌باشد (8-10). دموکراسی یا مردم سالاری غذایی نیز حق همه مردم برای رژیم غذایی پایدار، کافی، مغذی و ایمن را مطرح می‌نماید که شامل حق مشارکت در تصمیم گیری و دسترسی شفاف به اطلاعات در ارتباط با آن است (11). دموکراسی غذایی به خودکارآمدی شهروندی، بهبود سواد غذا و تغذیه شهروندان و درگیری افراد به صورت محلی در حوزه غذا و تغذیه تاکید دارد و در مقابل مفاهیم کنترل و دیکتاتوری غذایی است (12). تغییرات کوچک، تدریجی و گام به گام در زندگی روزمره، می تواند نقطه شروعی باشد برای اینکه سیاست‌های کشاورزی و غذایی را تحت تاثیر خود قرار دهد که در بحث دموکراسی غذایی مطرح می‌باشد. دموکراسی غذایی تفکر "با غذایی که می خورید رای بدهید" (vote with your fork) یک جریان اساسی است، چرا که تصمیمات رومزه ای که در انتخاب های غذایی خود داریم، این که چه می‌خوریم و از کجا تهیه می‌کنیم، اگر چه کوچک هستند اما عملا پیام‌هایی هستند که چه چیزی، برای ما از اهمیت برخوردار است (13).

دموکراسی غذایی معتقد است که اعمال تغییر در نظام‌های غذا و تغذیه تنها از طریق سیاست‌های بالا به پایین امکان پذیر نیست و به نقش مردم و تصمیم گیری های روزانه شان بر تغییر تاکید دارد و مصرف کننده را نسبت به این موضوع حساس می‌کند که انتخابات برای تعیین سرنوشت غذایی و سلامت وی و نسل های آتی اش هر روز در حال وقوع است. در واقع، دموکراسی محدود به رای دادن‌های رسمی نمی‌باشد بلکه می‌بایست به حوزه غذا و تغذیه نیز وارد شود. در واقع مصرف کننده با غذایی که می‌خورد، به شرکت تولیدی، بسته بندی غذایی و بازاریابی اش رای مثبت داده است. به بیان دیگر، ذهن مخاطب در مردم سالاری غذایی به چالشی دعوت می‌شود که با سوالاتی همچون با هر انتخاب غذایی به چه سیاستی رای دهید؟ همراه است. رای به کاهش نابرابری های تغذیه ای، رای به کاهش شیوع چاقی، رای به افزایش دسترسی غذای سالم، رای به کشاورزی مخرب زیست محیط و یا کشاورزی پایدار، ترویج کشاورزی محلی و بومی سازی کشاورزی، رای به هزینه های سلامت کمتر، رای به تولید گازهای گلخانه ای کمتر، رای برای سهم غذایی کوچکتر، رای برای هدر دهی غذایی و یا حفظ آن. به عبارتی، هر کدام از انتخاب های فردی یک پیام دارند. من غذای سالم می‌خواهم. من محیط زیست سالم می‌خواهم که همه از بطن انتخاب ها به نحوی اعلام و خواسته می شود (14-16).

اما ایده دموکراسی غذایی به طور جدی، توسط چه کسانی مطرح گردید؟ واژه دموکراسی غذایی در دهه میانی 1990 توسط آکادمی سیاست گذاری تغذیه بریتانیا و توسط پروفسور Tim Lang مطرح گردید. وی موسس مرکز سیاست گذاری تغذیه در لندن می‌باشد. به اعتقاد وی، دموکراسی غذایی می‌بایست تلاش کند تا در فرهنگ جا باز کند. علاوه بر این غذا به عنوان هسته اصلی فرآیند دموکراسی می‌باشد. عدالت و برابری در نظام‌های غذا و تغذیه نیز یکی از ابعاد دموکراسی غذایی است (11).

Welsh و همکاران نیز در سال 1988 با همکاری انجمن سیاست گذاری غذایی تورنتو، بحث دموکراسی و مردم سالاری غذایی و نقش شهروندی در ارتباط با غذا را مطرح نمودند. آن‌ها معتقدند که برای حل مشکلات زیست محیطی مرتبط با نظام‌های غذا و تغذیه، نابرابری‌های تغذیه ای، گرسنگی و تغذیه ناسالم نباید تنها منتظر تغییرات عمده و بالا به پایین در تغییر ساختاری نظام های غذا و تغذیه بود، بلکه با اقدامات در زمینه شهروندی در حوزه غذا، می توان برخی از مشکلات را حل کرد. مشارکت مردمی افراد در حوزه غذا و تغذیه از ترویج تغذیه با شیر مادر تا تجارت جهانی غذا می تواند راهگشا باشد. حرکات اجتماعی در باب حق بر غذا و انعکاس خبری آن در رسانه‌های مجازی ممکن است گامی در جهت این باشد تا دولت‌ها مشکلات مربوطه را در دستور کار قرار دهند .در دموکراسی غذایی، تمرکز از آنالیز بر روی غذا، به مردم و زندگی اجتماعی روزانه به عنوان قلب نظام‌های غذا و تغذیه می رود (17). سنجش دموکراسی غذایی بر پایه این است که چه میزان افرادی که تحت تاثیر سیاست های غذایی قرار می‌گیرند در فرآیند تصمیم گیری مشارکت دارند. همیلتون معتقد است که اجزای مختلف نظام های غذا و تغذیه از جمله مصرف کنندگان می‌بایست در فرآیند تصمیم گیری شرکت نماید. این امر علاوه بر فعالیت و تلاش مردمی، روحیه مشارکت پذیری را نیز در سیاست گذاری می‌طلبد. دموکراسی غذایی مردم را از مصرف کنندگان ساکن به شهروندان مسئولیت پذیر، فعال، و آگاه در زمینه غذا، تغذیه و سلامت هدایت می کند، جنبش ‌های اجتماعی را به عنوان یکی از نیروهای مهم اجتماعی که می تواند در جهت رسیدن به رژیم های غذایی پایدار تهسیل کننده باشد را مطرح می‌کند و مردم را به عنوان شهروندان غذایی (Food Citizens) مد نظر می گیرد. در واقع مفهوم شهروندی غذایی در خصوص این است که مشارکت مردم در رفتارهای مرتبط با غذا و تغذیه در جهت حمایت و تقویت دموکراسی و نه تهدید برای تغییر در نظام‌های غذایی پایدار محافظ محیط زیست و عدالت محور باشد (18-19). به بیانی شهروند غذایی کسی است که خود را نسبت به انتخاب‌های غذایی خود متعهد و مسئول می‌داند. دموکراسی غذایی در مقابل مفهوم کنترل غذایی است، دموکراسی غذایی، نه یک اتفاق یک شبه، بلکه یک فرآیند می‌باشد (20-21).

مشارکت شهروندی و ارتباط آن با دموکراسی غذایی

در دهه 1970 اصطلاح مشارکت شهروندی برای اولین بار توسط سازمان بهداشت جهانی در بحث مراقبت‌های اولیه بهداشتی مطرح شد. در سال‌های اخیر به نقش مشارکت شهروندی به عنوان یک عنصر محوری در تحقق دموکراسی غذایی و نظام های غذایی پایدار توجه بیشتری شده‌است (22). بر اساس تعریف Driskell مشارکت بر حسب میزان اختیار در تصمیم گیری در دو بعد عدم مشارکت )دستکاری و تقلب، تزئین، مساوات طلبی نمایشی) و بعد دیگر مشارکت که شامل بسیج اجتماعی، مشارکت، مشاوره، مسئولیت پذیری مردم و سهیم شدن در تصمیمات، قابل خلاصه شدن است. به عبارتی مشارکت تشریفاتی و ساختی و در مقابل مشارکتی که قدرت واقعی برای اثرگذاشتن بر نتایج فرآیند مشارکت دارد، دو طیف متفاوت می باشند (23) که در حوزه غذا و تغذیه نیز قابل تامل است.

دموکراسی غذایی در عمل

بر طبق شکل 1 - 1 دموکراسی غذایی فرآیندی است که در آن کنترل نظام‌های غذا و تغذیه توسط مردم عادی تمرین می‌شود که از سطوح پایین فرد و خانواده شروع و به سطوح های بالاتر محلی، منطقه ای و شهری نیز می‌رسد.

به طور مثال، در بعد فردی، خانواده مرکز اصلی دموکراسی در عمل می‌باشد. با این رویکرد، دیگر غذا خوردن تنها یک عمل فردی و بر‌اساس تمایلات و ذائقه فردی نیست، بلکه یک فعالیت سیاسی است. به طوری که هر تصمیم کوچک و روزمره در خصوص غذا و تغذیه در منزل و آشپرخانه نمایانگر ارزش های فردی، مسئولیت پذیری اجتماعی و اخلاقیات می‌باشد. از خرید میوه‌ها و پرتغال‌های محلی در حمایت از کشاورزی بومی تا نه به فست فودها و خوردن غذاهای خانگی، مثال‌هایی از مسئولیت پذیری افراد در سطح فردی است (24). قابل توجه است که دموکراسی غذایی به دنبال جستجوی راه حل‌های رادیکالی و تغییرات بنیادی و انقلاب در نظام های غذا و تغذیه فعلی نیست بلکه به مفهوم بازسازی و اصلاح نظام های غذا و تغذیه ای است که هم اکنون وجود دارند (25).

جنبش ها و کمپین های مرتبط با دموکراسی غذایی

پیاده سازی دموکراسی غذایی تنها محدود به تصمیم گیری های فردی در حوزه انتخاب های غذایی نیست و می تواند طیف وسیع تری از فعالیت ها را در برگیرد. به اختصار به فعالیت های کمپین ها و جنبش هایی در سراسر جهان می‌پردازیم که مثال هایی از تمرین و تجربه دموکراسی غذایی و مشارکت فعالانه مردم در حوزه غذا و تغذیه می‌باشد.

پروژه دموکراسی غذایی در میشیگان

این پروژه در جستجوی آن است که موجبات افرایش مشارکت عمومی مردم در امر تصمیم گیری در حوزه غذا و تغذیه را افزایش دهد و بر‌این اعتقاد است که برای رسیدن به رژیم های غذایی پایدار، تک تک شهروندان می بایست در دیالوگ عمومی، مشارکت فعالانه داشته باشد. در این پروژه، از جامعه آکادمیک و عموم مردم در جهت افزایش اطلاع رسانی در خصوص نظام های غذا و تغذیه دعوت می‌شود و به جمع آوری راه حل های آن ها در زمینه آینده غذایی بهتر می‌پردازند.

کشاورزی شهری " Urban Agriculture "و باغچه های خانگی

کشاورزی شهری با ایجاد فرصت برای شهروندان در جهت مشارکت در نظام‌های غذا و تغذیه در حوزه تولید، آن ها را از صرف مصرف کننده بودن دور می کند. بر خلاف مدل اقتصادی نئو کلاسیک در نظام غذا و کشاورزی که بر بازار آزاد، رقابت فردی، همکاری شرکت‌های چند ملیتی و سودآوری حداکثری متمرکز است، کشاورزی شهری در جهت بازسازی مفهوم Agriculture به جای Agribusiness خواهد بود که به‌عنوان یکی از نظام‌های غذا و تغذیه جایگزین مطرح شده‌است. نظام های غذا و تغذیه جایگزین به معنای این نیست که نظام‌های سنتی غذا و تعذیه و به اصطلاح Big Food کنار گذاشته شود، بلکه به این مفهوم است که فرصت ها برای مشارکت مردم افزایش می‌یابد (23، 26-27).

جنبش غذا خوردن آهسته" Slow Food "

غذا خوردن آهسته جنبشی است که از سال 1986 در ایتالیا شروع و در اروپا گسترش پیدا کرده‌است. نهضت غذا خوردن آهسته یا غذای آهسته ابتکار جهانی است که نسبت به پیامدهای محیطی و اجتماعی نظام های غذا و تغذیه نگران است، نهضت جهانی را زیر سوال می‌برد و جزئی از جنبش اروپای آهسته است(28). کارلوپترینی، خبرنگار ایتالیایی درباره ی غذاها، اولین کسی بود که در سال 1986 جنبش غذای آهسته را پایه ریزی کرد. این اتفاق همزمان با افتتاح شعبه مک دونالد در رم بود. در حال حاضر، این جنبش، به عنوان یکی از بازیگران اصلی در حمایت از غذاهای محلی و بومی مطرح است. جنبش غذای آهسته، فقط مربوط به سلامتی نیست، بلکه یک نوع شیوه زندگی است (29). اعضای جنبش آهسته خوری می گویند" ما معتقدیم که لذت بردن، حق اولیه هر کسی است، بنابراین مسئولیت حفاظت از سنتهای غذایی و فرهنگی که درک این لذت را ممکن می‌کند هم بر عهده همه مردم است. حرکت آن ها بر اساس این مفهوم که "رابطه محکمی بین بشقاب شما و سیاره تان وجود داد" شکل گرفته‌است. آن‌ها معتقدند که همه‌ی مردم در تولید غذا با هم شریک هستند و به‌جای کلمه مصرف کننده، شرکای تولید را پیشنهاد می‌کند، چرا که هر فرد با مطلع شدن از فرایند تولید چیزی که می خورد، درگیر شدن در آن و حمایت از کسی که آن را تولید می کند، بخشی از کار را به عهده گرفته‌است (30).

در ایران، می‌توان به فعالیت گروه های مختلف خیرین، در‌جهت مبارزه با گرسنگی در گروه های آسیب پذیر به عنوان نمودی از دموکراسی غذایی اشاره نمود، اگرچه به نظر می رسد که نیاز است در احقاق بهتر آن، با مشارکت فعالانه تر، به مطالبه گری بپردازند و بر چرخه سیاستگذاری در حوزه نظام غذا و تغذیه، موثرتر عمل نمایند. وارد شدن انجمن های مردم نهاد محیط زیست و علوم اجتماعی به این حوزه و برپایی دیالوگ های شهروندی در حوزه غذا و تغذیه اتفاق خوبی در این زمینه خواهد بود که امید است، به آن توجه گردد.

نتیجه گیری

شواهد علمی، تصاویر، اخبار و گزارشات روزانه، بدون تردید، نشان می‌دهد که می‌بایست بیش از پیش نگران آینده آب، خاک، منابع زیست محیطی و تامین غذا و تغذیه سالم برای همه اقشار جامعه بود. دموکراسی غذایی که بر انتخاب های غذایی آگاهانه، مسئولانه و متعهدانه مبتنی بر آینده نگری مردم تاکید می‌نماید، می‌تواند دیالوگی نو میان مردم و سیاستمداران این حوزه برقرار‌نماید و در‌جهت اصلاح نظام‌های غذا و تغذیه گام بردارد. سرمایه گذاری در زمینه فعالیت در حوزه شهروندی غذا، افزایش مشارکت مردمی در فرآیند سیاستگذاری غذا و تغذیه از طریق ایجاد سازوکارهای مدیریتی مشارکت‌جو و همچنین ارتقای سواد غذا و تغذیه در‌جهت انتخاب های مسئولانه غذایی از سنین کودکی در این زمینه بسیار موثر خواهد‌بود، چرا که رهبران آینده، بدون شک، کودکان امروز هستند.

منابع

1. Stuckler D, Nestle M. Big food, food systems, and global health. PLoS Med. 2012;9(6):e1001242.

2. Rama R. Multinational agribusinesses: CRC Press; 2004.

3. Baker P, Friel S. Food systems transformations, ultra-processed food markets and the nutrition transition in Asia. Globalization and Health. 2016;12(1):80.

4. Bell K. Can the capitalist economic system deliver environmental justice? Environmental Research Letters. 2015;10(12):125017.

5. Falasca-Zamponi S. Waste and consumption: capitalism, the environment, and the life of things: Routledge; 2012.

6. Imran S, Alam K, Beaumont N. Reinterpreting the definition of sustainable development for a more ecocentric reorientation. Sustainable Development. 2014;22(2):134-44.

7. Buttriss J, Riley H. Sustainable diets: Harnessing the nutrition agenda. Food chemistry. 2013;140(3):402-7.

8. Payne RA. Freedom and the environment. Journal of democracy. 1995;6(3):41-55.

9. Mason M. Environmental democracy: A contextual approach: Routledge; 2012.

10. Grossberndt S, Liu H-Y. Citizen participation approaches in environmental health. Environmental Determinants of Human Health: Springer; 2016. p. 225-48.

11. Lang T. Food security or food democracy. Pesticides News. 2007;78:12-6.

12. Hamilton ND. Moving toward food democracy: Better food, new farmers, and the myth of feeding the world. 2011.

13. Gilson E. Vote With Your Fork?: Responsibility for Food Justice. Social Philosophy Today. 2014.

14. Summers M. Voting with More Than Your Fork: Reclaiming Food Citizenship. Reflection for Panel on Political Movements at “Unstuck: Reviving the Movement of Social Justice, Human Dignity and the Environment. 2013.

15. Guthman J, Brown S. I will never eat another strawberry again: the biopolitics of consumer-citizenship in the fight against methyl iodide in California. Agriculture and Human Values. 2016;33(3):575-85.

16. O'Neill R. “You Say Tomato, I Say Tomahto” Applying the Tools of Food History to the Food Movement Dialogue. Radical History Review. 2011;2011(110):161-6.

17. Figueroa M. Food sovereignty in everyday life: Toward a people-centered approach to food systems. Globalizations. 2015;12(4):498-512.

18. Wilkins JL. Eating right here: Moving from consumer to food citizen. Agriculture and human values. 2005;22(3):269-73.

19. Hassanein N. Practicing food democracy: a pragmatic politics of transformation. Journal of Rural Studies. 2003;19(1):77-86.

20. Lang T. Food control or food democracy? Re-engaging nutrition with society and the environment. Public health nutrition. 2005;8(6a):730-7.

21. Lang T, Heasman M. Food wars: The global battle for mouths, minds and markets: Routledge; 2015.

22. Arnstein SR. A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of planners. 1969;35(4):216-24.

23. Driskell D. Creating Better Cities with Children and Youth: A Manual for Participation: ERIC; 2002.

24. Booth S, Coveney J. Food democracy: From consumer to food citizen: Springer; 2015.

25. Hinrichs CC. Introduction: Practice and place in remaking the food system. Remaking the North American food system: Strategies for sustainability. 2007:1-15.

26. Tregear A. Progressing knowledge in alternative and local food networks: Critical reflections and a research agenda. Journal of rural studies. 2011;27(4):419-30.

27. Goodman D, DuPuis EM, Goodman MK. Alternative food networks: Knowledge, practice, and politics: Routledge; 2012.

28. Leitch A. Slow food and the politics of pork fat: Italian food and European identity. Ethnos. 2003;68(4):437-62.

29. Popham P. Carlo Petrini: The Slow Food gourmet who started a revolution. The Independent Newspaper December. 2009.

30. Mayda C. A Riview of:“SLOW FOOD: THE CASE FOR TASTE” by Carlo Petrini. New York: Columbia University Press, 2001. Taylor & Francis; 2005.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.