1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست اقتصادی
  4. >
  5. خدمات
  6. >
  7. هتلداری و گردشگری

نوع مطلب: مرور سیاست

27 خرداد 1398 ساعت 21:59 شماره مسلسل: ۲۲۰۰۸۲۱

برنامه استراتژیک گردشگری آسه‌آن 2016-2025

برنامه استراتژیک گردشگری آسه‌آن 2016-2025

در جامعه اقتصادی آسه‌آن، گردشگری یکی از بخش‌های اولویت‌دار برای ائتلاف تا سال 2015 است. گردشگری جزء مهمی از اقتصاد تمام کشورهای عضو آسه آن، به‌ویژه در کامبوج، لائوس، مالزی، فیلیپین و تایلند است و بیش از 10 درصد از تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد و مشاغل قابل‌توجهی را ایجاد نموده است.

1-مقدمه
کشورهای عضو آ سه آن در آسیای جنوب شرقی (اندونزی، مالزی، فیلیپین، سنگاپور، تایلند، برونئی، ویتنام، لائوس، میانمار و کامبوج) دارای مجموعه‌های متنوعی از منابع گردشگری فرهنگی، مادی و معنوی هستند که در مناطق روستایی و شهری موجود است. 11 قلمرو طبیعی و 17 سایت میراث فرهنگی منطقه در لیست میراث جهانی یونسکو ثبت‌شده و نشان‌دهنده میراث منحصربه‌فرد آن است. بودائی‌ها، هندوها، سنت‌های مذهبی مسلمان و مسیحی و معماری بومی، موسیقی، ادبیات و دانش بومی و جذابیت میراث طبیعی آن، مناظر روستایی و مراکز شهری پرجنب‌وجوش از پتانسیل این مناطق است (1). در جامعه اقتصادی آسه آن، گردشگری یکی از بخش‌های اولویت‌دار برای ائتلاف تا سال 2015 است. گردشگری جزء مهمی از اقتصاد تمام کشورهای عضو آسه آن، به‌ویژه در کامبوج، لائوس، مالزی، فیلیپین و تایلند است و بیش از 10 درصد از تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد و مشاغل قابل‌توجهی را ایجاد نموده است. در سال 2013، در کشورهای عضو آسه آن 112.6 میلیارد دلار در صادرات گردشگری یا درآمد ارز خارجی و 294.4 میلیارد دلار در ارزش‌افزوده ایجادشده است که مرتبط با فعالیت‌های سفر و تور، خرید، سرگرمی، حمل‌ونقل و سایر مشاغل خدماتی مربوط به گردشگری و بخش‌های تولیدی است که به میزان 12.30٪ از تولید ناخالص ملی منطقه را تشکیل می‌دهند (1).
2-روند و پیش‌بینی‌های رشد اخیر
درحالی‌که سهم سه مقصد مهم مالزی، سنگاپور و تایلند از 70.71٪ کل ورودی‌های گردشگر در سال 2010 به 64.1٪ در سال 2014 کاهش‌یافته است، بیشترین افزایش گردشگری در کامبوج، میانمار و ویتنام بوده است. داده‌ها نشان می‌دهد که سفرهای تفریحی هدف اصلی سفر 56 درصد از گردشگران به منطقه آسیا و اقیانوس آرام است و پس‌ازآن بازدید از دوستان و بستگان 26 درصد و کسب‌وکار 16 درصد است. 46 درصد از کل گردشگران بین‌المللی در سال 2014 به آسه آن تعلق داشته است. انتظار می‌رود که مجموع ورودی‌های گردشگران بین‌المللی به آسه آن تا سال 2020 به 123 میلیون افزایش یابد تا سال 2025، 152 میلیون و تا سال 2030 به 187 میلیون نفر برسد. رشد گردشگری تأثیرات مثبتی بر اقتصاد منطقه داشته است مانند افزایش توزیع درآمد مستقیم و غیرمستقیم و ایجاد اشتغال برای افراد کم‌درآمد در منطقه (2).
3-برنامه استراتژیک گردشگری آسه آن 2016-2025
برای رسیدن به یکپارچگی، وزیران گردشگری آسه آن، برنامه استراتژیک گردشگری را به تصویب رساندند که بر اساس دستاوردهای گردشگری کشورهای عضو از 19 اقدام تحت نقشه راه ساخته شد و در اجلاس هشتم نوامبر 2002 در پنومپن، کامبوج پذیرفته شد. برنامه استراتژیک گردشگری آسه آن 2016-2025، از طریق چشم‌انداز و اهداف کلان توسعۀ گردشگری به دنبال به حداکثر رساندن توانایی بخش گردشگری با در نظر گرفتن محدودیت‌های کلیدی برای اتلاف و تقویت بخش‌ها، به شرح زیر است: رویکردهای متقارن، نامتقارن و غیرمستقیم به‌سوی بازاریابی منطقه‌ای، مقصد و توسعه محصول، سرمایه‌گذاری، منابع انسانی، استانداردهای کیفیت، تسهیل سفر و ارتباطات، ایمنی و امنیت و ارتباطات (1).
بررسی نتایج اجرای برنامه استراتژیک گردشگری تا امروز نشان می‌دهد که چالش‌های اصلی در توسعه پایدار گردشگری و ادغام آن در اقتصاد آسیا قرار دارد. نکاتی که باید کشورهای منطقه بر آن تأکید کنند عبارت‌اند از:
• ایجاد تعادل بهتر در توزیع منافع گردشگری بین کشورهای عضو؛
• کاهش نگرانی‌ها در مورد ایمنی و امنیت؛
• ترتیب امور مرزی راحت‌تر و ارزان‌تر
• کاهش هزینه‌های خدمات مسافرتی در منطقه؛
• افزایش مشارکت جوامع محلی (3).
علل اصلی چالش‌ها عبارت‌اند از:
• ضعف‌های سیاسی مربوط به سرمایه‌گذاری در امکانات و خدمات توریستی، تداوم سیاست‌های محدودکننده در سفر و اتصال متقابل مرزی، منابع ناکافی برای اجرای ایمنی و امنیت مقصد و زیرساخت‌های ارتباطی ضعیف و دستگاه‌ها، به‌ویژه در بخش‌های کمتر توسعه‌یافته منطقه؛
• فقدان سیاست‌های به‌روشنی تعریف‌شده برای توسعه مناطق
• فقدان اولویت‌بندی گردشگری در سرمایه‌گذاری زیرساخت عمومی به‌ویژه زیرساخت‌های حمل‌ونقل هوایی، زیرساخت‌های گردشگری و زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات؛
• چارچوب سیاست‌های ضعیف در شیوه‌های توسعه پایدار گردشگری، مشارکت جامعه، انطباق تغییرات اقلیمی و انعطاف‌پذیری و حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی از طریق بهبود مدیریت و کنترل سایت؛
• فقدان سیستم نظارت و ارزیابی مرتبط
به‌طورکلی، درحالی‌که پیشرفت قابل‌توجهی در رویکرد بازاریابی منطقه‌ای، توسعه محصول و استانداردهای کیفیت وجود دارد، هنوز هم باید برای انجام موارد ذیل اقداماتی صورت گیرد:
1-پیاده‌سازی بازاریابی موجود، توسعه محصول و طرح‌های کیفیت گردشگری
2-افزایش سرمایه‌گذاری، تسهیل سفر و اتصال، ایمنی و امنیت و ارتباطات
3-ارزیابی نقاط ضعف در سیاست‌گذاری منطقه در
• اولویت‌بندی سرمایه‌گذاری در حمل‌ونقل،
• زیرساخت ICT،
• جریان اصلی اصول و شیوه‌های گردشگری پایدار
• ارتقاء مشارکت اجتماعی و بخش خصوصی،
• سازگاری با تغییرات اقلیمی و انعطاف‌پذیری، حفاظت و مدیریت سایت‌های میراث فرهنگی
درنهایت، توسعه و پیاده‌سازی سیستم نظارت و ارزیابی برای بهبود رقابت در گردشگری آسه آن ضروری است. رسیدگی به این مسائل دغدغه اصلی برنامه استراتژیک گردشگری آسه آن 2016-2025 هست (3).
4-نقاط مورد تأکید برنامه استراتژیک گردشگری آسه آن 2016-2025
1-4 سرمایه‌گذاری
در طول سال‌ها، آسه آن تلاش‌هایی را برای پیشبرد این منطقه به‌عنوان مقصدی برای سرمایه‌گذاری به‌طورکلی و گردشگری به‌عنوان یکی از صنایع اولویت‌دار انجام داد. در سال 2008، راهنمای سرمایه‌گذاری گردشگری آسه آن برای تهیه خلاصه‌ای از مقررات، سیاست‌ها و قوانین در سراسر کشورهای عضو ارائه شد. وب‌سایت http://investasean.asean.org/ به‌عنوان بستری برای سرمایه‌گذاران است و می‌توانند به اطلاعات در مورد فرصت‌های سرمایه‌گذاری در گردشگری دسترسی پیدا کنند که در آسه آن محدودشده و به‌طور عمده بر بخش زیرساخت‌ها و پارک‌ها متمرکز است. ازلحاظ سیاست‌های سرمایه‌گذاری و چارچوب نظارتی به‌عنوان یک پایگاه واحد تولیدی و مقصد گردشگری، تغییرات قابل‌توجهی از کشوری به کشور دیگر وجود دارد و درنتیجه سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی را ناچیز، ناخوشایند، ناامن و گران می‌کند (3).
2-4-کیفیت گردشگری
از چالش‌های دیگر برای دستیابی به کیفیت بالای استانداردها درزمینهٔ توسعه و اجرای فرایندهای صدور گواهینامه است. این چالش ریشه در این واقعیت دارد که کشورهای آسه آن دارای سیستم‌های مختلف صدور گواهینامه و سطوح اولویت به علت مسئله منابع - بودجه و نیروی انسانی -هستند. در برخی کشورها گواهینامه داوطلبانه است، درحالی‌که در برخی دیگر اجباری است. به همین ترتیب، همان‌طور که در برنامه استراتژیک گردشگری آسه آن اشاره‌شده است، نیاز به توسعه استانداردها و شاخص‌های قابل‌اندازه‌گیری برای هر یک از مناطق وجود دارد (3).

3-4- توسعه منابع انسانی
در حال حاضر پیشرفت‌های قابل‌توجهی در توسعه استانداردها و فرایندهای صدور گواهینامه ارائه‌شده است، دستورالعمل‌هایی برای رسیدگی به تغییرات آب و هوایی و افزایش کیفیت منابع انسانی گردشگری آسه آن از طریق برنامه‌ریزی، ایجاد ظرفیت و برنامه برای متخصصان گردشگری، انجام‌شده است (4).
4-4-اتصال و زیرساخت‌ها
یکی از عواملی که مانع توسعه گردشگری رقابتی در آسه آن می‌شود، کیفیت پایین و محدود بودن زیرساخت‌های ارتباطات هوایی، دریایی و جاده‌ای، به‌خصوص در مقصدهای کمتر توسعه‌یافته و دور از مناطق اصلی است. فرصت‌های قابل‌توجهی برای اتصال تعدادی از دروازه‌های ثانویه و نقاط فرعی منطقه‌ای به دیگر مقصدهای آسه آن و بقیه جهان با سرعت بخشیدن به توسعه زیرساخت‌های فرودگاه و از بین بردن موانع جریان نقل‌وانتقال آزاد مردم و کالاها در سراسر آسه آن وجود دارد. همچنین برنامه‌های بهبود تسهیل سفر، سرمایه‌گذاری در بخش اتصال و زیرساخت به ذینفعان گردشگری آسه آن کمک خواهد کرد تا محصولات گردشگری منطقه‌ای گسترش یابد (1).
5-4-تسهیل سفر
برای تشویق گردشگران به انتخاب محصولات منطقه‌ای آسه آن و ماندن طولانی‌تر و صرف زمان بیشتر در منطقه، مهم است که سفرهای مرزی کم‌هزینه و رقابتی از طریق هوا، دریا و زمین و همچنین ایجاد خط‌مشی‌ها و رویه‌های کنترل مرزی انجام گیرد. اکثر کشورهای عضو آسه آن همچنان به ویزا از ساکنان کشورهای غیر آسه آن و همچنین در مورد بعضی ساکنان آسه آن نیاز دارند. این باعث می‌شود بازدید از چندین کشور، به‌ویژه درراه‌های طولانی، گران و ناخوشایند باشد (3).
5-گردشگری پایدار
1-5-ارتقاء مشارکت جامعه
اگرچه در کاهش فقر در منطقه، پیشرفت‌های زیادی صورت گرفته است، واقعیت این است که در سال 2013، بیش از 215 میلیون نفر جمعیت روستایی عمدتاً با کمتر از 2 دلار در روز زندگی می‌کنند، درحالی‌که شکاف درآمد میان جمعیت روستایی و شهری همچنان رشد می‌کند. در میان صنایع مختلف، گردشگری پتانسیل بالایی برای کمک به از بین بردن فقر منطقه‌ای دارد؛ چراکه مناطق روستایی اغلب تمرکز اصلی فعالیت‌های گردشگری مانند بازدید از محوطه‌های طبیعی و فرهنگی، گشت‌وگذار، مناطق تفریحی مانند رودخانه و سواحل، ورزش و غیره هستند. گردشگری، درصورتی‌که در یک چارچوب جامع توسعه یابد، می‌تواند فرصت‌های جدید اقتصادی را برای جوامع روستایی فراهم آورد. در طرح جامع گردشگری در آسه آن در سال 2015، اشاره گردید که جوامع حاشیه‌ای بیشتر در اقتصاد گردشگری به‌طور مستقیم و یا غیرمستقیم درگیر شوند. این مشارکت ممکن است به‌صورت مستقیم باشد: جایی که جامعه خدماتی مانند ایجاد مکان‌هایی برای اقامت گردشگران؛ یا غیرمستقیم مانند تولید سبزی‌ها و میوه برای رستوران‌ها و تولید اشیاء فرهنگی برای فروش به‌عنوان سوغاتی توریستی را فراهم می‌کنند. بررسی تجربیات پروژه‌های توسعۀ گردشگری جامع در آسه آن، به‌ویژه در پارک گردشگری رودخانه مکونگ در ویتنام نشان می‌دهد اتخاذ یک چارچوب توسعه گردشگری، قادر به حمایت از فرصت‌های چندگانه برای مشارکت مستقیم و غیرمستقیم در طیف گسترده‌ای از امکانات و خدمات گردشگری ارائه‌شده در مقصد است (3).
2-5-ایمنی، امنیت و حفاظت از دارایی‌ها
1-2-5-ایمنی و امنیت
ایمنی و امنیت یکی از اجزای ضروری مقصدهای گردشگری باکیفیت و پایدار است. ایمنی باید در استفاده از امکانات و خدمات گردشگری، به‌ویژه خدمات حمل‌ونقل، مسکن و خدمات تور، تضمین شود، درحالی‌که امنیت در برابر جرم، تروریسم و درگیری مسلحانه باید فراهم شود. اگرچه امنیت گردشگری در سطح ملی توسط کشورهای عضو انجام می‌شود، فقدان رویکرد سیاستی سازگار و استراتژی مثبت در جهت بهبود امنیت و ایمنی بازدیدکنندگان ممکن است بر توانایی قرار دادن منطقه به‌عنوان یک مقصد جهانی واحد تأثیر گذارد. لازم است سازمان‌های مسئول منطقه‌ای، ملی و محلی برای تهیه و اجرای سیاست و استراتژی ایمنی و امنیت گردشگری آسه آن اقدام نمایند. این سیاست و استراتژی برنامه‌های زیربنایی و ملی را برای افزایش ایمنی و امنیت گردشگران هدایت خواهد کرد (1).
3-5-حفاظت و مدیریت دارایی‌ها
گردشگری آسه آن تا حد زیادی بر منابع طبیعی و فرهنگی منحصربه‌فرد خود که بسیاری از آن‌ها به‌طور جهانی شناخته‌شده‌اند وابسته است که شامل 11 سایت طبیعی و 17 میراث فرهنگی است که در لیست میراث جهانی یونسکو ثبت‌شده‌اند. رشد سریع گردشگری داخلی و بین‌المللی به‌احتمال‌زیاد فشار بیشتری را بر منابع و میراث آسه آن وارد می‌کند. همان‌طور که میراث آن در نظرسنجی‌های رقابتی WEF به‌عنوان یکی از نقاط قوت رقابتی آسه آن به شمار می‌رود، حیاتی است که این میراث نه‌تنها محافظت شود، بلکه جذابیت آن نیز افزایش یابد (3).
6-جهت‌گیری برنامه استراتژیک گردشگری آسه آن 2016-2025
1-6 چشم‌انداز
بر پایه حرکت برنامه استراتژیک گردشگری آسه آن 2011 تا 2015، نیاز به رویکرد راهبردی بیشتری برای رسیدگی به چالش‌های پیش روی توسعه آسه آن به‌عنوان مقصد یکپارچه گردشگری رقابتی، پایدار، اجتماعی و اقتصادی همه‌جانبه است. این به این معنی است که برای توسعه گردشگری مسائلی مانند سرمایه‌گذاری، توسعه محصول، استانداردهای کیفیت، ایمنی و امنیت، زیرساخت‌های گردشگری، میراث طبیعی و فرهنگی و مسائل مربوط به تغییر آب‌وهوا، ضروری است. چشم‌انداز توسعه گردشگری در آسه آن، هدایت این منطقه به‌عنوان یک مقصد گردشگری است به‌گونه‌ای که:
تا سال 2025، آسه آن‌یک مقصد گردشگری باکیفیت است که تجربه منحصربه‌فرد و متنوع را ارائه می‌دهد و متعهد به توسعه گردشگری مسئول، پایدار، فراگیر و متعادل است تا بتواند به‌طور قابل‌توجهی به رفاه اجتماعی و اقتصادی آسه آن کمک کند.»(3).
2-6-جهت‌گیری استراتژیک
در جهت دستیابی به دیدگاه گردشگری آسه آن، لازم است که رویکردهای نوین و نوآورانه‌ای برای توسعه و پیشرفت و بازاریابی به کار گرفته شود؛ و با دیگر سازمان‌هایی که کنترل و تأثیر بر عناصر کلیدی توسعه گردشگری دارند، همکاری گردد. در این زمینه اهداف استراتژیک اصلی این طرح عبارت‌اند از:
1- بالا بردن رقابت آسه آن به‌عنوان یک مقصد گردشگری واحد،
2- اطمینان از اینکه گردشگری آسه آن پایدار و همه‌جانبه است (1).

3-6-تنظیمات نهادی
1-3-6-کمیته رقابتی گردشگری آسه آن
کمیته رقابتی گردشگری آسه آن مسئول:
- برنامه‌ریزی، طراحی و اجرای برنامه‌ها و پروژه‌های مربوط به توسعه یک چارچوب سرمایه‌گذاری مفید در گردشگری، ارتقاء مهارت‌های خدمات و کیفیت منابع انسانی گردشگری، تنوع محصول، افزایش کیفیت مقصد و بازاریابی محصول و روش‌های تبلیغاتی است.
- برنامه‌ریزی، طراحی و اجرای برنامه‌ها و پروژه‌های مربوط به بهبود و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، تسهیل سفر مرزی و سرمایه‌گذاری در توسعه زیرساخت‌های مقصد (سخت‌افزار / نرم‌افزار)(3).
2-3-6-کمیته توسعه پایدار و جامع گردشگری آسه آن
این کمیته مسئول برنامه‌ریزی، طراحی و اجرای برنامه‌ها و پروژه‌های مربوط به افزایش پاسخ به تغییرات اقلیمی، اطمینان از ایمنی و امنیت، اولویت‌بندی حفاظت و مدیریت سایت‌های میراث و ارتقاء مشارکت جامعه محلی در زنجیره ارزش‌های گردشگری در مقصد خواهد بود (2).
3-3-6- منابع گردشگری آسه آن و کمیته نظارت و ارزیابی
این کمیته مسئول تأمین منابع مالی برای حمایت از اجرای برنامه‌ها و پروژه‌های برنامه استراتژیک گردشگری آسه آن 2016-2025 است. همچنین پیاده‌سازی نظارت و ارزیابی و گزارش پیشرفت طرح به وزرای گردشگری با کمک دبیرخانه آسه آن (3).


7-نتیجه‌گیری

برنامه‌ریزی استراتژیک برای دستیابی به اهدافی در سال 2025 اتخاذشده است. ازجمله مهم‌ترین مواردی که این برنامه‌ریزی استراتژیک درصدد تحقق آن است، افزایش توانایی صنعت گردشگری در کشورهای عضو این منطقه و اهمیت یافتن نقش آن در ایجاد اشتغال و تولید ناخالص داخلی است. مهم‌ترین اهداف این برنامه عبارت‌اند از:
1- مشارکت در تولید ناخالص داخلی گردشگری آسه آن
2- افزایش سهم گردشگری از کل اشتغال
3- افزایش تعداد دارندگان استانداردهای گردشگری در کشورهای آسه آن

منابع

1-Kampan, P. (2017). Strategic development of ASEAN logistics infrastructure. The Open Transportation Journal, 11(1).
2-Koh, S. G., & Kwok, A. O. (2018). ASEAN beyond talk shop: a rejoinder to regional tourism. Current Issues in Tourism, 21(10), 1085-1090.
3-Secretariat, A. S. E. A. N. (2015). ASEAN tourism strategic plan 2016-2025.
4-Menon, J., & Melendez, A. C. (2017). Realizing an Asean Economic Community: Progress and Remaining Challenge. The Singapore Economic Review, 62(03), 681-702.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.