1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست خارجی
  4. >
  5. مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی
  6. >
  7. امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی

نوع مطلب: مرور سیاست

2 تیر 1397 ساعت 17:32 شماره مسلسل: 3300614

نگاه طالبان به منافع آتش‌بس موقت در افغانستان

نگاه طالبان به منافع آتش‌بس موقت در افغانستان

گروه طالبان در بیانیه‌ای، آتش‌بس 3 ‌روزه از سوی این گروه را "موفقیت‌آمیز" و "نشان از قدرت" دانست و تمدید آتش‌بس را رد کرد و از نیروهای خود خواست که حملات علیه نظامیان خارجی و نیروهای دولتی افغانستان را از سر بگیرند. نوشتار زیر به بررسی نگاه طالبان به منافع آتش‌بس می‌پردازد.

مقدمه

بعد از سرنگونی طالبان، این جریان بعد از مدتی فعالیت‌های خود را در جنوب و شرق افغانستان آغاز و حضور غربی‌ها در افغانستان طالبان را قادر ساخت تا موجودیتش را باورپذیر کند. اکنون، طالبان باگذشت سالها همچنان در افزایش قدرت خود می‌کوشد. چنانچه همه‌ساله حملات بهاری خود را اعلام می‌کند. این نیرو امسال نیز به این روش ادامه داد و عملیات الخندق را در بهار آغاز کرد. طالبان مدعی است امسال بخش‌ها و شهرستان‌های زیادی را فتح کرده و بنا به ادعای طالبان تنها در ماه اول عملیات الخندق یازده شهرستان قلعه زال، کوهستان، بلچراغ، تاله و برفک، جغتو، ده یک، اجرستان، دره بوم، چوره، دشت قلعه و پرچمن استان فراه را فتح نمودند. آن‌ها همچنین مدعی هستند سلطه خود را بر مناطق دیگری چون استان‌های فراه، فاریاب و غزنی گسترش داده یا شهرهایی از استان‌های سرپل، غور، ارزگان و غیره را با فشار یا محاصره بیشتری روبرو کرده و حملات با تلفات بزرگ در کابل، قندهار و لوگر را انجام داده‌اند. در این میان، چندی پیش دولت افغانستان پس از خواست علمای این کشور در 14 خرداد، از 27 ماه رمضان تا پنجمین روز بعد عید فطر را آتش‌بس یک‌طرفه اعلام کرد، اما 3 روز بعد از این تصمیم، گروه طالبان نیز 3 روز تعطیلات عید را زمانی برای آتش‌بس تعیین کرد. بااین‌حال، هرچند حکومت آتش‌بس با طالبان را 10 روز دیگر تمدید کرد، ولی گروه طالبان در بیانیه‌ای آتش‌بس 3 ‌روزه از سوی این گروه را "موفقیت‌آمیز" و "نشان از قدرت" توصیف کرد و تمدید آتش‌بس را رد نمود و از نیروهای خود خواست که حملات علیه نظامیان خارجی و نیروهای دولتی افغانستان را از سر بگیرند. نوشتار زیر به بررسی نگاه طالبان به منافع آتش‌بس می‌پردازد.

منافع آتش‌بس موقت

الف) تقابل با رویکرد فتوای عالمان افغانستان: چندی پیش، بیش از 3 هزار از عالمان دینی افغانستان در نشستی به ابتکار شورای صلح در کابل تأکید کردند که ادامه وضعیت جنگی در افغانستان زمینه مداخله کشورهای بیرونی را فراهم کرده و بیانیه نشست نیز تاکتیک‌های جنگی طالبان را نامشروع خواندند. در مقابل، رویکرد طالبان با اعلام آتش‌بس به‌نوعی نشست ابتکار شورای صلح را تحت تأثیر قرار داد. در واقع، طالبان با آتش‌بس بر این نکته تأکید کرد که مواد فتوای نشست علما موافق با اصول اسلامی و فرهنگ افغانی نیست و جنگ کنونی نه جنگ بینالافغانی، بلکه جهادی در برابر کفار است. در این رویکرد، از نگاه رهبران طالبان نشست علما از ریشه اصلی جنگ یعنی حضور اشغالگران چشم‌پوشی می‌کنند و اگر حضور آن‌ها پایان یابد، واکنش‌ها نیز به پایان می‌رسد.

ب) نشاندادن صلح‌دوستی: از قبل، حکومت افغانستان در نشست فرایند دوم کابل بسته پیشنهادی صلح را برای طالبان مسلح ارایه کرد تا طالبان با استفاده از آن گفتگوهای صلح را آغاز کنند، اما طالبان پاسخ را با آغاز عملیات بهاری دادند. دراین‌بین، هر چند دولت وحدت ملی افغانستان در عمل توپ را از نظر سیاسی و مذهبی در زمین طالبان انداخت و تلاش کرد با نگاه مذهبی این مساله را به جامعه روحانیون افغانستان نشان دهد که این طالبان است که خواهان ادامه جنگ و کشمکش بوده و دولت مدعی اصلی خواهان صلح و آتش‌بس است، ولی طالبان کوشید با پذیرش چندروزه و سپس، تداوم نبرد در رویکرد کلی خود، واکنشی دقیق به آتش‌بس دولت داشته و از خطر درتنگناقرارگرفتن نزد افکار عمومی بپرهیزد و آتش‌بس 3 ‌روزه‌ای را اعلام کند. در همین نگاه، طالبان معتقد است آن‌ها هر سال در روزهای عید نیز بر دشمن حمله نمی‌کردند و اکنون نیز مطلوبشان در کشور خون و خونریزی نیست و به خاطر قدرت نمی‌جنگند و برادرکشی را به‌پیش نمی‌برند.

پ) اعلام وحدت درونی و قدرت برونی: بدنه اصلی رهبران طالبان به‌عنوان بزرگ‌ترین گروه مخالف در افغانستان تلاش می‌کند تا هژمونی خود را نخست بر معترضان داخلی و سپس، بر دیگر مخالفان مسلح دولت این کشور حفظ کند. دراین‌بین، هر چند در سال‌های گذشته گروه انشعابی شاخه «ملأ رسول» حضور تأثیرگذاری در برخی مناطق و طالبان نیز آن را تهدیدی برای نفوذ خود می‌دانست، اما اکنون به نظر می‌رسد با توجه به اطاعت حداکثری نیروهای طالبان به دستور آتش، طالبان معتقد بوده افرادش از مقام رهبری خود اطاعت می‌کنند یعنی در عمل آتش‌بس 3 ‌روزه، به‌گونه‌ای نماد اطاعت طالبان از مقام رهبری بود و طالبان با استفاده از این وحدت و یکپارچگی خود را در عرصه عمل به نمایش گذاشت. در همین راستا، باید گفت هر چند در سال‌های گذشته گزارش‌ها و دیدگاه‌های در مورد انشعاب و چنددستگی طالبان وجود داشت، ولی سخن اشرف غنی در مورد عملیشدن آتش‌بس در سراسر افغانستان در حقیقت نوعی اعتراف به وحدت طالبان هم هست.

در بعد دیگری، با وجود ادعای دولت در مورد مبارزه با حدود 20 گروه مخالف، طالبان با آتشبس تلاش کرد نشان دهد آنها رهبری مبارزه و جنگ را به دوش دارد و گروه‌های متعدد دیگر مخالف چون داعش در عمل توان و نقشی در مقابل دولت ندارند.

ت) استقلال عمل و قدرت مذاکره: هرچند برخی تفاهم تازه طالبان برای آتش‌بس در ایام عید فطر را به روابط و مذاکره بهتر پاکستان و آمریکا درباره صلح در افغانستان می‌دانند، ولی از نگاه طالبان وضعیت کنونی و توان نمایش آتش‌بس و تداوم جنگ می‌تواند مفاهیم و اتهام‌هایی چون طالبان وابسته به پاکستان، حضور جنگجویان خارجی در بین طالبان، طالبان به‌عنوان ابرار جنگ نیابتی، طالبان وحشی و غیرقابلتعامل را رد کرده و هویت خودمختار طالبان، توانایی برای گفتگو و غیره را به نمایش گذارد. در این نگاه، با وجود فشارهای نظامی، سیاسی و مانند اینها از طرف آمریکا علیه طالبان، آنها خود را جریان اصلی برای صلح در مقابل آمریکا و در عمل مدعی اصلی حکومت در افغانستان مطرح می کنند و آمریکایی‌ها باید گفتگوی مستقیم را با آن‌ها ترجیح دهند.

آینده کنشگری طالبان

هر چند پیشتر جان نیکلسون، فرمانده نیروهای بین‌المللی در افغانستان، گفته استراتژی نوین آمریکا در قبال افغانستان هیچ فرصتی را برای طالبان در میدان‌های جنگ باقی نمی‌گذارد و این گروه تا 2 سال آینده بیرون رانده خواهند شد، ولی بازرسان وزارت‌های دفاع و خارجه آمریکا طی گزارشی به کنگره به پیشرفت اندک در برابر طالبان پیرامون استراتژی اصلاح‌شده دونالد ترامپ برای افغانستان اشاره داشته‌اند. در همین باره، پیشرفت کم در زمینه مصوننگه‌داشتن مناطق پرجمعیت، حفظ قلمرو تحت تصرف طالبان و حملات ویرانگر در سراسر افغانستان وجود دارد و به شکل عملی، نیروهای دولتی در استان‌هایی چون جوزجان، فاریاب،‌ بادغیس، فراه، هلمند،‌ ارزگان و غزنی در حال نبرد هستند. با این حال، هر چند رهبران افغانستان گفته‌اند حکومت برای آغاز گفتگوهای بدون قید و شرط با طالبان آماده است و آمریکایی‌ها هم از پیشنهاد صلح حکومت افغانستان حمایت کرده‌اند، ولی طالبان همچنان موجودیت نظامیان خارجی گفتگوهای صلح را بی‌فایده می‌دانند. با این وجود، آتش‌بس موفق بین نیروهای امنیتی افغانستان و طالبان میتواند مقدمه‌ای برای مذاکرات با هدف پایان جنگ 17 ساله و دستیابی به یک توافق صلح باشد. در این میان، طالبان نیز توانایی لازم برای ایجاد حکومتی فراگیر در افغانستان یا «امارت اسلامی افغانستان» را ندارد. به این شکل، به نظر می‌رسد طالبان بر عملیات خود بیفزاید، ولی توان پایداری در مراکز استان‌ها نداشته و با تاکتیک‌های حمله و عقب‌نشینی اهدافی چون کسب توجه رسانه‌ای و سیاسی، نمایش قدرت و بهدستآوردن امتیاز و منافع تسلیحاتی و غنائم را در نظر داشته باشد.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.