1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست خارجی
  4. >
  5. روابط خارجی و دیپلماسی عمومی
  6. >
  7. آمریكای شمالی

نوع مطلب: مرور سیاست

8 اردیبهشت 1397 ساعت 15:01 شماره مسلسل: 3300565

تنظیم سیاست خارجی آمریکای دوران ترامپ

تنظیم سیاست خارجی آمریکای دوران ترامپ

انتظار می‌رود ترامپ در مناطق غیردرگیری و دچار ضعف حافظه نهادینه‌شده، سیاست ایدئولوژیک را از سر ترجیح اجرا کند، ولی در مناطق درگیری، از اجرای سیاست ایدئولوژیک، خودداری و یا منتظر فرصت خواهد شد.

مقدمه

برخلاف دیدگاهی که معتقد است ترامپ سیاست انزواطلبانه و درونگرا را دنبال میکند، آمریکای دوره حکومت او در روابط بینالملل سیاست تهاجمی و برونگرا به کار گرفته است. دکتر تونجای کارداش، استاد روابط بینالملل موسسه مطالعات خاورمیانه دانشکده علوم سیاسی دانشگاه ساکاریا و کارشناس امنیت، جامعهشناسی جنگ، تئوریهای روابط بینالملل و نشانهشناسی رسانه، مقالهای تحتعنوان «تنظیم سیاست خارجی آمریکای دوران ترامپ» در خبرگزاری آناتولی به صورت زیر منتشر کرد.

سیاست تهاجمی

دکتر تونجای کارداش نوشته: بحث درباره اینکه ترامپ سیاست خارجی منسجمی ندارد، در حال حاضر دیوانسالاری امنیتی از کفایت لازم برخوردار نیست و یا بر تعیین سیاست رئیسجمهور تاثیری ندارد و خنثی عمل میکند، ادامه دارد. وجود تعداد زیادی دیپلمات که به کار گرفته نشده، حکومتی آشفته، مقاماتی از جمله وزیر امور خارجهای که کمتر از 1 سال از خدمت برکنار شدهاند، به این برداشت و اغتشاش ذهنی دامن میزند. ترامپ گفتمان سیاسی غیرمنتظره، غلوآمیز و فریبنده را در سیاست روزانه به شکل سلاحی به کار گرفته و بر این آشفتگی میافزاید. افزودهشدن جنگ داخلی نهادهای آمریکا بر کشمکش دیوانسالاری، فهم سیاست خارجی ترامپ را دشوارتر میکند. سند سیاست امنیت ملی منتشرشده حکومت ترامپ نیز درباره ساختار و نحوه تنظیم سیاست خارجی و مسیر حرکت آن اطلاعات لازم را ارائه نمیدهد.

در نتیجه، تنها راه ارزیابی سیاست خارجی ترامپ، ارزیابی سیاست عملی وی است. اولین شناخت درست از سیاست خارجی ترامپ این بوده که خلاف دیدگاهی که معتقد است ترامپ سیاست انزواطلبانه و درونگرا را دنبال میکند، پی برد آمریکای دوران ترامپ در روابط بینالمللی سیاست تهاجمی و برونگرای همهجانبه را در پیش گرفته است. تفاوت سیاست ترامپ با پیشینیان خود اینست که آمریکای دوره وی برای حفظ هژمونی خود، پایبند اصول سنتی نبوده و یا اهمیتی برای جلب رضای جامعه بینالمللی قائل نیست. منافع کشورهای متحد را نادیده میگیرد و برای تامین و حفظ منافع مادی خود همه روشها و راهها را مباح تلقی میکند. ترامپ سیاست هژمونی و ژاندارمی جهان را به عنوان خدمتی که باید هزینه و دستمزد آن را دریافت کند، میداند. مواضع خود را در مقابل روسیه، چین، کره شمالی تنظیم میکند. مواضع آمریکا درباره بحران قطر، تصمیم برای انتقال سفارت آمریکا به قدس، علیرغم اعتراضهای بینالمللی، حفظ نیروی نظامی در سوریه، جنگ تجاری با چین نشان میدهد که او بر خلاف باراک اوباما سیاست تهاجمی فعال خارجی را دنبال میکند.

سیاست خارجی غیرمنتظره و تعجبآور ترامپ؛ منشا و منبع

از لحاظ تئوریک تعیین سیاست خارجی آمریکا در اختیار رئیسجمهور قرار دارد، ولی بعد از پایان جنگ ویتنام در دهه 70م تاکنون، سایر نهادهای قدرت درون آمریکا نیز در تعیین سیاست خارجی مشارکت دارند. در روند تدوین و تعیین سیاست خارجی آمریکا حکومت شامل «رئیسجمهور و گروه وی، شورای امنیت ملی»، کانالهای رسمی سیاسی شامل «کنگره و سنا»، نخبگان اقتصادی (صاحبان سرمایه) و طبقه دیوانسالار موثر نقش و مشارکت فعال دارند. برای درک نحوه تنظیم سیاست خارجی آمریکا در شرایط امروز، علاوهبر نقش نظام سنتی و تاریخی متعادلکننده، تحرک ویژه مربوط به دوره ترامپ را باید مدنظر قرار داد.

از ویژگیهای دوره ترامپ، مساله عدم وجود و یا کمبود نیروی انسانی زبده در اختیار ترامپ است؛ چنانکه تعداد زیادی از سمتهای دیوانسالاری خالی است. ترامپ برای جبران کمبود نیروی انسانی باتجربه در هدایت سیاست خارجی ناچار بوده از شخصیتهای برجسته دیپلمات، لابیها، بانکها، کانونهای حقوقی، شرکتها و اندیشمندان سیاسی بهرهبرداری کند. همه این افراد و اقشار منافع و دیدگاههای مختلفی دارند، اما نقطه مشترک آنها مبارزه برای حفظ سقف سیاسی لیبرال و ارزشهای لیبرالی نظیر صدور دمکراسی، قراردادهای تجارت آزاد، نظامهای حقوق بشر است. این پویاییها شکلدهنده سیاست خارجی ترامپ میباشد. ترامپ از کارشناسان وزارت خارجه ناراضی است. (1)

ترامپ نیازمند بهرهبرداری از توان نظام دیوانسالاری دولتی متشکل از نظامی و غیرنظامی است. وی به غیر از انتصاب سولیوان و گلدستین به عنوان معاونان وزیر امور خارجه، هنوز سفیر کبیرهایی که بتوانند امور را به دست گیرند، منصوب نکرده است. از دلایل این مساله مخالفت دموکراتهاست، ولی دلیل اصلی اینست که ترامپ نمیخواهد دیپلماتهای مشهور و ذیصلاحی که تدوینگر سیاست امنیت ملی و سیاست خارجی آمریکا هستند را، برکنار و سمتهای مزبور را به افراد مورد اعتماد خود واگذار کند. ترامپ ترجیح میدهد به گفته خودش: «ژنرالهای من» نظیر ارتشبد جان کلی، منشی مخصوص کاخ سفید، مک مستر، مشاور امنیت ملی و جیمز ماتیس، فرمانده سابق سنتکوم، به اداره امور کشور ادامه دهند. خطوط اصلی سیاست خارجی آمریکا را نیز این گروه محدود تعیین میکنند. بحران رواید ترکیه و آمریکا محصول تصمیمات مک مستر و ماتیس از گروه اصلی ترامپ بود. مستر(بهنسبت ملایم) ترکیه و ایران را منبع اصلی ایدئولوژیهای افراطی میداند. مک مستر که کشیشی جنگجو است در دوره فرماندهیش بر سنتکوم، اوباما را به خاطر سیاست نرمش در قبال ایران مورد انتقاد قرارداده بود. دیوانسالاری نظامی نظیر (فرماندهان نظامی پنتاگون مستقر در عراق و سوریه و رفتار قالبی آنها)، جامعه سیاسی (حزب تی و اوانجلیک کنگره)، صاحبان سرمایه و نخبگان اقتصادی نظیر شلدن ادلسون و رابرت مرکر(صاحب کمبریج انلیتیک اثرگذار در تصمیمگیری ترامپ درباره قدس)، نهادهای مردمسالار چون شورای روابط خارجی و موسسه دفاع از دموکراسی در تعیین سیاست خارجی ترامپ نقش موثری دارند.

ترامپ سیاست خارجی مشخصی ندارد، ولی با توجه به سیاستهای آمریکا در نقاط مختلف جهان میتوان گفت بین ترامپ و پنتاگون نوعی تقسیم کار وجود دارد. او و همراهانش بر گفتمان «نخست آمریکا» متکی بر ایدئولوژی ملیگرائی سفیدپوست تاکید میورزند. پنتاگون نیز به نسبتی معتقد به این ایدئولوژی است، اما در برخی حوزهها بهخصوص مناطق درگیری، این نظریه را در تعیین سیاست خارجی بهکنار مینهد. ترامپ از امتیازات سیاسی که نظام ریاستجمهوری در بر دارد، بهرهبرداری کرده و در سیاست خارجی متکی بر ایدئولوژی به تخریب سیاست حزب دموکرات و بهویژه به ترور شخصیت اوباما میپردازد. دستور ترامپ به بازگشت روابط آمریکا با کوبا به دوران قبل، تحریم ونزوئلا و ایران، سیاست تهاجمی علیه کره شمالی و چین و انتقال سفارت به قدس نتیجه گرایش ایدئولوژیک ترامپ است. بااینحال، پنتاگون در تدوین سیاست خارجی مناطق درگیری از امتیاز برتری برخوردار است. این سیاست اجرایی مناسب روند سیاسی نهادینهشده و دیوانسالار میباشد، ولی به نتایج غیرمنتظره منجر میشود.

آمریکای دروان ترامپ سیاست هژمونیک دوران بوش و اوباما را بازتولید میکند. به شکل پیشگفته، برخلاف دیدگاه معتقد به انزواطلبی، او سیاست مداخلهگرایانهای دارد؛ چنانکه در 2017م برای اختصاص تریلیونها دلار به بخش نوسازی سلاحهای هستهای، برنامهریزی و با همراهی متحدین در آسیا-پاسیفیک 160 مانور نظامی برگزار کرد. ترامپ برای حفظ امنیت اروپای شرقی در مقابل تهاجم احتمالی روسیه، تحتعنوان برنامه «ابتکار تامین امنیت اروپا» هزاران نیروی نظامی را به منطقه، اعزام و صدور موشکهای ضدتانک به اوکراین را تصویب کرده است. همچنین، 4 فروند کشتی جنگی متعلق به ناوگان هفتم را در ژاپن مستقر کرده است. وی با تکیه به ایدئولوژی ملیگرائی سفیدپوست، در راستای سیاست خارجی تهاجمی، علاوهبر آغاز جنگ تجاری با چین، کشورهای دارای اسلام سیاسی را، متهم و از سوی دیگر، روابط نزیک با عربستان سعودی برقرار کرده است. سعودیها را پیرامون مبارزه با ایران برگزیده و بسیج برخی از کشورهای سنی به نفع اسرائیل و علیه ایران را دنبال نموده است، درحالیکه اوباما ترجیح میداد بین شیعه و سنی تعادل ایجاد کند. در دروان اوباما، آمریکا بر آسیا-پاسیفیک متمرکز شد، صحنه جنگ سوریه را بهنسبت زیادی ترک گفت که این به گسترش نفوذ ایران و برقراری موازنه به نفع آن انجامید. ایران با بهرهبرداری از بازیگران غیردولتی در سراسر منطقه و بهخصوص عراق و سوریه نفوذ خود را تقویت کرد. این تحول از نظر ترامپ واسرائیل دور نماند.

از لحاظ نهادی شاهد نفوذ حاکمیت نظامی و دیوانسالاری غیرنظامی آمریکا در مناطق مختلف جهان از جمله سوریه، ترکیه و روسیه هستیم. پنتاگون که از سیاستهای ایران و روسیه در خاورمیانه ناخشنود است، تلاش میکند درباره مساله سوریه بهجای روند آستانه، کنفرانس ژنو را جایگزین کرده و به مقابله با روسیه بپردازد. افزایش همکاری ترکیه با روسیه و ایران مورد انتقاد شدید کارشناسان و مقامات(تحت آموزش ایدئولوژیک با گرایش ضدروسی و ایرانی) تدوینکننده سیاست خارجی آمریکا و دول غربی قرار گرفته است. (2)

نتیجهگیری

انتظار میرود ترامپ در مناطق غیردرگیری و دچار ضعف حافظه نهادینهشده، سیاست ایدئولوژیک را از سر ترجیح اجرا کند، ولی در مناطق درگیری، از اجرای سیاست ایدئولوژیک، خودداری و یا منتظر فرصت خواهد شد. ترامپ نسبت به ایران و ونزوئلا که مناطق غیردرگیری است، برخورد ایدئولوژیک دارد؛ چنانکه در قبال تظاهرات ضدحکومت آشکارا متوسل به حقوق دموکراتیک شد و در روابط با کوبا تجدیدنظر سیاست اوباما را تعلیق کرد. ترامپ جان بولتن را بهجای مک مستر به عنوان مشاور امنیت ملی، منصوب و بین پارامترهای نهادینهشده با ایدئولوژی تعادل برقرار نمود.

منابع

1-https://aa.com.tr/tr/politika/cumhurbaskanligi-sozcusu-kalin-taraflar-tum-teror-orgutleriyle-mucadeleyi-hedeflemeli/1111140.
2- https://aa.com.tr/tr/analiz-haber/trump-donemi-abd-dis-politikasini-anlamak/1110249.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.