1. اولویت‌های سیاستی
  2. >
  3. امنیت منطقه‌ای و تهدید افراط‌گرایی

نوع مطلب: مرور سیاست

19 فروردین 1397 ساعت 10:53 شماره مسلسل: 3300540

عملکرد مشترک ترکیه و روسیه در اشغال عفرین

عملکرد مشترک ترکیه و روسیه در اشغال عفرین

در این نوشتار به سیاست خارجی اردوغان نسبت به کردهای عفرین و واکنش روسیه و آمریکا نسبت به این مسئله می‌پردازیم.

مقدمه

دولت ترکیه نتوانست آمریکا و ناتو را به دشمنی با مردم کرد بکشاند؛ اما نیروهای عرب داعش و جبهه النصره و سایر باندهای ترور را که به ترکیه پناهنده شده بودند سازماندهی و مسلح کرده برای جنگ با مردم کرد به سوریه اعزام کرد.

هنگامی‌که ترکیه هواپیمای جنگی روسیه را در 24 نوامبر 2015 سرنگون کرد، دو کشور در آستانه جنگ قرار گرفتند. اردوغان تلاش کرد که ناتو را رودرروی ناتو قرار دهد و حتی به رجزخوانی پرداخته گفت؛ اگر لازم باشد بار دیگر هواپیماها را سرنگون خواهیم کرد. روسیه نیز ترکیه را تحریم و ارتباط ترکیه با داعش را افشاء کرد. اردوغان بعد از این حوادث در تنگنا قرار گرفته و با اسرائیل و روسیه روابط عادی‌سازی را آغاز کرد. ترکیه نتوانست آمریکا و ناتو را به دشمنی با مردم کرد بکشاند. از نیروهای ائتلاف بین‌المللی درخواست کرد که از حمایت از یگان‌های مدافع خلق و کردهای سوریه خودداری کنند. دشمنی اردوغان با کردها به اوج خود رسیده است. زیرا در عراق کردها از موقعیت حقوقی برخوردار شده‌اند. اگر کردهای سوریه نیز از موقعیت حقوقی مشابه برخوردار می‌شدند، دنیا بر سر ترکیه خراب می‌شد. ترکیه برای سرکوب کردها وارد عمل شد. ترکیه پناهندگان سوری را برای تهدید اروپا به اروپا روانه کرد. همچنین نیروهای عرب داعش و جبهه النصره و سایر باندهای ترور را که به ترکیه پناهنده شده بودند سازماندهی و مسلح کرده برای جنگ با مردم کرد به سوریه اعزام کرد. در این نوشتار به سیاست خارجی اردوغان نسبت به کردهای عفرین و واکنش روسیه و آمریکا نسبت به این مسئله پرداخته می‌شود.

دشمنی اردوغان با کردها به اوج خود رسیده است. زیرا در عراق کردها از موقعیت حقوقی برخوردار شده‌اند.

توافق نظامی روسیه و ترکیه در قتل وعام گروه‌های کرد عفرین

آمریکا و ائتلاف بین‌المللی از روابط ترکیه با گروه‌های تروریستی در سوریه اطلاع داشتند و در مبارزه با داعش به ترکیه اعتمادی نداشتند. اردوغان بعد از آنکه نتوانست حمایت غرب برای سرکوب کردها را به دست آورد، از رقابت روسیه و آمریکا در منطقه استفاده کرده، با روسیه قرارداد پنهان امضاء کرد. در نتیجه این پیمان عفرین اشغال شد. ترکیه از نظر حقوق بین‌المللی مرتکب قتل‌عام قومی شده است. چرا روسیه درباره قتل‌عام نژادی کردها با ترکیه توافق کرد؟ روسیه از اردوغان و حکومتش چه منافعی به دست آورده و در قبال آن توافق کرد؟

ترکیه از روسیه اس 400 خریداری کرد. اس 400 متناسب با سیستم نظامی و دفاعی ناتو نیست، حال‌آنکه ارتش ترکیه ارتش ناتو است. در نتیجه اس 400 کارایی چندانی نخواهد داشت. هدف ترکیه از خرید اس 400 تحت فشار گذاردن غرب و پرداخت رشوه به روسیه است. بر اساس اطلاعات موجود، ترکیه از روسیه حدود 6-7 میلیارد دلار سلاح خریداری و پیمان نظامی پنهان با روسیه امضاء خواهد کرد. ترکیه نیز اقتدار روسیه در قفقاز را خواهد پذیرفت و با دمشق روابط خود را گسترش داده و در آینده نزدیک به شام (دمشق) نمایندگی رسمی اعزام خواهد کرد. علاوه بر آن بنا به درخواست روسیه فعالیت اطلاعاتی آمریکا را در ترکیه محدود خواهد کرد. روسیه درباره نحوه فعالیت‌های آمریکا در ترکیه مداخله خواهد کرد. اقدامات نظامی آمریکا در پایگاه هوائی اینجیرلیک نیز تحت نظارت روسیه قرار خواهد گرفت. روسیه برای نظارت بر پایگاه اینجیرلیک در مناطق مختلف نیرو مستقر خواهد کرد. ترکیه و روسیه در خاک ترکیه کمیسیون مشترک کنترل فعالیت‌های آمریکا را تأسیس خواهند کرد. در نتیجه عفرین قربانی اهداف سیاه روسیه و ترکیه شد. آمریکا و ناتو نیز نظاره‌گر این معامله کثیف شدند. ترکیه بر اساس امضاء پیمان با روسیه آمریکا را تهدید می‌کند. چنانکه ترکیه تهدید کرده است که آمریکا باید از منبج خارج شود. قمیشلی را نیز مورد هدف قرار خواهد داد و تا «دریک» پیشروی خواهد کرد.

اهداف ترکیه در خروج آمریکا از سوریه

ترکیه اصرار دارد که آمریکا باید از سوریه خارج و ارتباطش را با کردها قطع کند. آیا ترکیه قدرت تحمیل این تهدیدات و مسائل را بر آمریکا دارد؟ خیر.

هدف ترکیه افزایش سطح دشمنی با کردها برای پیشگیری از دستیابی آنها به موقعیت حقوقی است. بدین سبب اردوغان ترکیه را با توسل به روسیه به یک مسیر نامعلوم کشاند. ترکیه در صحنه رقابت دولت‌های بزرگ در منطقه دخالت می‌کند. ترکیه تاوان آن را خواهد پرداخت. آیا اردوغان و دولت باغچه‌‌ لی می‌توانند مداوم به حاکمیت خود ادامه داده و با روسیه همگرا شوند. آیا آمریکا و اروپا در مقابل این نوع روابط لاقید باقی خواهند ماند؟ همه این موارد بروند تحولات مهم منطقه‌ای و بین‌المللی تأثیر خواهند گذاشت و تأثیر خواهند پذیرفت. روسیه سیاستی متناسب با شخصیت یک دولت بزرگ را در پیش نگرفت. روسیه برای جذب توان ترکیه نژادپرست و عامل قتل‌عام نژادی، کردها را فدا کرد. مشارکت در روند فدا کردن کردها در دنیا و خاورمیانه بحران‌زده و تبعید و راندن آنها از خاک خود، در خاورمیانه امنیت و روابط باثبات را به وجود نخواهد آورد. روسیه هرچقدر لاف‌زنی کرده و کردها را متهم کند نمی‌تواند مشارکت خود در قتل‌عام نژادی کردها را پنهان کند. هدف ترکیه در سوریه دشمنی با کردهای متحد آمریکا و روسیه بود. آثار پیمان ترکیه و روسیه، به خاورمیانه محدود نخواهد شد. همه تحولات بین‌المللی و منطقه‌ای را تحت تأثیر قرار خواهد داد. در نتیجه باید همه طرفین روابط خود را بر اساس این مواضع تعیین و ساماندهی کنند. (1)

عفرین قربانی اهداف سیاه روسیه و ترکیه شد. آمریکا و ناتو نیز نظاره‌گر این معامله کثیف شدند.

واکنش آمریکا نسبت به عملیات عفرین

جیمز جفری سفیر سابق آمریکا در ترکیه و عراق و کارشناس خاورمیانه در انستیتو واشنگتن به سؤالات روزنامه خبر ترک پاسخ گفت.

به گزارش روزنامه جمهوریت جیمز جفری درباره عملیات شاخه زیتون گفت: آمریکا نگرانی‌های امنیتی ترکیه را درک می‌کند. عملیات عفرین ترکیه مبارزه با تهدیدات تروریستی و موفقیت‌آمیز بود؛ اما از نظر آمریکائی‌ها عملیات عفربن باعث کاهش توجه به مبارزه با داعش شده است. نیروهای دموکراتیک سوری که شریک آمریکا در مبارزه با داعش هستند، به علت عملیات عفرین، به مبارزه با داعش توجهی نکردند. ارتش آمریکا نیز نگرانی احساس کرد. نیروهای یگان‌های مدافع خلق احساس کردند که شکست خواهد خورد و همچنین برای پیشگیری از تخریب شهر عفرین از این منطقه عقب‌نشینی کردند.

جیمز جفری در پاسخ به سؤال؛ آیا با شکست نیروهای یگان‌های مدافع خلق در عفرین، آمریکا قدرتش را در سوریه از دست داد؟

گفت: هدف اصلی نظامیان آمریکا در سوریه مبارزه با داعش بود. مبارزه با داعش به مرحله آخر رسیده است. هدف دیگر آمریکا از حضور نظامی در سوریه این است که طرفین را برای آغاز روند مذاکرات ژنو وادار و به عبور از رژیم اسد دست یابد و نفوذ ایران را کاهش دهد. همه این موارد منافع مشترک ترکیه و آمریکا محسوب می‌شوند.

آمریکا به حضور نظامی خود در سوریه و بخصوص در شرق سوریه ادامه خواهد داد. همکاری آمریکا با حزب اتحاد دموکراتیک و یگان‌های مدافع خلق ادامه خواهد یافت. دولت آمریکا و من به ترک‌ها گفتیم که این روندی موقت و تاکتیکی است. تیلرسون، مک مستر و متیس در ماه فوریه درباره این قضیه با مقامات ترکیه گفتگو کردند. چند روز قبل نیز یک طرح توافقی تهیه شد. چندی پیش در واشنگتن مذاکرات دوجانبه‌ای انجام گرفته و بین تیلرسون و چاووش اوغلو توافقاتی حاصل شد. به علت برکناری تیلرسون جلسه مذاکره دوم با چاووش اوغلو لغو شد؛ اما امید یالچین جانشین وزیر خارجه ترکیه به مذاکرات ادامه می‌دهد. همه توافقات به معنی پذیرش آن توسط همه مقامات آمریکا نیست. این مسئله توطئه‌ای علیه ترکیه محسوب نمی‌شود و ناشی از طرز تدوین و ساختار سیاست خارجی آمریکا است.

از جیمز جفری سؤال شد: از قرار معلوم هدف آمریکا بعد از پاکسازی داعش از سوریه، مقابله با گسترش نفوذ ایران است. آیا همکاری آمریکا با نیروهای یگان‌های مدافع خلق در راستای این هدف ادامه خواهد داشت؟ آیا یگان‌های مدافع خلق بعد از داعش قدرت مقابله با بشار اسد را دارند؟

جیمز جفری پاسخ داد: در آمریکا درباره یگان‌های مدافع خلق بحث جدی ادامه دارند. دلیل جاذبه یگان‌های مدافع خلق این است که آنها بخش بزرگی از خاک سوریه را تحت کنترل خود قرار داده‌اند. نیروی زمینی آنها با نیروی هوائی آمریکا متحد شده‌اند. شاهد بودیم که ما چگونه حملات مشترک گروه شبه نظامیان روس واگنر Wagner، شبه‌نظامیان سوریه، ارتش سوریه، ایران و روسیه را با کمک یگان‌های مدافع خلق را دفع کردیم.

در صحنه معادله قوای سیاسی و نظامی آمریکا و ترکیه می‌توانند در صحنه‌های مختلف همکاری کنند؛ مثلاً همانطوری که ترکیه در ادلب با شبه‌نظامیان سوریه مبارزه می‌کند، ما هم در فرات همان مبارزه را انجام می‌دهیم. مسئله اصلی، رفع نگرانی ترکیه و آمریکا درباره یگان‌های مدافع خلق است. دستیابی به توافق درباره منبج اهمیت زیادی دارد. زیرا بایدن درباره منبج به ترکیه قول داده بود. راه‌حل و توافق درباره منیج این است که: شوراهای محلی و شبه‌نظامیان می‌توانند مناطق غیراستراتژیک را تحت کنترل بگیرند. عفرین و کوبانی مناطق استراتژیک هستند. منبج نیز منطقه‌ای استراتژیک بود. زیرا یگان‌های مدافع خلق می‌توانستند از منبج به عفرین وارد شوند؛ اما اکنون چنین مسئله‌ای امکان‌پذیر نیست. منبج از نظر آمریکا و ترکیه اهمیت خود را از دست داده است و توافق بر سر آن چندان مشکل نیست. نیروهای نظامی ترک و آمریکا می‌توانند برمنبج نظارت کنند. یگان‌های مدافع خلق را نیز باید درباره این توافق توجیه کرد. زیرا خروج از منبج را نمی‌پذیرند. از نظر منافع ملی آمریکا، خشنود کردن یگان‌های مدافع خلق در منبج اهمیت زیادی ندارد؛ اما خشنود کردن یگان‌های مدافع خلق در شمال شرق سوریه که دو هزار نیروی نظامی آمریکا در آنجا مستقر است از اهمیت زیادی برخوردار است.

دیدگاه حاکم بر واشنگتن این است که اگر ایران، عراق و سوریه را تحت کنترل قرار ندهیم، برخی در میدان جنگی بزرگ گرفتار خواهند شد. اگر منطقه را به ایران تحویل دهیم و واگذار کنیم، اعراب سنی بار دیگر شورش خواهند کرد. گروه‌های جهادی جدیدی نظیر القاعده ظهور خواهند کرد. آمریکا تنها نباید به حضورش در صحنه سیاسی اکتفا کند، بلکه باید در صحنه حضور فعال داشته باشد. نه‌تنها اسد بلکه باید روسیه را نیز تحت‌فشار قرار دهیم. ما نمی‌توانیم قدرت نمایش پیروزی را به آنها داده و به خانه خود بازگردیم. روسیه پایگاه‌های خود را رها نخواهد کرد و از حمایت اسد دست برنخواهد داشت. ما باید روند حمایت روسیه برای تقویت ایران را متوقف کنیم. برای کسب موفقیت باید درصحنه حضور داشته باشیم و با ترکیه روابط حسنه‌ای را گسترش دهیم.

آمریکا و اتحادیه اروپا، ترکیه را در بخش‌های مختلفی نظیر بخش‌های سیاسی، اقتصادی، نظامی و مسئله پناهندگان شریک خود می‌داند. ما نمی‌خواهیم اوضاع منطقه را تغییر داده و تحت حاکمیت خود قرار دهیم؛ اما ایران و روسیه می‌خواهند منطقه را تحت تأثیر خود قرار دهند.

سؤال شد: روسیه چقدر دراجراء این سیاست موفق بود؛ مثلاً از عملیات ترکیه عضو ناتو در عفرین حمایت و روابط نزدیک با آنکارا برقرار کرد.

جیمز جفری پاسخ داد: روسیه برای ایجاد شکاف بین ترکیه و آمریکا از عملیات عفرین حمایت کرد؛ اما آمریکا فریب نخورد و درباره عفرین چندان اعتراضی نکرد. آمریکا در عفرین منافع کلیدی ندارد. محاسبه پوتین اشتباه بود. روسیه نمی‌خواهد که ترکیه در عفرین و سایر مناطق سوریه حضور داشته باشد. چنانکه در ادلب ارتش سوریه را رو در روی ترکیه قرار می‌دهد. پوتین از ترکیه راضی نیست؛ اما به همکاری ادامه می‌دهد.

سؤال شد: پومپئو بعد از کودتای 15 جولای 2016 در پیام توئیتی خود مدعی شد که ترکیه ماهیت دیکتاتوری اسلامی دارد. ترکیه از وزیر خارجه جدید آمریکا چه انتظاری می‌تواند داشته باشد؟

جیمز جفری پاسخ داد: پمپئو بعد از انتصاب به ریاست سیا اولین سفر خارجی را به ترکیه داشت. سفر تیلرسون به ترکیه نیز تصمیم دولت آمریکا بود و توافقات معتبر است. (2)

نتیجه‌گیری

همکاری نظامی ترکیه و روسیه در عملیات عفرین در راستای محدود کردن حضور و فعالیت‌های آمریکا صورت گرفت. با وجود اینکه صحنه روابط ترکیه و آمریکا وحشتناک دیده می‌شود، اما در دو سال اخیر آمریکا و ترکیه درصحنه بسیار خطرناک سوریه پیروزی‌های مهمی به دست آوردند. سخنگویان دو طرف همدیگر را متهم کردند؛ اما ترکیه و آمریکا به‌صورت هماهنگ عمل کرده و پیروزی‌های کسب کردند. ترکیه عملیات برون‌مرزی انجام داده و پ ک ک را تحت کنترل خود گرفت. ترکیه ظرفیت جنگ متعارف را در منطقه‌ای که محل تجمع سلاح‌های زیادی است از خود نشان داد. آمریکا نیز علاوه بر مبارزه با داعش با ارتش سوریه و ایران مبارزه کرد.

منابع

1) http://rojevakurdistan.org/guendem/27558-erdogan-ve-rusya-hangi-anlasmayla-efrin-i-isgal-ettiler 2

2)http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/dunya/948603/ABD_nin_eski_Ankara_Buyukelcisi__Hicbir_Turk_yetkili_ABD_nin_Munbic_ten_cekilmesini_istemiyor.html

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

مطالب مرتبط

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.