1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست محیط زیست

نوع مطلب: خلاصه سیاستی

7 اسفند 1396 ساعت 20:39 شماره مسلسل: 1100502

مدارس سبز را از فرزندان ایران دریغ نکنیم

مدارس سبز را از فرزندان ایران دریغ نکنیم

در طراحی مدارس سبز به محیط زیست و ایجاد فضای سالم برای دانش‌آموزان توجه زیادی می‌شود. نحوه طراحی این مدارس به گونه‌ای است که کاملاً با اصول صرفه‌جویی در مصرف انرژی و حفاظت از محیط زیست منطبق است.

در برخی کشورها مردم به زباله‌های رها شده در طبیعت، فاضلاب‌های صنعتی، قطع بیرویه درختان، نحوه استفاده از کودها و سموم شیمیایی، حفظ سلامت رودها و آب‌های جاری و غیره حساس‌اند و هر از گاهی شاهد فعالیت حامیان محیط زیست در این کشورها هستیم که به روش‌های مختلف و خلاقانه توجه خود را به حفظ محیط زیست نشان می‌دهند. در واقع آنها می‌دانند که دولت ممکن است در انجام وظیفه خود نسبت به حفاظت از محیط زیست کوتاهی کند؛ بنابراین خود شهروندان باید به حفظ محیط زیست بپردازند. طبیعی است که چنین حساسیتی نسبت به محیط زیست در مدت زمان کوتاه و با زور و اجبار به وجود نیامده است؛ بلکه حاصل سال‌ها آموزش در سطح عموم مردم و به ویژه دانش‌آموزان مدارس بوده است.

خوشبختانه مدتی است که واژه‌هایی نظیر مدرسه سبز در جهان و نیز ایران مطرح شده است و زمزمه‌هایی در زمینه اهمیت آموزش حفاظت از محیط زیست در مدارس به گوش می‌رسد و برخی نهادها نیز در این زمینه گام‌های عملی برداشته‌اند. در طراحی این مدارس به محیط زیست و ایجاد فضای سالم برای دانش‌آموزان توجه زیادی می‌شود. نحوه طراحی این مدارس به گونه‌ای است که کاملاً با اصول صرفه‌جویی در مصرف انرژی و حفاظت از محیط زیست منطبق است. در این مدرسه کمتر از حد معمول آب مصرف می‌شود و انرژی برق از منابع قابل‌تجدید به دست می‌آید. به این ترتیب دانش‌آموزان با زندگی گیاهان آشنا می‌شوند، نسبت به حفاظت از محیط زیست حساس می‌شوند و شیوه‌های صرفه‌جویی در مصرف انرژی را آموزش می‌بینند.

گرچه طرح مدارس سبز در ایران ایده و حرف تازه‌ای نیست ولی اجرای آن همچنان به‌صورت یک رؤیا باقی مانده است.

اگرچه طرح مدارس سبز در ایران ایده و حرف تازه‌ای نیست ولی اجرای آن همچنان به‌صورت یک رؤیا باقی مانده است. ایده مدارس سبز در سال 1388 از سوی شرکت ستاره سبز جهان که یک تشکل غیردولتی بود، پیشنهاد شد که مورد استقبال سازمان‌های دولتی مسئول قرار نگرفت. حدود چهار سال بعد، یعنی اواخر بهار سال 1392 پیشنهاد مدارس سبز که این بار با نام مدارس جامع محیط زیستی جدی شد، با تشکیل کارگروه مدارس جامع محیط زیستی در سازمان حفاظت محیط زیست شروع به کارکرد. این کارگروه در نخستین اقدام، پیش‌نویس دستورالعمل مدارس جامع محیط زیستی را تهیه و بحث و تبادل‌نظر درباره عناوین، محورها و موضوعات، این برنامه را نهایی کرد. در این دستورالعمل برای نخستین‌بار تعریف جامع و ملی از مدارس جامع محیط زیستی کشور ارائه و معیارهای اولیه ایجاد آن با توجه به تجربیات جهانی و الزامات ملی در قالب یک برنامه کار تهیه شد. این طرح نیز در نیمه راه توقف کرد و تغییر و تحولات مدیریتی بهانه اختلاف‌نظر بین آموزش و پرورش و سازمان حفاظت محیط زیست و در نهایت کنار گذاشته‌شدن آن شد.

در سال‌های اخیر شعارها و وعده‌های مسئولین در مورد سبز شدن مدارس همچنان ادامه دارد. روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها محتوا می‌خواهند و چه موضوعی بهتر از اقدامات مثبت زیست محیطی در کشور، کشوری که محیط زیست در میان اولویت‌های کلان آن جایگاه ویژه‌ای ندارد و دانشمندان ادعا می‌کنند از نظر زیست محیطی شرایطی بحرانی دارد.

خبر ایجاد هزاران مدرسه زیست محیطی همیشه برای رسانه‌ها جذاب بوده و خوانندگان زیادی خواهد داشت. این خبر اگر برای مدارس نان نشود، برای مسئولین مربوطه آب خواهد داشت. شعارها و وعده‌ها که تیتر خبرگزاری‌ها شده‌اند بعد از چند هفته به بهانه‌های مختلف از جمله کمبود بودجه به آرامی فراموش می‌شوند و به واقعیت منجر نمی‌شود.

باید قبول کرد راه‌اندازی مدارس سبز علاوه بر معیارها و شاخص‌هایی همچون فضای سبز مناسب، صرفه‌جویی در مصرف انرژی، استفاده از انرژی‌های نو، حمل و نقل پاک و غیره دارای ابعاد اجتماعی و سیاسی نیز می‌باشد. تصمیم‌گیری‌ها در یک جامعه مشارکتی مبتنی بر هنر تعامل سازمان‌ها با یکدیگر است. اجرایی شدن طرح مدارس سبز هم الزاماً از طریق سازمان حفاظت محیط زیست امکان‌پذیر نیست و نیازمند همکاری متقابل وزارت آموزش و پرورش نیز می‌باشد. علی‌رغم اینکه تفاهم‌نامه‌های همکاری مختلفی در این زمینه منعقد شده ولی امروزه شاهد آن هستیم که تحقق آن‌ها عملی نشده است.

امروز بیشتر مدارس ایران که کارشان زندانی‌کردن دانش‌آموزان و دامن‌زدن به افسردگی دسته‌جمعی است، نیازمند بازنگری‌اند.

آموزش و پرورش بیشتر به دنبال طرح پر پیچ و خم هوشمندسازی مدارس است و از توجه به مباحث مربوط به حفاظت محیط زیست و فرهنگ‌سازی در این بخش غافل شده است. دستگاه لپ‌تاب و ویدئو پروژکتور برای کلاس درس سودمند است ولی مگر نه اینکه محیط آموزشی سالم، اولویت اول یادگیری و یاددهی می‌باشد. به‌منظور حل این مشکل لازم است مدیران دولتی هم‌پیمان شوند و یک برنامه کامل و عملی را برای سبز شدن مدارس اجرا کنند. ممکن است بیان شود که اجرای چنین طرح‌هایی در درازمدت امکان می‌یابد و نباید انتظار داشت با چند تفاهم‌نامه و دستورالعمل این امر ممکن شود؛ اما باید توجه داشت که اثرات این عدم همکاری‌ها و جدی نگرفتن تحقق آن، ممکن است به سرخوردگی مدارس از مشارکت تبدیل شود و هنگامی که ما توقع مشارکت مدیران مدارس را داشته باشیم دیگر به وجود نخواهد آمد.

دغدغه دیگری که در اینجا اهمیت دارد، آثار و تبعات این بی‌توجهی بر روی دانش‌آموزان است، جامعه‌ای که در کوتاه‌مدت و بلندمدت خسارات سنگین این اتفاقات را در مظلومیت هرچه تمام متحمل می‌شوند. به دلیل کثرت جمعیت دانش‌آموزی، آسیب‌پذیری بیشتر به‌خصوص از نظر روانی، در دسترس بودن این قشر و تجمع آنان در مدرسه، توجه بیش از پیش مسئولین به این گروه لازم است.

دامنه مشکلات طرح مدارس سبز و عوامل ایجاد آن محدود به یک دولت نبوده و نخواهد بود؛ اما توقع مردم از دولتی که در سازمان حفاظت محیط زیست آن، کاوه مدنی دیده می‌شود این است که برای اجرایی شدن این طرح یک گام به جلو بردارد و موجب جلب اعتماد مدیران مدارسی شود که علاقه‌مند به سبز شدن مدارس خود هستند.

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در طول دهه‌های گذشته تعداد زیادی کارشناسان محیط زیست با گرایش‌های مختلف تربیت کرده و از طرفی تعداد قابل‌توجهی دانش‌آموخته رشته محیط زیست فارغ‌التحصیل از کشورهای دیگر، علاقه‌مند به فعالیت در زمینه‌های مرتبط با رشته تحصیلی خود هستند. بدون تردید می‌توان استفاده‌های سودمندی از این جمعیت کارشناس و متخصص در جهت تحقق مدارس سبز نمود و در توانمندسازی دانش‌آموختگان برای دستیابی به فرصت‌های شغلی نقش مؤثری ایفا کرد.

در پایان اینکه، در آستانه هزاره سوم که موضوع آموزش در جوامع بشری از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار شده است، نقش محیط‌های آموزشی و فضاهای یادگیری کمتر از خود آموزش به نظر نمی‌رسد. وضعیت آموزشی در بسیاری از کشورهای جهان نیز متأثر از فعالیت‌ها و اقدامات زیست محیطی قرار گرفته است تا جایی که این روزها «طرح مدارس سبز» در بسیاری از کشورهای پیشرفته و در حال توسعه دنیا در زمره مهم‌ترین طرح‌های آموزشی این کشورها قرار گرفته است. امروز بیشتر مدارس ایران که کارشان زندانی‌کردن دانش‌آموزان و دامن‌زدن به افسردگی دسته‌جمعی است، نیازمند بازنگری‌اند. سعی کنیم مدارسمان را حرفه‌ای‌تر مدیریت کنیم. کشور پیشرفته نیازمند مدارس سبزتر، شاداب‌تر و کارآمدتر است.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.
ریحانی

22 فروردین 1397 ساعت 15:51

به امید ان روز که این گفته ها عملی شود..