1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست داخلی
  4. >
  5. انسان، جامعه و امنیت پایدار
  6. >
  7. ثبات و امنیت سیاسی

نوع مطلب: مرور سیاست

16 بهمن 1396 ساعت 12:34 شماره مسلسل: 4400478

ذهنیت‌ها را جدی بگیریم

العربیه و بحران ریزگردها در خوزستان

العربیه و بحران ریزگردها در خوزستان

این مقاله در پی کنکاش اقدامات اجرایی انجام ‌شده و انجام‌ نشده‌ی دولت برای رفع مشکل ریزگردها نیست. هدف این سیاهه، بیان یک ضرورت است که عمیقا به ذهن‌ها مرتبط است و رقیب سنتی ایران که حالا به تخاصم نزدیک شده، آن را در دستور کار قرار داده است.

این روزها برخی مناطق غرب کشور از جمله استان خوزستان، دوباره شاهد ریزگردها است. این مساله که به‌معنای دقیق کلمه باید آن را «بحران» نامید، زندگی عادی مردم را تحت تاثیر قرار داده و از همه مهم‌تر، سلامت آن‌ها را تهدید می‌کند. شواهد بسیاری می‌توان از لابه‌لای گزارش‌های اجتماعی کسب کرد که این ادعا را ثابت می‌کند. این، یک مبالغه و سیاه‌نمایی نیست بلکه دردِ بخشی از هم‌وطنان ما در غرب کشور و از جمله در خوزستان است.

مسئولان البته در پی رفع این مشکل‌اند. اقداماتی صورت گرفته و بنا به آخرین اظهارات رئیس جمهور روحانی در گفتگویش با مردم، دولت بنا دارد تا پایان سال 96، نهال‌کاری در جنوب شرق اهواز را تا 35 هزار هکتار توسعه دهد و کانال آب 47 کیلومتری از کارون به این منطقه هم آب‌گیری می‌شود. با اذعان به این‌که مشکل ریزگردها بسیار زمان‌بر است، احتمالا به دولت انتقاداتی در این حوزه وارد است اما این مقاله در پی کنکاش اقدامات اجرایی انجام ‌شده و انجام‌ نشده‌ی دولت برای رفع این مشکل نیست. هدف این سیاهه، بیان یک ضرورت است که عمیقا به ذهن‌ها مرتبط است و رقیب سنتی ایران که حالا به تخاصم نزدیک شده، آن را در دستور کار قرار داده است.

روایت قومی العربیه از بحران ریزگردها

سایت العربیه و مشخصا بخش عربی آن، مدت‌هاست که مساله‌ی ریزگردها و به طور عام‌تر،آلودگی هوا در استان خوزستان را در بسته‌ی عملیات روانی خود در قبال قوم عرب ساکن در این استان قرار داده است. العربیه به عنوان یکی از اصلی‌ترین بازوهای رسانه‌ای عربستان در پی آن است تا با قرائتی متفاوت از منشاء آلودگی هوا و بحران ریزگردها در خوزستان، آن را به سیاست‌ قومی جمهوری اسلامی ایران در قبال عرب‌های ساکن در این استان گره بزند. سیاست قومی حوزه‌ای از سیاست‌گذاری عمومی است و به مجموعه تدابیر، سیاست‌ها، اهداف، راهبردها و رفتارهای مصوب و رسمی یا اعلامی، غیررسمی و اجرایی یک واحد سیاسی در خصوص تنوع قومی موجود در آن واحد سیاسی اطلاق می‌شود. العربیه می‌کوشد چنین سیاستی در ایران و در مواجهه با قوم عرب را عمیقا تبعیض‌آمیز القا کند. این، چتری وسیع در العربیه است که سایر اجزای عملیات روانی‌اش را پوشش می‌دهد.

العربیه به عنوان یکی از اصلی‌ترین بازوهای رسانه‌ای عربستان در پی آن است تا بحران ریزگردها را به سیاست‌ قومی حکومت ایران در قبال عرب‌های خوزستان گره بزند.

العربیه در خصوص آلودگی هوا و بحران ریزگردها، با روایت‌های قوم‌محور خود در پی القای این گزاره به عرب‌های استان خوزستان است که جمهوری اسلامی ایران با انحراف عامدانه‌ی مسیر رودخانه‌ها در پی افزایش آلودگی هوا در اهواز و مناطق عرب‌نشین استان است تا ضمن افزایش بیماران مبتلا به سرطان، زمینه‌ی مهاجرت اجباری اعراب را فراهم سازد. برخی از مطالب العربیه که دارای چنین محوری است، عبارتند از؛

- هزاران نفر از شهروندان عرب در ساحل رود کارون در شهر اهواز، در اعتراض به تصمیم حکومت ایران برای منحرف‌کردن آب این رود به استان اصفهان که موجب وخامت وضعیت محیط زیستی می‌شود، اعتراض کردند. اقلیم اهواز، 90 درصد از نفت ایرانی را تامین می‌کند و این در حالی است که به گفته‌ی سازمان‌های حقوقی، ساکنانش در وضعیت معیشتی و سلامتی سختی به سر می‌برند.(1)

- موسسات بهداشتی و حقوقی اهواز انتقادشان به سیاست اهمال زیست‌محیطی که منجر به اعتراضات اخیر شده است را تکرار کردند. آمار رسمی نشان می‌دهد که در شهرستان ماهشهر در جنوب اهواز به دلیل آلودگی محیط زیست، تعداد افراد مبتلا به سرطان به 6 هزار نفر در سال افزایش یافته است.(2)

- تخریب عمدی محیط زیست از طریق خشک کردن و تغییر مسیر رودها در اهواز سبب طوفان و گردوغبار در دوره اخیر شده و انتشار بیماری‌های علاج‌ناپذیر مانند انواع سرطان ناشی از آن است.(3)

بررسی بخش عربی وبگاه العربیه نشان می‌دهد که طی دو سال اخیر، در کنار محورهای سیاسی و قومی، آلودگی هوا و بحران ریزگردها یکی از پرتکرارترین محورها بوده است. چنین رویکردی نسبت به پدیده ریزگردها در خوزستان از سوی برخی گروهک‌های تجزیه‌طلب عرب نیز دنبال می‌شود تا جایی که نماینده یکی از گروهک‌های تجزیه‌طلب عرب در نهمین نشست سازمان ملل در زمینه مشکلات اقلیت‌ها که پنجشنبه ۲۴ ماه نوامبر ۲۰۱۶ در ژنو برگزار شد، جمهوری اسلامی ایران را به ‌واسطه استفاده از آب‌های غرب زاگرس جهت مقاصد امنیتی، مسئول کشتار سالانه پنج هزار اهوازی معرفی کرد!(4)

چند پیشنهاد

بر این اساس به نظر می‌رسد نهادهای دولتی و غیردولتی در ایران، به همان میزان که در پایان‌ بخشیدن به این بحران اهتمام دارند، باید به امر اطلاع‌رسانی به مردم عرب خوزستان و هم‌چنین همراه‌سازی آن‌ها در حل این بحران اهتمام ورزند. ویژگی خاص این بحران، زمان‌بر بودن فرایند پایان‌بخشی آن است و همین امر می‌تواند بهبود در حل مشکل را در نگاه مردم کم‌رنگ ساخته و زمینه‌ساز بازیگری کسانی شود که در پی مخدوش‌سازی تصویر ایران در نگاه اقوام ایرانی هستند. لذا اتخاذ یک رویکرد رسانه‌ای و مردمی در این خصوص ضروری است. برخی از مواردی که می‌تواند ذیل این رویکرد قرار گیرد عبارتند از؛

- وارد نساختن بحران ریزگردها به بازی‌های سیاسی میان جناح‌ها چرا که زمینه‌ساز افزایش نارضایتی مردم خواهد شد و تلقی آنان از اراده‌ی نظام برای پایان بحران را مخدوش خواهد ساخت.

- ارائه گزار‌ش‌های دقیق و جامع از اقدامات صورت گرفته توسط نهادهای دولتی و غیردولتی برای رفع بحران به مردم و نخبگان.

- بیان اراده‌ی مستحکم جمهوری اسلامی ایران برای پایان دادن به این بحران با وجود همه دشواری‌ها.

به دلیل اثرات شدید ناشی از بحران ریزگردها و هم‌چنین زمان‌بر بودن پایان این بحران، امکان پذیرش نسبی ادعاهای پوچ العربیه در برخی گروه‌های مردمی وجود دارد.

- تشریح دلایل واقعی بحران ریزگردها و سهم مسائل داخلی و خارجی در آن.

- تشریح چرایی زمان‌بر بودن پایان این بحران.

- به‌کار‌گیری کارشناسان و متخصصان عربِ مرتبط با این حوزه در حل بحران.

- فرهنگ‌سازی درختکاری میان مردم عرب خوزستان برای همراه‌سازی آن‌ها در طرح‌های نهالکاری جهت ایفای نقش در پایان دادن به بحران.

- استفاده از ظرفیت عظیم بسیج مستضعفین برای طرح‌های نهالکاری و سایر طرح‌هایی که زمینه چنین همکاری‌ای وجود دارد. این همکاری می‌تواند با نمادهای مشخص، بیان‌گر اراده‌ی نظام برای حل بحران باشد.

- تبیین این مساله که بحران ریزگردها علاوه بر استان خوزستان، استان‌های ایلام، کرمانشاه و لرستان را نیز شامل شده است.

- و ...

نتیجه‌گیری

با وجود شیعه‌بودن عمده‌ی عرب‌های خوزستان و حضور چشم‌گیر آن‌ها در هشت سال دفاع مقدس، عربستان همواره کوشیده تا با تاکید بر قومیت عربی آن‌ها، زمینه‌های واگرایی ایشان از جمهوری اسلامی ایران را تقویت کند. یکی از مواردی که طی سال‌های اخیر از سوی العربیه در دستور کار قرار گرفته، ارائه روایتی خاص از علت آلودگی هوا و بحران ریزگردها در استان خوزستان است. این تلاش در چارچوب القای تبعیض‌آمیز بودن سیاست قومی ایران در قبال عرب‌های خوزستان سامان یافته است به‌گونه‌ای که در روایت العربیه، ایران به صورت عامدانه بخش‌های عرب‌نشین خوزستان را درگیر ریزگردها ساخته تا زمینه‌ی مهاجرت اجباری آن‌ها از این منطقه را فراهم سازد و به صورت آرام، یک پاک‌سازی نژادی را محقق کند! اگرچه در وفاداری قوم عرب ساکن در خوزستان به جمهوری اسلامی ایران تردیدی نیست اما به دلیل اثرات شدید ناشی از بحران ریزگردها و هم‌چنین زمان‌بر بودن پایان این بحران، امکان پذیرش نسبی ادعاهای پوچ العربیه در برخی گروه‌های مردمی وجود دارد. به‌خصوص که العربیه می‌کوشد عملیات روانی خود نسبت به عرب‌های خوزستان را در یک بسته‌ی سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ارائه کند که همگی در ارتباط با یک‌دیگر و هم‌افزار با هم، اِعمال می‌شوند. بر این اساس ضروری است نهادهای دولتی و غیردولتی ذی‌ربط، برای حفظ و تقویت سرمایه اجتماعی در میان عرب‌های خوزستان کوشیده و اراده‌ی نظام برای حل این بحران را به صورت عینی و ذهنی به آن‌ها ثابت کنند.

منابع

1. العربیه (8 دسامبر 2016). «بالصور.. مظاهرات فی الأهواز ضد حرف الأنهر وتدمیر البیئة»، قابل مشاهده در: http://ara.tv/vup3j

2. العربیه (28 فوریه 2017). «شاهد وحشیة تعامل الأمن الإیرانی مع الأهوازیین»، قابل مشاهده در: http://ara.tv/8smhq

3. العربیه (19 جولای 2016). «ماذا لو کانت إیران مسالمة؟»، قابل مشاهده در: http://ara.tv/jjeqr

4. جنبش ملی دموکراتیک عرب الاحواز (24 نوامبر 2016). «ایران با خشکاندن احواز، سالانه ۵ هزار احوازی را بقتل می رساند»، قابل مشاهده در: http://www.padmaz.org

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.