1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست خارجی
  4. >
  5. مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی
  6. >
  7. امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی

نوع مطلب: مرور سیاست

14 بهمن 1396 ساعت 10:22 شماره مسلسل: 3300473

معمای حمایت روسیه از عملیات تهاجمی ترکیه در عفرین

معمای حمایت روسیه از عملیات تهاجمی ترکیه در عفرین

آنچه اهمیت نبرد عفرین را دوچندان کرده، موضع حمایت‌جویانه مسکو از اقدام اخیر آنکارا است. هم‌اکنون این پرسش در بین ناظران منطقه‌ای مطرح است که مردان کرملین با چه هدفی چشمشان را به اقدام تهاجمی ترکیه بسته‌اند و زمینه را برای ورود بیشتر ترکیه به خاک سوریه هموارتر کردند.

پس از ماه‌ها کش‌وقوس و جنگ لفظی میان مقامات آنکارا با رهبران ارشد دموکرات‌های خلق سوریه، سرانجام ارتش ترکیه در عملیاتی تحت عنوان شاخه زیتون وارد شهر مرزی عفرین شدند. حضور فعال نظامی ترکیه در بحران سوریه در شرایطی که این کشور وارد دوران پساداعش شده و از سوی دیگر طیف متنوعی از نیروهای خارجی مشغول عملیات هستند، بسیار اهمیت دارد. در رابطه با دلایل اقدام ترکیه باید گفت که برای آنکارا هدف اصلی، کنترل جریان‌های مبارزه‌جوی کرد است. از دید دولتمردان ترکیه واحدهای خلق مردمی شاخه‌ای از گروه افراط جوی پ.ک.ک است و هرگونه تلاش این گروه برای کسب قلمرو و فتوحات بیشتر مساوی با گسترش دامنه عملیات پ.ک. جهت انجام عملیات‌های نظامی علیه ارتش ترکیه است. با عطف به این امر رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهوری ترکیه در اظهاراتی شبه‌نظامیان کرد را خطرناک‌تر از داعشی‌ها بر نظم و امنیت منطقه‌ای دانست و نابودی این جریان‌ها را هدف نهایی دولت ترکیه در بحران سوریه اعلام کرد. رهبران آنکارا برای عملیاتی کردن راهبردشان حمایت و همراهی گروه ارتش آزاد سوریه را در اختیار دارند. در عملیات اخیر هم حدود 10 هزار نیروی ارتش آزاد و دیگر جریان‌های حامی ترکیه، ارتش این کشور را در شهر عفرین همراهی کرده‌اند.

در عملیات اخیر، 10 هزار نیروی ارتش آزاد سوریه، نیروهای ترکیه را در شهر عفرین همراهی کرده‌اند.

در این بین آنچه که اهمیت این نبرد را دوچندان کرده، موضع حمایت‌جویانه مسکو از اقدام اخیر آنکارا است. هم‌اکنون این پرسش در بین ناظران منطقه‌ای مطرح است که مردان کرملین با چه هدفی چشمشان را به اقدام تهاجمی ترکیه بسته‌اند و زمینه را برای ورود بیشتر ترکیه به خاک سوریه هموارتر کردند. قابل ذکر است که عملیات شاخه زیتون قبل از آغاز به اطلاع طرفین روسی رسیده بود و نیروهای حاضر روسیه از منطقه عملیات خارج شده بودند. در خصوص چرایی چراغ سبز روسیه به عملیات تهاجمی ترکیه دو دیدگاه مطرح است. نخست باید به تلاش این کشور برای به هم ریختن آرایش کشورهای غربی و به خصوص اهداف آمریکا در سوریه اشاره کرد. سوریه مهم‌ترین متحد خاورمیانه‌ای روسیه است و این کشور از تمامی ابزارهای ممکن برای حفظ دولت مرکزی سوریه بهره گرفته است. بنا به گزارش‌ها تاکنون حدود ده قطعنامه ضد سوری شورای امنیت با وتوی روسیه مواجه شده است. در زمین منازعه هم روسیه با ورود هوایی به بحران سوریه مانع از پیشروی گروه‌های مخالف به پایگاه‌های ارتش سوریه در حومه دمشق شد. مجموع این اقدامات منجر به تثبیت اوضاع سیاسی و نظامی دولت اسد در برابر طیفی از مخالفان میانه‌رو تروریست‌ها شد.

هم‌اکنون نیز دولت روسیه با اعلام اتمام مأموریت نظامی‌ در سوریه، پایان حضور رسمی نظامی‌شان را کلید زده‌اند. روس‌ها که پیشگام در خروج از فضای سرزمینی سوریه شدند، متقابلاً از دیگر قدرت‌های حاضر در سوریه نیز انتظار ترک نیروهایشان را دارند. بی‌گمان مقصود و مخاطب اصلی روسیه، واشنگتن است که هم‌اکنون در شهرهایی همچون الحسکه، منبج و دیگر مناطق کردنشین سوریه حضور و نفوذ جدی دارد. قابل ذکر است که دولت امریکا با هدف کنترل بیشتر اوضاع و تلاش برای جایگزینی یک نظام سیاسی مطلوب در سوریه به تداوم حضور نظامی خود در سوریه می‌اندیشد. این امر نگرانی‌ها را در کاخ کرملین از آینده حضور آمریکا در منطقه بیشتر کرده است. در همین راستا روس‌ها دست به یک سیاست تفرقه‌اندازانه زده‌اند. افزایش تقابل میان ترکیه با آمریکا می‌تواند زمینه‌ای برای عملیاتی یافتن راهبرد روسیه در سوریه شود. ترکیه مدت‌هاست که بر سر تجهیز کردها و مشارکت دادن این گروه در مبارزه با داعش با متحدان غربی‌اش دچار اختلاف شده است. از دید آمریکا کردها مؤثرترین گزینه در مبارزه با داعش و تروریست‌های تکفیری است. این در حالی است که ترکیه این گروه را سازمانی تروریستی که در تلاش برای بی‌ثبات‌سازی مرزهای منطقه است؛ در نظر می‌گیرد. با عطف به این امر مقامات آنکارا ابایی از رویارویی مستقیم نظامی با جریان‌های کردی ندارند و هیچ خط قرمزی را برای خود در این پروسه قائل نیستند. طبیعی است که تداوم این روند می‌تواند احتمال برخوردهای نظامی میان ارتش ترکیه با نیروهای مستقر نظامی آمریکا در کانتون‌های کردی را فراهم سازد.

نگرانی‌ها نسبت به این امر زمانی بیشتر شد که رجب طیب اردوغان از مقصد بعدی عملیات ترکیه، شهر منبج خبر داد و اعلام کرد که به‌زودی این منطقه را نیز از حضور جریان‌های تروریستی پاک‌سازی خواهد کرد. این اتفاق در حالی صورت می‌گیرد که شهر منبج در صد کیلومتری شرق عفرین محل اصلی حضور نیروهای آمریکایی است. بنا به آخرین گزارش‌ها، حدود 2 هزار نیروی آمریکایی در سوریه مشغول ارائه کمک‌های لجستیکی و مشاوره‌ای به ائتلاف دموکراتیک سوریه است. بدین رو با ورود ترکیه به منبج، تنش میان آنکارا و واشنگتن اجتناب‌ناپذیر خواهد بود و این امر می‌تواند ضربه بزرگ برای برنامه‌های نظامی و سیاسی آمریکا در سوریه وارد سازد.(1)

در همین راستا مولود چاووش اغلو وزیر خارجه ترکیه در گفت‌وگو با همتای آمریکایی‌اش ضمن تائید احتمال حمله قریب‌الوقوع ارتش ترکیه به شهر منبج اعلام کرد که تروریست‌ها در حال گشودن آتش به روی غیرنظامیان در شهر منبج هستند درصورتی‌که نیروهای مستقر آمریکایی اقدامی در مقابله با این گروه‌ها انجام ندهند، آن موقع ارتش ترکیه آماده انجام عملیات ضربتی است. بدین رو با افزایش تنش میان آنکارا و واشنگتن، روس‌ها با اختیار عمل بیشتری برنامه‌های خود را در سوریه عملیاتی خواهند کرد.

سرگئی شویگو وزیر دفاع روسیه در اظهاراتی گفت که عملیات ترکیه نقشه و برنامه پساداعش آمریکا در سوریه را مختل می‌سازد. (2) روسیه در تلاش هستند که اقدامات آمریکا در سوریه را در تقابل با صلح و امنیت سوریه جلوه دهند به این شکل که در شرایطی که واحدهای خلق مردمی در جبهه مبارزه با داعش قرار ندارد؛ ارائه سلاح به این گروه می‌تواند بر آتش منازعات در سوریه بیفزاید.

حدود 2 هزار نیروی آمریکایی در سوریه مشغول ارائه کمک‌های لجستیکی و مشاوره‌ای به ائتلاف دموکراتیک سوریه است.

جالب اینجاست که روسیه پیش‌تر از کردها خواسته بود که شهر عفرین را در اختیار ارتش سوریه قرار دهند. الدارخلیل از اعضای بلندپایه جنبش دموکراتیک کردها از پیشنهاد روسیه مبنی بر واگذاری کنترل عفرین به ارتش سوریه در ازای دریافت حمایت‌های بیشتر و تأمین امنیت کانتون کردی خبر داد. مصطفی نوبهار نماینده روابط خارجی کمیته ائتلاف دموکراتیک بعد از دیدار با نمایندگان دولت سوریه تحت نظارت روس‌ها در پایگاه هوایی خمیمیم با رد هرگونه تسلیم شهر عفرین به ترکیه اعلام کرده که واحدهای خلق مردمی کرد در حراست از مردمان خود مصمم است و این فرصت را به قصابان ترکیه و ارتش سوریه در نابود مردم منطقه نمی‌دهد.نیروهای موسوم به ائتلاف دموکراتیک همچنین طی بیانیه‌ای اعلام کرده‌اند که به‌زودی ترکیه تاوان حضور خود را در سوریه پرداخت خواهد کرد.(3)

نکته دیگر در خصوص دلایل حمایت روسیه از ترکیه باید به رویکرد کلی این کشور نسبت به بحران سوریه اشاره کرد. برای روسیه اولویت اصلی حفظ بشار اسد و تمامیت ارضی سوریه است. از دید دولتمردان روسیه، با گذشت هر چه بیشتر تحولات در سوریه، موضع رهبران ترکیه نیز به سمت حفظ اسد و ثبات در سوریه متمایل یافته است. با وجود اینکه اردوغان در موضع‌گیری‌های مختلف کماکان بشار اسد رئیس‌جمهوری ترکیه را هدف انتقادات خود قرار می‌دهد؛ اما دیگر کمتر نشانی از جدیت و تمایل باطن رهبران این کشور به حذف اسد از قدرت دیده می‌شود. حضور سه و نیم میلیون پناهنده سوری در شهرهای ترکیه و از سوی دیگر افزایش تحرکات تروریستی در شهرهای مرزی این کشور، مردان عدالت و توسعه را به این باور رسانده که چاره‌ای جزء کنار آمدن با واقعیت تحولات سوریه و پذیرش اسد در دایره قدرت سوریه ندارند. پیدایی این امر روس‌ها را به همکاری نزدیک‌تر با ترکیه سوق داده است.

منابع

1-http://www.aljazeera.com/news/2018/01/concerns-turkey-military-confrontation-syria-180124203652700.html

2-https://www.nytimes.com/2018/01/23/world/middleeast/us-nato-turkey-afrin-manbij.html

3-https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/01/russia-role-turkey-incursion-syria-afrin.html

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

مطالب مرتبط

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.