1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست داخلی

نوع مطلب: خلاصه سیاستی

17 خرداد 1394 ساعت 23:03 شماره مسلسل: 4400108

راهبردهای مقاوم‌سازی امنیت ملی ج. ا. ا. در برابر «ایران هراسی»

راهبردهای مقاوم‌سازی امنیت ملی ج. ا. ا. در برابر «ایران هراسی»

با پیروزی جمهوری اسلامی ایران و سقوط رژیمی که توسط نیکسون ژاندارم منطقه خوانده‌شده بود، سیاست‌های آمریکایی در خاورمیانه با موانع سختی برخورد کرد و باعث شد آمریکا هیچ‌گاه نتواند تغییرات ایجادشده در عرصه‌ى سیاسی و اجتماعی ایران را بپذیرد. آمریکا از همان روزهای نخست پیروزی انقلاب، تحت عناوین مختلف مقابله با ایران را آغاز کرد. این مقابله در ابتدا به‌صورت گزینه‌های نظامی و حمایت از کودتاهای داخلی مطرح بود که پس از ناکامی های مکرر، استفاده از گزینه‌های «جنگ روانی» و «عملیات نفوذ استراتژیک» پیش روی آنان قرار گرفت. <br/>القای هراس از ایران یا همان استراتژی «ایران هراسی» از سال‌های ابتدایی وقوع انقلاب اسلامی و شکل‌گیری نظام جمهوری اسلامی ایران، به‌عنوان یک پروژه به اشکال مختلف موردتوجه قرار گرفت و ابزارهای رسانه‌ای و حتی آکادمیک را به استخدام خود درآورد. این پروژه که برنامه‌ی راهبردی ایالات‌متحده و هم پیمانان آن را تشکیل می‌دهد، ابعاد گوناگونی دارد و هدف اصلی آن در مرتبه‌ی اول، کشورهای همسایه‌ی ایران و در مرتبه‌ی دوم تمام دنیاست. (بشیر و همکاران، 1390: 55).<br/>


بیان مسئله

با پیروزی جمهوری اسلامی ایران و سقوط رژیمی که توسط نیکسون ژاندارم منطقه خوانده‌شده بود، سیاست‌های آمریکایی در خاورمیانه با موانع سختی برخورد کرد و باعث شد آمریکا هیچ‌گاه نتواند تغییرات ایجادشده در عرصه‌ى سیاسی و اجتماعی ایران را بپذیرد. آمریکا از همان روزهای نخست پیروزی انقلاب، تحت عناوین مختلف مقابله با ایران را آغاز کرد. این مقابله در ابتدا به‌صورت گزینه­‌های نظامی و حمایت از کودتاهای داخلی مطرح بود که پس از ناکامی­‌های مکرر، استفاده از گزینه­‌های «جنگ روانی» و «عملیات نفوذ استراتژیک» پیش‌روی آنان قرار گرفت.

القای هراس از ایران یا همان استراتژی «ایران‌هراسی» از سال‌های ابتدایی وقوع انقلاب اسلامی و شکل‌گیری نظام جمهوری اسلامی ایران، به‌عنوان یک پروژه به اشکال مختلف موردتوجه قرار گرفت و ابزارهای رسانه‌ای و حتی آکادمیک را به استخدام خود درآورد. این پروژه که برنامه­‌ی راهبردی ایالات‌متحده­ و هم­‌پیمانان آن را تشکیل می­‌دهد، ابعاد گوناگونی دارد و هدف اصلی آن در مرتبه­‌ی اول، کشورهای همسایه­‌ی ایران و در مرتبه­‌ی دوم تمام دنیاست. (بشیر و همکاران، 1390: 55).

علل ایران‌هراسی

پیروزی انقلاب اسلامی، حکومت اسلامی- ایرانی را در کانون توجهات جهان اسلام قرار داد و این امر منجر به افزایش تأثیرگذاری ایران به عنوان بازیگری فعال در مناسبات خاورمیانه­ی عربی و جنوب غرب آسیا شد. و با دعوت از کشورهای جهان به استکبارستیزی، ظلم‌ستیزی و مقاومت در برابر شکل­بندی­های «امنیت منطقه­ای آمریکامحور»، عملاً منافع آمریکا به چالش کشیده شد (متقی، 1387: 210-211).

ایران با طرد سیاست‌های رژیم پهلوی، خواستار استقلال همه‌جانبه‌ی ایران و هژمونی منطقه­‌ای بود که تمایلی به حضور عوامل بیگانه ندارد. به اعتقاد جیمز بیل، همین مسئله منجر به طراحی استراتژی «ایران هراسی» شد. وی بیان می‌دارد: «آمریکا سعی دارد تا از ظهور هژمونی استقلال‌طلب منطقه‌ای جلوگیری کند. هرچه رفتار آن‌ها مستقل‌تر باشد، آمریکا فشار بیشتری بر آن‌ها اعمال می­‌کند. همچنین هرچه جهان‌بینی هژمونی جهانی (یعنی آمریکا) و هژمونی منطقه‌ای متفاوت‌تر باشد، تنش‌های سیاسی گسترده‌تری میان آن‌ها به وجود می‌آید (بیل، در: ایزدی و همکاران، 1392: 73).

نگرانی آمریکا از ایدئولوژی گسترش یابنده جمهوری اسلامی‌ایران که تحت عنوان «صدور انقلاب» پیگیری می­‌شود و از طرف دیگر افزایش قدرت نفوذ ایران در کشورهای خاورمیانه منجر به طراحی پروژه «ایران‌هراسی» شده است.

محورهای «ایران‌هراسی»

محور‌های ایران هراسی و جنگ روانی رسانه‌های غربی علیه ایران را به‌طورکلی می‌توان در هفت محور خلاصه کرد که عبارت‌اند از:

1. القای دسترسی به سلاح‌های هسته‌ای؛ 2. حمایت ایران از تروریسم؛ 3. القای مخالفت ایران با صلح و ثبات منطقه‌ای؛ 5. اجرای احکام خشونت­‌آمیز در نظام سیاسیِ ایران؛ 6. القای تهاجمی بودن فناوری‌های دفاعی ایران؛ 4. دخالت جمهوری اسلامی‌ایران در امور کشورها ؛ 7. حقوق بشر: ایران کشوری ضد دموکراسی و علیه حقوق زنان.

بهره‌برداری آمریکا و هم‌پیمانان آن از «ایران‌هراسی»

در استراتژی «ایران‌هراسی»، دولت‌های غربی به‌ویژه آمریکا بهره­‌های خاصی می­‌برند. که می­‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

1. تحریک کشورهای عربی ازجمله عربستان برای خرید تسلیحات دفاعی؛

2. جایگزین کردن ایران هراسی به‌جای اسرائیل هراسی برای اعراب و تشکیل اتحادیه‌های مختلف عربی برای مقابله با ایران؛

3. همکاری اعراب با اسرائیل به عنوان «دشمنِ دشمنِ من» علیه ایران؛

4. لیبرالیسم پس از فروپاشی بلوک شرق نیازمند ایدئولوژی دشمنی بود تا بتواند ملت‌های جوامع غرب را در جبهه‌ای متحد نگهدارد. با اجرای پروژه «ایران‌هراسی»، «اسلام» به‌جای «مارکسیسم» و «جمهوری اسلامی ایران» به­‌جای «شوروی» قرار می­گیرد تا بتواند انسجام را در جبهه لیبرالیسم حفظ کند.

5. توجیه حضور نظامی آمریکا در کشورهای منطقه جهت مقابله با ایران؛

ایران‌هراسی از طریق رسانه‌­ها

طرفداران پروژه «ایران‌هراسی» از ابزارهای خبری و همچنین سینمایی برای پیاده کردن استراتژی خود بهره می‌برند. برای مثال می­‌توان به تأمین هزینه­‌های رسانه­‌های خبری مانند بی­‌بی­‌سی فارسی، رادیو فردا و... اشاره کرد که جهت نسبت دادن محورهای ایران‌هراسی به جمهوری اسلامی ایران فعالیت می­‌کنند.

سینمای هالیوود نیز به‌نوبه‌ی خود رسالت «اسلام هراسی» و «ایران‌هراسی» را بر دوش گرفته است و با ساخت فیلم‌های «300»، «300: ظهور یک امپراطوری»، «اسکندر»، «بین‌المللی»، «کشتی‌گیر»، «آرگو»، «پلیس آهنین، «تبدیل شوندگان 3: سیاهی ماه»، «صلح‌جو»، «غیرقابل­‌تصور» و... توانسته است از طریق دیپلماسی عمومی بر گستره­‌ی این استراتژی دامن بزند. در ادامه برای معرفی نحوه­‌ی تأثیرگذاری بر مخاطب به بررسی چهار فیلم سینمایی می‌پردازیم:

1. فیلم «300» و «300: ظهور یک امپراطوری»: این دو فیلم که روایت­گر جنگ­های یونان و ایران در دوران پادشاهی خشایار شاه می­باشد، ایرانیان را قومی خشن و خودبرتربین معرفی می­کند که برخلاف یونانیان، برای حقوق زنان ارزشی قائل نیستند. از جمله سکانس­های فیلم «300: ظهور یک امپراطوری» بسته بودن راه مذاکره با ایرانیان برای صلح است و تنها راه حل را جنگ با آنان معرفی می­کند.

2. فیلم «تبدیل‌شوندگان 3: سیاهی ماه»: در این فیلم، بازیگر نقش «سم» به مبارزه با آشوبگران جهان می­‌پردازد. یکی از این مبارزات علیه تأسیسات هسته­‌ای ایران می­‌باشد. ترانسفورمرها که ابر سربازهای آمریکایی می­باشند، برای دفع خطر اتمی ایران، وارد عمل می­‌شوند و به اقدام نظامی علیه تأسیسات هسته‌­ای ایران مبادرت می­ورزند. توضیحات ترانسفورمرها پیرامون نبرد خود علیه تأسیسات هسته‌ای ایران این‌گونه طراحی شده است: «... ما با هم‌پیمانانمان همکاری می‌کنیم تا درگیری و تنش‌های انسان را رفع کنیم و از صدمه زدن بشریت به خودش جلوگیری کنیم» و سپس حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران آغاز می‌شود.

3. فیلم «کشتی‌گیر»: شرح مبارزه میان فرد آمریکایی و یک ایرانی به نام «آیت‌الله» می­‌باشد که در آن، فرد ایرانی به‌عنوان شخصیتی خشونت‌طلب، غیرپایبند به قوانین و غیرقابل‌اعتماد معرفی می­‌شود. در این فیلم، کشتی‌گیرِ آمریکایی پرچم ایران را می­‌شکند و به دنبال آن، بر «آیت‌الله» پیروز می­‌شود.

4. فیلم «بین‌المللی»: این فیلمِ جاسوسی جنایی به فساد بانکی چندملیتی اختصاص دارد که زمینه­­‌ی خرید موشک‌های ویژه‌ای را برای ایران فراهم آورده است. در این فیلم، خرید موشک‌ها باواسطه‌ی یک تُرک، و به‌منظور حمله به اسرائیل تهیه می­‌شود.

پیامدهای ایران‌هراسی

ترس از انقلاب اسلامی ایران و رادیکال دانستن آن منجر به مقاومت در برابر صدور انقلاب، شکل‌گیری ائتلاف­های منطقه­ای و فرا منطقه‌ای علیه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران می‌شود. با توجه به این مسئله­ نباید نسبت به استراتژی «ایران‌هراسی» منفعلانه برخورد کرد؛ از این رو ج. ا. ا. جهت مقابله با پیامدهای ایران‌هراسی، دو راهبرد کلی را پیش رو دارد که عبارت است از: 1. دیپلماسی عمومی دفاعی؛ 2. دیپلماسی عمومی تهاجمی؛ که بایستی به طور همزمان پیگیری شود.

راهکارهای مقابله با ایران‌هراسی

در ادامه جهت مقابله با اهداف ایران‌هراسی و مقاوم­‌سازی امنیت ملی ج. ا. ا. در برابر آن، 10 راهکار پیشنهاد می­شود:

1. گسترش رسانه­‌های انگلیسی­‌ زبان اعم از وب‌سایت، رادیو، شبکه­‌های ماهواره­‌ای که تأمین­‌کننده­‌ی منافع ج. ا. ا. باشد: این راهبرد منجر به انتشار مواضع جمهوری اسلامی ایران به‌دور از تحریف و تفاسیر مغرضانه می­‌شود. به نظر می­‌رسد این راهبرد، بستری برای هر دو دیپلماسی دفاعی و تهاجمی است.

2. رصد روزانه­‌ی هجمه­‌های خبری و همچنین فیلم‌های سینمایی، جهت خنثی‌سازی تهاجمات؛

3. ایجاد اتحاد در جبهه­‌ی کشورهای منطقه­‌ی خاورمیانه و جنوب ِغرب آسیا از طریق شناسایی منافع مشترک و اتخاذ مواضع مشترک و همچنین تشکیل ائتلاف‌ جهت گسترش فضای همکاری؛

4. تأکید بر وحدت اسلامی؛ از طریق توجه به نقاط مشترک، توجه به دشمنان مشترک و تهدید آنان، برگزاری نشست­‌های علمی مشترک و اتخاذ مواضع مشترک در مقابل جریانات تکفیری؛

5. آشنایی با معارف اسلامی از طریق منابع اصیل: آشنا کردن جهانیان با مفاهیم حقیقی جهاد، حقوق زن، علم و دانش و... با بهره­‌گیری از قرآن. اجرای این راهبرد موجب می­‌شود که انحرافات گروه‌های تکفیری همچون داعش از اسلام آشکار شود و کج‌فهمی‌های آنان به وجهه­‌ی اسلام آسیب نزند.

6. کشف معضلات سیاسی، حقوقی، اقتصادی و اجتماعی دولت­‌های غربی که مورد اعتراض ملت­‌های آنان واقع‌شده‌ است و ارائه­‌ی راهکارهای بهره گرفته‌ شده از اسلام و یا الگوی جمهوری اسلامی ایران.

7. آگاهی­‌سازی گسترده نسبت به تفاوت­‌های اندیشه­‌ی شیعی و وهابی؛

8. ارائه­‌ی الگوی مردم‌سالاری دینی به جهانیان و بررسی شباهت‌ها، تفاوت‌ها و مزیت­‌ها نسبت به دموکراسی غربی؛

9. تمایز دادن دو جبهه­­‌ی ایران، حزب‌الله و جهاد اسلامی و جبهه‌ی داعش، القاعده و سایر گروه‌های تروریستی؛

10. تفاوت قائل شدن میان استکبارستیزی فرهنگی و سیاسی غرب، با نابودسازی نظامی و تهاجمی؛


منابع

ایزدی، فؤاد؛ مهربانی فر، حسین؛ چابکی، رامین؛ متین جاوید، مهدی (1392)؛ «ایران‌هراسی در آمریکا: بازنمایی شرق‌شناسانه از برنامه هسته­‌ای ایران در مستند ایرانیوم»، مطالعات انقلاب اسلامی، شماره 35، زمستان.

بشیر، حسین؛ چابکی، رامین؛ مهربانی­‌فر، حسین (1392)؛ «بیداری اسلامی و ایران‌هراسی تحلیل گفتمان مطبوعات غربی»، رسانه، شماره 84، بهار و تابستان.

متقی، ابراهیم (1387)؛ «بررسی الگو و فرایند تقابل‌گرایی آمریکا علیه ایران در سال­‌های 2008-1979»، فصلنامه راهبرد، شماره 47، تابستان.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.