1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست داخلی
  4. >
  5. احزاب سیاسی
  6. >
  7. توسعه نهادی تحزب

نوع مطلب: خلاصه سیاستی

16 خرداد 1396 ساعت 23:27 شماره مسلسل: 4400325

انتخابات ایران: واقعیت‌ها و انتظارات پیش رو

انتخابات ایران: واقعیت‌ها و انتظارات پیش رو

نبودِ فاصله زمانی مناسب برای تبلیغ و معرفی نامزدها، پیامدی جز شعاری‌شدن انتخابات ازسوی نامزدها نخواهد داشت. قاعده‌مندی و رفتار سازمانی و حزبی به تشریک مساعی تمامی جریان‌های سیاسی نیاز دارد. در صورت پایبندی افراد و گروه‌ها به سیتسم حزبی، جامعه نیز در انتخاب‌های سیاسی خود محاسبه‌شده‌تر عمل خواهد کرد.

برگزاری انتخابات در عصر جدید جهانی به واقعیتی غیرقابل‌انکار تبدیل شده است. امروزه عموم کشورهای داعیه‌دارِ دموکراسی، از انتخابات به‌عنوان ابزاری برای چرخش نخبگان خود استفاده می‌کنند. جمهوری اسلامی ایران نیز با اعتقاد به اصل حاکمیت مردم در تعیین سرنوشت سیاسی و اجتماعی خود، سازوکارهای قانونیِ خاصی را برای اجرای انتخابات با هدف تقویتِ تعامل دولت و ملت پیش‌بینی کرده است. در مدل جمهوری اسلامی ایران، مردم مستقیم و بی‌واسطه به انتخاب اعضای دو قوه مهمِ مقننه و مجریه می‌پردازد. این دربرابرِ الگوی برخی کشورهایی است که رئیس اجرایی دولت از درونِ پارلمان انتخاب می‌شود و یا اینکه مردم با انتخاب یک هیئت الیت در تعیین رئیس‌جمهوریِ خود سهیم هستند.

شخصیت‌های سیاسی بیش از آنکه به ارائه دیدگاه‌های خود در حل مشکلات اقتصادی و سیاسی کشور بپردارند. رویکرد تهاجمی و تخریبی برای جلب آرای مردم در پیش می‌گیرند.

قصد این نوشتار بررسی تفاوت نظام‌های انتخاباتی میان ایران با سایر کشورهای دنیا نیست بلکه در پی ریشه‌یابیِ کیفیت رقابت‌ها و نوع حضور نامزدها در صحنه قدرت است.

گفتنی است که در جوامع توسعه‌‌‌یافته شخصیت‌های مدعیِ قدرت، نخست ضمن تبیین مشکلات و چالش‌های کشورشان به ارائه برنامهها و راهکارهای موردنظر خود میپردازند و در مرحله دوم با قرارگرفتن در سکان قدرت، زیر ذره‌بینِ احزاب منتقد و رسانههای آزاد قرار میگیرند. این امر به عینیترین شکل ممکن در دموکراسیهای توسعه‌یافته غربی در حال اجراست.

در این کشورها گروههای مدعی قدرت یک بازه زمانی حداقل یک‌ساله را برای ارائه راهکارهای خود در نظر میگیرند. در این دوره زمانیِ مشخص، هرکدام از گروهها با برگزاری مناظره‌های متعدد و حضور در میان اقشار مختلف مردم به نقد جدی یکدیگر میپردازند. این امر باعث صیقل‌یافتن برنامهها و همچنین آگاهی بیشتر عموم مردم از نوع نگاه و رویکرد احزاب مدعی قدرت در فائق‌آمدن بر چالش‌ها میشود. بدین‌ترتیب وجود فاصله زمانیِ مناسب میان آغاز رقابت‌های انتخاباتی تا روز برگزاری انتخابات، به روشن‌شدن رویکردهای احزاب و امکان عملیاتی‌بودن آن‌ها کمک می‌کند. در این بین، رسانه‌های منتقد و آزاد، مدام با نقد و نظر جدی برنامه‌های نامزدها، ذهن و روان افکار عمومی را جهت انتخاب گزینه اصلح آماده می‌سازد.

شوربختانه در کشورمان صرفاً شاهد یک بازه زمانی نسبتاً کوتاه در تبلیغ و معرفی نامزد هستیم. در دوازدهمین انتخابات ریاست جمهوری نیز شورای محترم نگهبان به عطف به این امر، برای اولین‌بار لیست نهایی نامزدهای تأییدشده را یک هفته زودتر از موعد مقرر قانونی اعلام کرد. اعضای محترم شورای نگهبان با وقوف به اهمیت انتخابات ریاست جمهوری و لزوم اگاهی بیشتر مردم، بازه زمانی مدت تبلیغ نامزدها را بیشتر از دوره‌های گذشته تعیین کردند.

بی‌گمان، نبودِ فاصله زمانی مناسب برای تبلیغ و معرفی نامزدها، پیامدی جز شعاری‌شدن انتخابات ازسوی نامزدها نخواهد داشت. ازاین‌رو بیجهت نیست که شخصیتهای سیاسی بیش از آنکه به ارائه دیدگاه‌های خود در حل مشکلات اقتصادی و سیاسی کشور بپردارند. رویکرد تهاجمی و تخریبی برای جلب آرای مردم در پیش میگیرند. تبیین برنامه به زمان طولانی نیاز دارد. برای اجرای این مسئله نه زمان اختصاص‌یافته کافی است و نه اینکه فرهنگ و زمینه فکری برای عملیاتی‌کردن آن در کشورمان وجود دارد.

تأکید بر مسائل حساس در کمپین‌های انتخاباتی، مانع از شکل‌گیری برنامه‌محوری و به تبع آن حزب‌سالاری در کشورمان شده است

برگزاری سه دور مناظره آن هم با تعدد نامزدها و تعیین زمان کوتاه برای طرح پرسش و پاسخ، اجازه تشریح برنامه و مطرح‌کردن دیدگاه‌های اساسی را ازسوی نامزدها سلب کرده‌است. ازهمین‌رو نامزدها سعی می‌کنند از تریبونشان برای عرضه بیشتر خود به مردم بهره‌برداری کنند. نامزدها با پاک‌کردن صورت‌مسئله رقیب صرفاً به بیان نظرات خود می‌پردازند. نکته مهم دیگری که در این بین مطرح است اینکه برنامه محوری و صحبت‌کردن در مدارهای تعیین‌شده سیاسی و اجتماعی، چه‌بسا موجب کاهش اقبال عمومی به‌سوی نامزد موردنظر شود. ارائه برنامه و تعیین دستورالعمل برای حل مشکلات، اولاً زمینه نقد و چالش را ازسوی رقیب فراهم می‌سازد و ازطرف‌دیگر بن‌مایه‌های فکریِ فرد را نزد مردم برملا می‌سازد. ازهمین‌رو نامزدها سعی دارند ضمن عدم ورود به مسائل ریشه‌ای کشور، روی موضوعاتِ روز اقتصادی تمرکز کنند.

تجربه‌های گذشته نشان داده که ورود به موضوعات چالشی و حساس باعث اقبال بیشتر عموم مردم می‌شود. به تبع همین امر، نامزدها در مناظرهها و سخنرانیها سعی دارند با دست‌گذاشتن بر مسائل حساس و ضربه‌پذیر ، زمینه جلب آرای توده مردم را به خود جلب کنند. چنین امری به نوبه خود مانع از شکلگیری برنامه‌محوری و به تبع آن حزب‌سالاری در کشورمان شده است.

بنابراین ضروری است که با تقویت نظام حزبی، زمینه برای اجرای دقیق برنامهها و خواستههای مهم اقتصادی و سیاسی مردم هموار گردد. این مهم نیازمند همراهی همه جناحهای مهم قدرت در کشورمان است. قاعدهمندی و رفتار سازمانی و حزبی به تشریک مساعی تمامی جریانهای سیاسی نیاز دارد. در صورت پایبندی افراد و گروهها به سیتسم حزبی، جامعه نیز در انتخابهای سیاسی خود محاسبه‌شدهتر عمل خواهد کرد.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.