1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست محیط زیست
  4. >
  5. آب

نوع مطلب: مرور سیاست

9 خرداد 1396 ساعت 15:40 شماره مسلسل: 11۰۰323

«آب‌رسانی» و «برق‌رسانی» روستایی به‌مثابه دو شاخص ارزیابی پایبندی دولت‌ها به شعارهای اول انقلاب

کدام دولت پایبندتر بوده است؟

کدام دولت پایبندتر بوده است؟

امروز که قریب ۴۰ سال از پیروزی انقلاب اسلامی می‌گذرد و خدمات ارزنده فراوانی توسط دولت‌های مختلف در جهت توسعه و آبادانی روستاها انجام شده است، اما یکی از نقاط کلیدی و برجسته خدمات دولت‌های پس از انقلاب «برق‌رسانی» و «آب‌رسانی» به روستاها بوده است. اگر بخواهیم از این منظر نگاهی به کارنامه دولت‌های دوران تثبیت انقلاب به‌ویژه پس از جنگ تحمیلی بیندازیم بهتر می‌توان رویکرد این دولت‌ها را نسبت به صاحبان اصلی انقلاب (به تعبیر امام) مورد تحلیل قرار داد.

امام خمینی (ره) از اوان پیروزی انقلاب اسلامی همواره تأکید می‌کرد این انقلاب روی شانه طبقات محروم و مستضعف و پابرهنگان جامعه ایستاده، و روستاییان و عشایر، صاحبان اصلی انقلاب هستند.

دولت یازدهم با نفت ۳۰ تا ۴۰ دلاری توانست به بیش از ۵۲۰۰ روستای کشور آب‌رسانی کند یعنی نزدیک به ۱۱ برابر متوسط دولت‌های نهم و دهم.

امروز که قریب ۴۰ سال از پیروزی انقلاب اسلامی می‌گذرد و خدمات ارزنده فراوانی توسط دولت‌های مختلف در جهت توسعه و آبادانی روستاها انجام شده است. این خدمات هم در حوزه بهداشت و درمان بوده، و هم در زمینه توسعه راه‌های دسترسی و کشاورزی بوده است. اما یکی از نقاط کلیدی و برجسته خدمات دولت‌های پس از انقلاب «برق‌رسانی» و «آب‌رسانی» به روستاها بوده است؛ دو صنعتی که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان جزو «زیرساخت زیرساخت‌ها» بوده و بدون توجه به این دو نمی‌توان انتظار توسعه متوازن را در کشور داشت.

در واقع، تأمین آب و برق روستاها می‌تواند در توسعه و رونق اقتصادی و به حرکت درآوردن چرخ توسعه کشور بسیار مؤثر باشد. شاید به همین خاطر است که در همان اوایل پیروزی انقلاب، سازمان‌های آب و برق کشور مأموریت یافتند تا تلاش مضاعفی را در مناطق روستایی برای ایجاد توسعه این زیرساخت‌ها در کشور انجام دهند. خوشبختانه امروز این امر به جایی رسیده که مسئولان صنعت آب و برق کشور صحبت از برگزاری جشن آب‌رسانی به کلیه روستاهای بالای ۲۰ خانوار و برق‌رسانی به کلیه روستاهای بالای ۱۰ خانوار می‌کنند. بد نیست اشاره شود که در بحث آب‌رسانی روستایی و حتی برق‌رسانی به روستاها در میان دولت‌های مختلف پس از انقلاب تفاوت‌های محسوسی وجود دارد. تفاوتی که البته بخشی از آن ناشی از ضرورت و مشغولیت به تأمین تدارکات زمان جنگ بوده است. اما اگر بخواهیم از این منظر نگاهی به کارنامه دولت‌های دوران تثبیت انقلاب به‌ویژه پس از جنگ تحمیلی بیندازیم بهتر می‌توان رویکرد این دولت‌ها را نسبت به صاحبان اصلی انقلاب (به تعبیر امام) مورد تحلیل قرار داد.

لازم به یادآوری است که بر اساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن، جمعیت کشور تا پایان سال ۹۵ حدود ۷۹ میلیون و ۹۲۶ هزار نفر بوده که از این میزان ۲۰ میلیون و ۷۳۰ هزار نفر همچنان در روستاها زندگی می‌کنند. به‌عبارت‌دیگر بر اساس آخرین سرشماری می‌توان گفت که حدود ۲۵ درصد جمعیت کشور همچنان در روستاها زندگی می‌کنند. بنابراین با توجه به اینکه امنیت غذایی کشور در گرو تأمین رفاه بیشتر روستاییان و تداوم زندگی آنان در روستاهاست، امر آب‌رسانی و برق‌رسانی به روستاها می‌تواند از جایگاه ویژه‌ای برای ماندگاری آنان در روستاها و تأمین رفاه زندگی‌شان برخوردار باشد. حال سؤال این است که کدام دولت و با چه مستنداتی توانسته حامی رفاه روستاییان و تأمین امنیت غذایی کشور از منظر شاخص‌های آب‌رسانی و برق‌رسانی باشد؟

برای پاسخ بهتر به این سؤال بهتر است به آمارها و اظهارنظرهای مسئولان این حوزه رجوع کرد. قابل‌ذکر است که بر اساس صحبت‌های مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور تا قبل از روی کار آمدن دولت یازدهم به‌طور متوسط سالانه حدود ۱۲۰ هزار نفر از جمعیت روستایی کشور، از آب شرب لوله‌کشی سالم برخوردار می‌شدند. یعنی به‌طور مثال در ۸ سال حاکمیت دولت‌های نهم و دهم که با محوریت شعار «عدالت محوری» و «مهرورزی» به‌ویژه برای طبقات حاشیه‌نشین و فقیر جامعه روی کار آمده بود، حدود ۹۶۰ هزار نفر از جمعیت روستایی کشور از آب آشامیدنی سالم برخوردار شده‌اند.

این در حالی است که به گفته کارشناسان در این دوره درآمدهای نفتی ایران از مرز ۷۰۰ میلیارد دلار گذشت و برای هر بشکه نفت رکورد قیمت ۱۴۰ دلاری رقم خورد. درآمدی که به‌زعم کارشناسان اقتصادی با کل درآمد ایران در یک‌صد سال اخیر تا سال ۸۴ برابری می‌کرد. این در حالی است که بر اساس آمارها و اطلاعات ارائه‌شده دولت یازدهم با متوسط درآمد نفت ۳۰ تا ۴۰ دلاری برای هر بشکه نفت توانست در سه سال و نیم گذشته به بیش از ۵۲۰۰ روستای کشور با جمعیتی بالغ‌بر حدود ۴ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر آب‌رسانی روستایی انجام دهد: یعنی سالانه چیزی نزدیک به ۱۱ برابر متوسط سالانه آب‌رسانی روستایی در دولت‌های نهم و دهم.

همچنین بر اساس آمارهای اعلام‌شده ازنظر تعداد روستای آب‌رسانی شده در ۱۱ سال گذشته نیز باید گفت که در طول این سال‌ها به حدود ۷۳۷۸ روستای کشور آب‌رسانی شده که از این میزان سهم دوره ۸ ساله دولت‌های نهم و دهم حدود ۳۰ درصد بوده است و مابقی ۷۰ درصد در سه سال و نیم گذشته انجام شده است. امری که بخشی از آن مدیون پیگیری‌های دولت برای تخصیص حدود ۵۰۰ میلیون دلار از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی برای توسعه آب‌رسانی به روستاها بوده است.

در دولت اصلاحات سالانه به‌طور متوسط به ۱۵۰۰ روستای کشور برق‌رسانی شده است: یعنی حدود ۲٫۵ برابر کار سالانه دولت عدالت‌محور!

جالب اینکه آمار ذکرشده تا پایان سال ۹۵ بوده و ممکن است با توجه به اینکه تا پایان دوره ۴ ساله دولت تدبیر و امید هنوز چند ماهی باقی مانده، و امکان فرارفتن از این آمار همچنان وجود دارد. به‌طوری‌که وزیر نیرو اعلام کرده که تا پایان دولت یازدهم در مردادماه امیدوار است بیش از ۷۰۰ روستای دیگر کشور از نعمت آب لوله‌کشی برخوردار شوند. در واقع، با انجام این خدمات دولت یازدهم عملاً توانست تمام روستاهای بالای ۲۰ خانوار را به شبکه آب شرب سالم مجهز کند و ما در حال حاضر هیچ روستای بالای ۲۰ خانواری در کشور نداریم که از طریق تانکر و گالن به آن آب‌رسانی انجام شود.

همچنین در مورد آمار برق‌رسانی به روستاها نیز باید گفت که بر اساس آمارهای موجود از شرکت توانیر، در حال حاضر هیچ روستای بالای ۱۰ خانواری در کشور وجود ندارد که از نعمت نور و روشنایی برق برخوردار نباشد. در واقع بر اساس آمارهای موجود، در سه سال و نیم گذشته حدود ۲۲۰۰ روستای کشور با چراغ‌نفتی خداحافظی کردند و به شبکه برق سراسری وصل شدند.

اگر بخواهیم به‌طور مستندتری به عملکرد دولت‌های پس از جنگ ازنظر این شاخص بپردازیم باید اشاره کرد که بر اساس آمارهای موجود در ۴ دولت پس از جنگ تحمیلی (دوران تثبیت انقلاب) به بیش از ۳۰ هزار و ۷۰۰ روستای کشور برق‌رسانی شده است که از این میان سهم دولت سازندگی ۱۰ هزار و ۷۰۰ روستا، سهم دولت اصلاحات ۱۲ هزار و ۲۰۰ روستا، سهم دولت‌های نهم و دهم ۵ هزار و ۵۰۰ روستا و در نهایت سهم سه سال و نیم دولت یازدهم حدود ۲ هزار و ۲۰۰ روستا بوده است.

بر اساس این آمارها به‌طور متوسط سالانه به بیش از ۱۱۰۰ روستای کشور برق‌رسانی شده که از میان سهم دولت‌های هفتم و هشتم بیش از سایر دولت‌ها بوده است. جالب اینکه در دولت‌های نهم و دهم با وجود تأکید مکرر در این دوران بر «عدالت محوری» و «مهرورزی» به طبقات محروم جامعه، سالانه به‌طور متوسط فقط به ۶۸۰ روستای کشور برق‌رسانی شده است. مقایسه این آمار با آمار برق‌رسانی روستایی در دولت اصلاحات که شاید خیلی‌ها معتقد بودند اساساً دولت طبقه متوسط بوده و به دغدغه‌های طبقات پایین و محروم جامعه چندان توجهی نداشته، می‌تواند بسیار جالب باشد. به‌طوری‌که آمارها نشان می‌دهد که در دولت اصلاحات سالانه به‌طور متوسط به ۱۵۰۰ روستای کشور برق‌رسانی شده است: یعنی حدود ۲٫۵ برابر کار سالانه دولت عدالتمحور!

بد نیست اشاره شود بر اساس سرشماری سال ۹۵ میزان مهاجرت خانوارهای روستایی به مناطق شهری نسبت به سال‌های ۷۵، ۸۵ و ۹۰ به حدود نصف کاهش پیدا کرده است. گرچه آماری در دسترس نیست که بتوان بر اساس آن ثابت کرد که دلیل اصلی مهاجرت روستاییان در سال‌های گذشته ریشه در عدم دسترسی ساکنان روستا به آب آشامیدنی سالم و برق بوده است، اما می‌توان به‌جرئت گفت که این شاخص‌ها در تصمیم روستاییان مبنی بر مهاجرت یا عدم مهاجرت به شهرهای دور و نزدیک بسیار مؤثر بوده است. بنابراین به نظر می‌رسد بتوان با نگاهی کوتاه به شاخص «آب‌رسانی» و «برق‌رسانی» روستایی فهمید که کدام‌یک از دولت‌های پس از انقلاب به شعارهای دوره اول مبنی بر لزوم خدمت‌رسانی به طبقات پایین جامعه و روستانشینان پایبند بوده‌اند؟ به‌عبارت‌دیگر، کدام دولت‌ها به شعارهای خود بیشتر پایبند بوده و طبقات فقیر جامعه را ملعبه شعارهای صِرف پوپولیستی خود قرار نداده‌اند؟ و در نهایت کدام دولت‌ها بیشتر به مسئله امنیت ملی و غذایی کشور که روستانشینان در تأمین آن جایگاه ویژه‌ای دارند، اهمیت داده‌اند؟

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.