1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست اقتصادی

نوع مطلب: خلاصه سیاستی

14 بهمن 1393 ساعت 17:57 شماره مسلسل: 2200053

ارائه یک مدل اقتصادی پیشنهادی برای فروش سربازی

ارائه یک مدل اقتصادی پیشنهادی برای فروش سربازی

پیشنهاد دولت برای دریافت جریمه از مشمولین غایب، دوباره بحث فروش سربازی را در محافل رسانه‌ای زنده کرد. به این بهانه در این مقاله مختصر طرحی برای فروش سربازی متناسب با مبانی اقتصاد و نیازهای کشور ارائه می‌گردد. ضمن این‌که نگاهی کوتاه به برخی مطالعات و مقالات اقتصادی درباره سربازی اجباری خواهید داشت.



اشاره: پیشنهاد دولت برای دریافت جریمه از مشمولین غایب، دوباره بحث فروش سربازی را در محافل رسانه‌ای زنده کرد. به این بهانه در این مقاله مختصر طرحی برای فروش سربازی متناسب با مبانی اقتصاد و نیازهای کشور ارائه می‌گردد. ضمن این‌که نگاهی کوتاه به برخی مطالعات و مقالات اقتصادی درباره سربازی اجباری خواهید داشت.
علم اقتصاد و تفکر اقتصادی نقش بزرگی در پایان دادن به سربازی اجباری در کشورهای پیشرفته ایفا کرده است. دیوید هندرسون در مقاله خود در سال 2005 مرور جالبی بر «نقش اقتصاددانان در پایان خدمت وظیفه عمومی» در ایالات‌متحده دارد. اقتصاددانان بزرگی از حدود دهه 1960 میلادی به موضوع سربازی اجباری و ناکارآیی‌های آن پرداختند که ازجمله آن‌ها می‌توان به مقالات استوارت آلتمان (1969)، دیوید بردفورد (1968)، آلن فچر (1967)، آنتونی فیشر (1969) و‌هانسن و ویزبرود (1967) اشاره‌کرد. هندرسون در مقاله مروری خود همچنین به سخنرانی مهم فریدمن در سال 1966 در مخالفت با سربازی اشاره می‌کند و همچنین به کتابی که در سال 1968توسط عده‌ای از اقتصاددانان جوان منتشر‌شد با عنوان «چرا سربازی اجباری؟ پیشنهادی برای ارتش تماماً داوطلبانه». (فهرستی از مقالات اقتصادی منتخب و تأثیرگذار تا قبل از لغو سربازی اجباری در سال 1973 در پیوست 2 درج‌شده است). وی در پایان عنوان می‌کند که پس از لغو قانون وظیفه در ایالات‌‌متحده تا به امروز هرگاه کمی بحث در مورد برگرداندن این قانون شده‌است، اقتصاددانان در خط مقدم مبارزه با این مباحث بوده‌اند. امروز خود ارتش بیش از همه مخالف سرباز وظیفه است. این کاری بود که با همت اقتصاددانان صورت پذیرفت. بدین ترتیب علم اقتصاد با مبانی نظری و کارهای تجربی ثابت کرده‌است که سربازی اجباری غیر بهینه و بسیار پرهزینه‌است و عملاً مقرون‌به‌صرفه نیست درحالی‌که از طریق ارتش حرفه‌ای می‌توان با هزینه‌ای کمتر به همان اهداف دست یافت، بدون این‌که هزینه‌های اجتماعی زیادی نیز به جامعه تحمیل شود. به‌عنوان نمونه، اداره حسابداری عمومی آمریکا ( GAO) در سال 1988، اثرات برقراری مجدد خدمت سربازی اجباری را موردمطالعه قرارداد و به این نتیجه رسید که ارتشی مبتنی بر سربازگیری اجباری پرهزینه‌تر است. در سربازی اجباری، نیروهای بیشتری موردنیاز خواهد بود، زیرا سرباز‌های وظیفه نسبت به افرادی که داوطلب می‌شوند، دوره کوتاه‌تری در ارتش می‌مانند. بنابراین تعداد بیشتری از نیروها در اموری مانند آموزش، نظارت بر پرسنل کم‌تجربه و انتقال پرسنل درگیر خواهند بود. طبق برآورد صورت گرفته در گزارش کنگره امریکا (2007) این فعالیت‌ها، مبلغی بیش از چهار میلیارد دلار در سال به هزینه‌های دفاعی اضافه خواهند‌کرد.
هرچند سربازی اجباری در سال 1973 کاملاً در آمریکا منسوخ شد، اما در فواصل سال‌های قبل و بعدازاین تاریخ، مشابه بحث‌هایی که امروز در کشور ما در جریان‌است بحث‌های داغی در محافل سیاسی و علمی کشور آمریکا شکل‌گرفته‌بود. خوشبختانه تحقیقات کاربردی زیادی در آن مقطع در آمریکا انجام شد که به بررسی وضعیت در دو حالت سربازی اجباری و ارتش تمام حرفه‌ای می‌پرداخت و امروزه در دسترس ما قرار دارد. ازجمله بحث‌هایی که در آن مقطع وجود داشت این بود که با حذف سربازی اجباری، تمام فشار و تکیه ارتش بر طبقات فقیر و ضعیف جامعه وارد می‌شود و طبقات فقیر خواهند بود که از سر اجبار وارد ارتش حرفه‌ای می‌شوند. تحقیقات انجام‌شده در آن مقطع این موضوع را نشان نمی‌دهد. ازجمله در جدول پیوست (1) که برگرفته از بررسی انجام‌شده توسط ریچاردکوپر‌ است مشاهده می‌شود که تفاوت بسیار ناچیزی در مورد ورود افراد به خدمت نظامی در دو سیستم اجباری و داوطلبانه وجود دارد. به‌طور مثال این جدول نشان می‌دهد که میزان جوانانی که از پولدارترین طبقه جامعه (5% بالا) وارد ارتش می‌شوند در دو سیستم سربازی اجباری و داوطلبانه تفاوت چندانی ندارد. این موضوع برای سایر طبقات درآمدی جامعه و همچنین در مورد سفیدپوستان و سیاه‌پوستان نیز به‌وضوح قابل‌مشاهده است.
به‌طور خلاصه نتیجه گرفته‌ می‌شود که حذف سربازی اجباری و ایجاد ارتش تماماً داوطلبانه در آمریکا باعث تغییر در ترکیب نیروهای ارتش برحسب طبقات درآمدی خانوارها نشد.
بررسی‌های کاربردی انجام‌شده در همان مقطع نشان می‌داد که بازگشت به سیستم سربازی اجباری تنها باعث کاهش 300 میلیون دلار در هزینه نیروی انسانی ارتش آمریکا می‌شد که رقم بسیار ناچیزی محسوب‌می‌شد که معادل 0.2درصد (2 در هزار) بودجه دفاعی آمریکا را تشکیل‌می‌داد. درحالی‌که در همین بررسی‌ها میزان افزایش هزینه‌های آموزشی سربازان اجباری و برقراری سیستم‌های انتخاب و جلوگیری از فرار و تقلب و از این قبیل محاسبه نشده بود. این مقدار صرفه‌جویی اندک در قبال کاهش عظیم در هزینه‌های اجتماعی و افزایش رضایت اجتماعی شهروندان و افزایش بسیار قابل‌ملاحظه در کیفیت کار نیروهای نظامی واقعاً ناچیز است.
تجربیات سربازی در کشور خودمان نیز حاکی از این است که وضعیت فعلی سربازی هزینه‌های پیدا و پنهان زیادی را به جامعه تحمیل می‌کند که از آن جمله می‌توان به این موارد اشاره کرد:
ایجاد مشکلات معیشتی برای سربازان ، نارضایتی شدید در میان سربازان و مشمولین، بالا رفتن سن ازدواج، تقاضای کاذب برای ادامه تحصیلات ، ایجاد زمینه برای فساد و تقلب و نهایتاً ناکارآمدی و تخصیص غیر بهینه منابع.
مدل اقتصادی پیشنهادی
پیشنهاد مشخصی وجود دارد که هم با عدالت و هم با معیارهای کارآیی اقتصادی سازگار است، بدون اینکه هیچ‌گونه بار مالی برای دولت داشته‌باشد؛ بدین ترتیب که متناسب با هر مدرک تحصیلی، برای خدمت سربازی حقوقی تعیین شود که از حداقل حقوق پرداختی به کارکنان دولت یا حقوق معین‌شده در قانون کار کمتر نباشد. در مقابل هر فرد مشمول مجاز است یا گزینه انجام خدمت را انتخاب‌کند و حقوق متناسب را دریافت‌کند و یا اینکه با پرداخت همان مبلغ به‌صورت اقساط ماهانه یا یک‌جا از انجام خدمت معاف شود. بدین ترتیب بسیاری از جوانان جویای کار می‌توانند از این فرصت استفاده کنند و برای یک دوره زمانی در نیروهای نظامی مشغول به خدمت شوند. در مقابل کسانی که دارای توانایی شغلی در بازار کار هستند، با کسب درآمد و پرداخت مبلغ فوق می‌توانند از خدمت معاف شوند.
از طرفی نیروهای نظامی نیز از طریق منابع مالی جدیدی که به این طریق به دست می‌آورند می‌توانند تخصص‌های موردنیاز خود را به‌کارگیرند. این پیشنهاد با طرح ناعادلانه «فروش سربازی» که پیش‌تر اجرا شد و خاطرات تلخی را به‌جا‌گذارد تفاوت‌های بنیادی دارد. زیرا این طرح رضایت همه طرف‌های درگیر را تأمین می‌کند و درواقع یک باز توزیع درآمد و تخصیص بهینه منابع است. به‌این‌ترتیب منابع مالی از کسانی که گزینه دوم را انتخاب می‌کنند، دریافت و به کسانی که گزینه اول را انتخاب‌کرده‌اند پرداخت می‌شود. این سازوکار دارای این نکات مثبت است:
- با عدالت سازگارتر است.
- یک باز توزیع درآمد است.
- از این طریق یک امکان شغلی(هرچند موقت) برای افرادی که دارای شغل و درآمد مناسب نیستند، فراهم می‌شود تا در نیروهای مسلح مشغول به کار شوند. تعداد این‌گونه افراد(یعنی متقاضیان گزینه اول) نیز کم نیستند و شاهد این مدعا نیز صف‌های طویل متقاضیان استخدام در نیروهای نظامی است.
- هیچ‌گونه هزینه‌ای را بر بودجه دولت تحمیل نمی‌کند.
- با طبیعت انسان و انتخاب داوطلبانه سازگارتر است و اجبار و احساس تحقیر در کار نیست. زیرا هرکسی با بررسی وضعیت خود می‌تواند ببیند که کدام گزینه مطلوبیت بیشتری برای او ایجاد می‌کند.
- امکان استفاده بهینه از نیروها و امکانات و استفاده از تجهیزات و تکنولوژی‌های پیشرفته را به‌جای هدر‌دادن نیروی انسانی تسهیل می‌کند.
- مقدمه‌ای برای تشکیل یک ارتش و پلیس حرفه‌ای توانمند، مقتدر و آموزش‌دیده با بهترین امکانات می‌باشد.
سایر جنبه‌های مهم این طر ح
1.دوره آموزشی تنها مقطعی است که مفید ارزیابی می‌شود. این دوره را با غنی‌تر‌کردن و بهینه‌تر‌کردن می‌توان برای عموم جوانان اجرا کرد. طبق این طرح همه جوانان کشور با آموزش‌های نظامی لازم آشنا می‌شوند که این آموزش‌ها می‌تواند از طریق دوره‌های آموزشی کوتاه‌مدت در مراکز نظامی، دوره‌های آمادگی دفاعی در دوران تحصیل در مدرسه و پایگاه‌های بسیج صورت‌گیرد.
2. سربازی فقط به معنی واقعی‌اش و در مورد موارد نظامی باشد و انجام کارهای اداری و خدماتی حذف شود. کارهای خدماتی و اداری غیر حساس همانند ادارات دولتی برون‌سپاری شود تا با حداقل هزینه و با کاری‌ترین شکل انجام شود.
3. در مورد مناطق مرزی ترجیحاً از نیروهای داوطلب بومی استفاده شود. استفاده از نیروهای محلی دارای این مزایا است:
- اولاً موجب ایجاد اشتغال در سطح این مناطق می‌شود. حتی افرادی که قبلاً سربازی را انجام داده‌اند نیز می‌توانند در این طرح داوطلب شوند.
- ثانیاً نیروهای محلی با منطقه و اقلیم آن آشنایی بهتری دارند و از کارآیی بالاتری برخوردار خواهند بود. ضمن این‌که تماس با خانواده نیز سهل‌تر بوده و مشکلات دوری از خانواده را به همراه نخواهد داشت.
- در مقابل استفاده از نیروهای غیربومی آفات زیادی به همراه دارد: عدم آشنایی به منطقه و اقلیم آن، دوری از خانواده، عدم امکان اشتغال در شهر خود،‌ و ... . علاوه بر این بعضاً افراد بی‌انضباط و متخلف به‌عنوان مجازات به این مناطق اعزام می‌شوند که می‌تواند خطرناک باشد.
4. در مورد موقعیت‌های مشکل و سخت، پرداخت‌ها بیشتر و (خیلی بیشتر) باشد تا تقاضا به‌اندازه کافی باشد.
5. علاوه بر حقوق سربازان باید حس احترام، عزت و افتخار نیز در سربازان ایجاد گردد. لباس‌های زیبا و شکیل، برخورداری از خدمات رفاهی مانند سرویس، بهترین تغذیه، ورزش و دوره‌های حرفه‌ای ضروری‌است. وضعیت باید به‌گونه‌ای باشد که رشیدترین و قوی‌ترین جوانان برای سربازی باهم رقابت کنند و نیروهای ضعیف و بیمار، غیر متعهد یا سابقه‌دار حذف شوند.
6. برای شروع این طرح می‌توان با اجرای آزمایشی این طرح بر روی بخش کوچکی از جامعه سربازان (یعنی متأهلین) با مشکلات احتمالی آن آشنا شد و در آینده آن را به‌کل جامعه مشمولین تعمیم داد.
7. همه آنچه گفته‌شد در شرایط صلح و شرایط عادی کشور است. واضح است که در شرایط جنگی شرایط تغییر می‌کند.



منابع
CONGRESS OF THE UNITED STATES . 2007. “The All-Volunteer Military: Issues and Performance”-- CONGRESSIONAL BUDGET OFFICE
Henderson, 2005, " The Role of Economists in Ending the Draft" - Econ Journal Watch. Volume 2, Number 2,. August 2005, pp 362-376



پیوست 1. توزیع افراد ثبت نام کننده برای سربازی در دو حالت سربازی اجباری و ارتش تمام حرفه‌ای بر مبنای طبقه درآمدی خانوارها

پیوست 2. فهرست برخی مقالات اقتصادی در دوران سربازی اجباری آمریکا (قبل از سال 1973) که منجر به جایگزینی ارتش حرفه‌ای شد.
Altman, S. and A. Fechter (1967), The supply of military personnel in the absence of a draft, American Economic Review 57(2): 19-31.
Altman, S. and R. Barro (1971), Officer supply – the impact of pay, the draft, and the Vietnam war, American Economic Review 61(4): 649-664.
Frieman, M. (1962), Capitalism and Freedom (Chicago: University of Chicago Press) 36.
riedman, M. (1967) "Why Not a Volunteer Army?" in: Tax, S., ed., The Draft (Chicago:University of Chicago Press) 200-207.
Hansen, W. L. and B. A. Weisbrod (1967), Economics of a military draft, Quarterly Journal of Economics 81(3): 395-421.
Miller, J. (1968). Why the Draft? The Case for a Volunteer Army. Baltimore: Penguin Books.
Moore, Albert B. 1924. Conscription and Conflict in the Confederacy. New York: Hillary House.
Oi, W. (1967) The costs and implications of an all-volunteer force. In The Draft, edited by Sol Tax. Chicago: University of Chicago Press, 221-251.
Oi, W. (1967) The economic cost of the draft. American Economic Review. 57(2), 39-62.
Report of the President's Commission on an All-Volunteer Armed Force. 1970. London: Macmillan.
Tollison, R. (1972) The political economy of the military draft, in J. Buchanan and R. Tollison (eds), Theory of Public Choice: Political Applications of Economics (Ann Arbor, MI: University of Michigan Press), p. 302-316. [reprinted from Public Choice, September 1970.]
Wagner, R. (1972), Conscription, voluntary service, and democratic fiscal choice, in J. Buchanan and R. Tollison (eds), Theory of Public Choice: Political Applications of Economics (Ann Arbor, MI: University of Michigan Press), p. 136-152.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.