1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست اقتصادی
  4. >
  5. كشاورزی
  6. >
  7. زراعت

نوع مطلب: خلاصه سیاستی

5 بهمن 1393 ساعت 16:44 شماره مسلسل: 2200048

کاشت فرا سرزمینی؛ راه‌حلی برای تولید گندم ایرانی

کاشت فرا سرزمینی؛ راه‌حلی برای تولید گندم ایرانی

هم‌اکنون در سال‌های پرآب تولید گندم ایران به حدود 15میلیون تن و در سال‌های کم آب‌تر حتی به حدود 10میلیون تن می‌رسد. میزان واردات هم از حدود 3میلیون تن تا 6میلیون تن متغیر است. تنها در سال‌های آخر دولت خاتمی بود که واردات گندم تقریباً به نزدیک صفر رسید و دولت آن را دستاورد بزرگی نامید و برایش جشن گرفت. هنوز که هنوز است هم باافتخار از خودکفایی گندم یاد‌ می‌شود. درحالی‌که یکی از بزرگ‌ترین آسیب‌ها به اقتصاد کشاورزی ایران را برنامه خودکفایی گندم به بار آورد. دولت روحانی باید با عبور از کلیشه خودکفایی گندم به راه‌حلی دیگر بیندیشد. راه‌حلی که با حفظ منابع آبی کشور، امنیت غذایی راتضمین‌کند.



گندم در تمامی کشورهای دنیا به‌عنوان یک محصول استراتژیک شناخته می‌شود. اهمیت اقتصادی و سیاسی این محصول کشاورزی تقریباً از همه محصولات دیگر کشاورزی بیشتر است. گندم در تمامی کشورهای دنیا به‌عنوان یک محصول استراتژیک شناخته می‌شود. اهمیت اقتصادی و سیاسی این محصول کشاورزی تقریباً از همه محصولات دیگر کشاورزی بیشتر است. به همین جهت هم هست که هر آنچه مربوط به گندم می‌شود از تولید تا واردات تا توزیع بسیار اهمیت می‌یابد و سیاستمداران و اقتصاددانان بسیار به آن حساس هستند.
در ایران به دلیل خشکی هوا و نبود آب تنها حدود 12درصد از زمین‌های کشور زیر کشت هستند. طبق آمار رسمی، 92درصد از محصولات کشاورزی در ایران وابستگی شدید به آب ‌دارند. یعنی در سال‌های خشک امکان کشت در بسیاری از مناطق کشور از بین می‌رود. این امر سبب شده تا کشاورزی در کشور ما از یک‌ روند سینوسی محسوس رنج ببرد. به‌طور مثال، در سال 1387 سطح زیر کشت گندم به ناگاه در عرض یک سال 27درصد کاهش یافت که کاهشی بسیار شدید محسوب می‌شود. از این موارد در تاریخ کشاورزی ایران بسیار است. هم‌اکنون در سال‌های پرآب تولید گندم ایران به حدود 15میلیون تن و در سال‌های کم آب‌تر حتی به حدود 10میلیون تن می‌رسد. میزان واردات هم از حدود 3میلیون تن تا 6میلیون تن متغیر است. تنها در سال‌های آخر دولت خاتمی بود که واردات گندم تقریباً به نزدیک صفر رسید و دولت آن را دستاورد بزرگی نامید و برایش جشن گرفت. هنوز که هنوز است هم باافتخار از خودکفایی گندم یاد‌ می‌شود. درحالی‌که یکی از بزرگ‌ترین آسیب‌ها به اقتصاد کشاورزی ایران را برنامه خودکفایی گندم به بار آورد. دولت روحانی باید با عبور از کلیشه خودکفایی گندم به راه‌حلی دیگر بیندیشد. راه‌حلی که با حفظ منابع آبی کشور، امنیت غذایی راتضمین‌کند:
الف) تولید گندم و کلیه محصولات زراعی «آب بر» نظیر برنج، هندوانه و... باید با توجه به قیمت آب در کشور ارزیابی شوند. کشوری که آب ندارد نباید آب را مفت بدهد تا با آن برنج و گندمی تولید شود که می‌توان آنها را ارزان‌تر از خارج از کشور وارد‌کرد. بلکه کشورهای خشک، اقدام به واردات گندم و محصولات زراعی «آب بر» می‌کنند تا عملاً آب وارد کنند. به این فرآیند واردات مجازی آب می‌گویند. کمبود آب باید به‌عنوان خطرناک‌ترین مسئله حال حاضر اقتصاد ایران در نظر گرفته‌شده و باید نسبت به تولیدات این‌گونه محصولات تجدیدنظر قطعی صورت پذیرد.
ب) با کمبود آبی که از آن رنج می‌بریم سطح زیر کشت کشاورزی در کشور بسیار پایین است، درنتیجه اگر قرار‌است در گندم خودکفا شویم در محصولات دیگر به مشکل برمی‌خوریم. چراکه گندم عملاً جایگزین دیگر محصولات زراعی می‌شود. در عوض باید به دنبال محصولاتی رفت که آب بسیار کمی مصرف می‌کنند. ج) اما از سوی دیگر مسئولان کشور هنگامی‌که از استراتژیک بودن تولید گندم برای ایران صحبت می‌کنند درست می‌گویند. گندم محصول بسیار استراتژیکی است. بنابراین نمی‌توان در کشوری مثل ایران به‌راحتی گفت واردات گسترده صورت بگیرد.
پس چه باید کرد؟
به نظر می‌رسد راه‌حل ساده است و هم‌اکنون نیز برخی تجار ایرانی در حال اجرا کردن آن هستند. راه‌حل «کاشت فرا‌سرزمینی» است. یعنی می‌توان ایرانی‌ها را ترغیب کرد تا با خرید زمین، اجاره زمین یا سرمایه‌گذاری مشترک در زمین‌های کشاورزی در کشورهای پرآب و توسعه‌نیافته همسایه نظیر قزاقستان، تاجیکستان و ترکمنستان و غیره با همکاری کشاورزان محلی اقدام به تولید گندم و سایر محصولات استراتژیک زراعی کنند. از این طریق، علاوه بر اینکه محصولات زراعی ارزان‌تر تمام‌می‌شوند، امنیت محصولات استراتژیک هم حفظ می‌شود. چراکه گندم متعلق به ایرانی‌هاست و نقل‌وانتقال آن نیز از دریای خزر بسیار ساده و کم‌هزینه است. خوشبختانه این سیاست یک شاهد اجرایی نیز دارد و آن کشور چین است. ازآنجاکه کشت گندم در داخل چین تکاپوی نیاز این کشور را نمی‌کند این کشور در حال حاضر زمین‌هایی را در قزاقستان و آفریقا اجاره کرده و با استفاده از نیروی کار چینی مشغول کشت گندم برای مصرف داخلی خود است.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.